Linggo, Setyembre 12, 2004

10-minute play

Kakatapos ko lang ng aking 10-minute play. Pakiamdam ko ay... wala. Kabado. Ang hirap. Ang hirap gawing dula ang isang maikling kuwento. Hindi pa nga ako sigurado kung maganda ito. Hindi ako sanay magsulat ng dula. Pinaghirapan ko ito pero pakiramdam ko ay kailangan pa ng kaunting paghihirap. Medyo mahaba nga siya. 15 na pahina sa MS Word. Hindi na nga siya 10-minute play. Huwag sanang maligalig ang labi ni Macario Pineda sa ginawa kong pagbabago at paglalaro sa kanyang kuwento. Ang mga komento at payo ay malugod kong tinatanggap. Ito na yung dula.

---------

SUYUAN SA TUBIGAN
hango mula sa maikling kuwento ni Macario Pineda

Setting: Sa araruhing tubigan nina Ka Teryo at Ka Albina.

Mga Tauhan:

PILANG: Dalagang pamangkin ni KA ALBINA. Pinsan ni NATI. Mahiyain at maganda.
PASTOR: Binata. Isa sa mga magsusuyod sa tubigan ni Ka Teryo. May gusto kay PILANG.
ORE: Binata. Anak ni Ka Inso. Isa sa mga magsusuyod. May gusto kay Pilang.
KA ALBINA: Tiya ni PILANG at ina ni NATI.
MILYO: Binata. Malapit na kaibigan ni ORE. Matulungin.
PAKITO: Binata. Malapit na kaibigan ni PASTOR. Matuwain.
FILO: Binata. Kaibigan ni PASTOR.
TONING: Binata. Kaibigan ni ORE.
ASYONG: Binata. Kaibigan ni ORE.
TINONG: Binata. Kaibigan ni PASTOR.
KA IPYONG: kamag-anak ni Ka Teryo at KA ALBINA.
FERMIN: anak ni KA ALBINA at Ka Teryo. Kapatid ni NATI. Pinsan ni PILANG. May-asawa
KA PUNSO: Isa sa mga pinakamatanda. Ginagalang ng mga kasama. May-asawa.


(dadating sina Milyo, Ore, Pastor, Pakito, Ka Albina, Nati at Pilang, dala-dala ng mga babae ang mga kubyetas, inumin, at pagkain at daladala ng mga lalaki ang mga araro at ang kanilang mga kalabaw. Nauna na sina Ipyong at Fermin sa pag-aararo sa tubigan.)

KA ALBINA

Ipyong at Fermin talaga. Hindi pa hinintay ang ibang tutulong sa pag-araro.

ORE

(ibinaba ang dalang araro)
Hayaan ho ninyo. Mukhang hindi pa naman ganoon katagal silang nakalusong.

MILYO

Teka. Nasaan ho si Ka Teryo?


KA ALBINA

(inihanda ang mga dalang gamit)
Ang asawa ko’y hindi makakalusong. Natatakot na ata siya sa tubig. Sinusumpong na naman kasi ng rayuma. Mabuti na lang at nandiyan sina Ipyong at Fermin. Gusto pa ngang iurong ni Teryo ang pasuyo kasi ayaw niyang wala siya dito.

PASTOR

Mabuti ho naman at natuloy.
(daliang binababa ang dala at lalapit sa mga babae)
Aling Nati, tulungan ko ho kayo sa matong ninyo. Mukhang ang bibigat ng mga dala ninyong pagkain at kubyertas.

NATI

Salamat na lang ho. Pero kaya ko na ho ito.
(binaba ang dala kasabay ng ibang mga babae)
Isa pa, tinawag kayo rito upang mag-araro, hindi upang magserbidor.

PAKITO

Bakit hindi mo alukin ng tulong si Pilang?
(binaba ang dala)
Si Nati ba talaga ang gusto mo?

PASTOR

Sige na nga. Pilang, tulungan kita sa dala mo.

KA ALBINA

Hay naku. Iyang dala mo ang atupagin mo.

MILYO

(ibinaba ang dala)
(sa manunood)
Pastor talaga. Ayaw magpaalata. Alam naman naming si Pilang talaga ang gusto niya. Sa bagay, may iba diyang may gusto din kay Pilang.
(lalapit kay Ore)
Hindi mo tutulungan si Pilang?

ORE

Nahihiya pa ako.

MILYO

Mauunahan ka niyan ni Pastor e. Kailangan nating mag-araro bago umani. Hirap at tiyaga, kaibigan. Hirap at tiyaga. Hayaan mo, tutulungan kita.

ORE

Tulungan ako? Ikaw nga diyan ay hindi makapangligaw-ligaw kapag hindi mo kami kasama ni Toning.

MILYO

Kaya nga kita tutulungan e. Kasi kasama kita noong binato ako ng walis ni Ka Ferda noong hinarana ko si Yola. O itong tulong ko.
(pasigaw)
Pilang. May gustong sabihin sa ‘yo si Ore.

ORE

Ano ba iyan? Anong sasabihin ko?

PILANG

Ano iyon, Ore?

ORE

A. E. Na- Nagugutom ako. Ano bang ihahain ninyo para sa amin?

PILANG

Tiya, ano bang ihahain natin? Nagugutom na daw po si Ore.

KA ALBINA

Piniritong kamote at kape para pampainit ng tiyan. Pero hindi pa kami tapos sa paghahain dito kaya maghintay-hintay ka pa.

ORE

A. Ganoon po ba? Salamat po.
(kay Milyo)
Ano ka ba? Walang paghahanda e sinasabak mo agad ako.

MILYO

Ayaw mo naman kasing sabihin agad na “Pilang, iniirog kita.” Ang hina naman ng loob mo.

ORE

Ang dami-daming tao e. Nandiyan pa si Ka Albina. Ang taray-taray pa naman noon.

KA ALBINA

Ano iyon? Narinig ko ang pangalan ko diyan.

ORE

Wala ho. Wala. A. Kasi gusto ko lang hong malaman kung ilan ang natawag ninyo?
(bibilangin ang mga lalaki)
Aanim pa lang kaming nandito.

KA ALBINA

A ganoon ba? Sabi ni Ipyong, baka raw umabot sa sampu kayong lahat.

PAKITO

Kaya pala mukhang mabigat ang mga matong na iyan. Kay-rami marail ng pagkain.

KA ALBINA

Kayong mga lalaki talaga. Puro pagkain ang iniisip. Baka hindi ninyo matapos ang pagsusuyod ninyo.

(dadating sina Ka Punso, Toning, Filo, Asyong, Tinong)

MILYO

Bakit ngayon lang ho kayo?

KA PUNSO

Paumanhin. Ang tagal kasing tumae ni Filo.

FILO

Pasensiya. Tinitibi ata ako e.

PASTOR

Kain kasi ng kain ng saging.

ASYONG

O Milyo, Ore. Nandito na pala kayo.
(ibinaba ang dala)

TONING

Magandang umaga mga kaibigan.
(ibinaba ang dala)

ASYONG

Aba nandito rin pala si Pilang.
(kinakalabit si Ore)
Ore. Ore.

ORE

Alam ko. Alam ko.

MILYO

Huwag mo nang kulitin si Ore. Nilapitan na niya si Pilang kanina.

TONING

Talaga? Anong nangyari?

MILYO

Nanlamig ang kaibigan natin. Nanlamig.

ASYONG

Ayos lang. Mahaba pa ang araw. Magkakaroon ka din ng pagkakataon. Hayaan mo, tutulungan ka namin.

ORE

Huwag na. Tama na ang tulong. Baka lalo pa akong mapasama niyan sa mga tulong ninyo.

PASTOR

(lalapit sa mga babae)
Tulungan na kita Pilang. Baka magalusan pa ang mga magaganda mong kamay.

PILANG

Huwag na, Pastor. Piniritong kamote at kape lang naman ang ihaain. Kaya na namin ito ni Nati.

PASTOR

Bakit mo naman tinatanggihan ang aking pagtulong?

PILANG

(magpapatuloy sa ginagawa)

KA ALBINA

Kasi, hindi ka pa naliligo.

PASTOR

Ka Albina naman. Ang bango-bango ko ngayon. Matagal akong naligo kanina. Ang lamig nga ng tubig e.

ASYONG

Aba. May gusto rin pala si Pastor kay Pilang.

MILYO

Kanina pa nga iyang si Pastor e. Kulang na lang na magbigay si Pastor ng bulaklak.

ASYONG

Kung hindi ka gagalaw, Ore, matatalo ka niyan.

(pause)

FILO

Tila pusang nanunubok kung humila ang kalabaw ni Fermin a.
(tuturo sa tubigan)
Mukhang pagod na pagod.

PASTOR

Mangyari’y isang buong tag-araw na hindi nilubayan ‘yan sa kariton.

TONING

Siyanga. Talaga namang ibang-iba ang mga hita ng kalabaw na iyan.

PAKITO

(sisingit)
Mangyari’y nagpagawa naman ng bahay si Fermin. Hayan nga naman, mayroon na silang baay. May paglalagyan na rin ang pag-ibig nilang dalawa ni Gundang.

FERMIN

Hoy! Narinig ko ang pangalan ko! Huwag ninyo akong pag-usapan ng masama diyan. Kung hindi, makakaisa kayo sa akin.

FILO

Hindi ka namin pinag-uusapan, ‘yong kalabaw mo.

TONING

(lalapitan ang kalabaw ni Asyong)
Walang-wala iyang kalabaw ni Fermin sa bagong kalabaw ni Asyong. Magdadalawang taon pa lang di ba, Asyong? Mainam ang mga baraso. Tuyong-tuyo ang mukha. Ito ay isang tunay kalabaw.

PASTOR

Pero. Pagkarating sa kaliksihan sa tubigan ay walang tatalo sa aking kalabaw. Si Osman ang pinakamagaling na kalabaw dito pagkarating sa pag-aararo.

MILYO

Hoy. Hindi iyan totoo. Ang alaga ni Ore ang pinakamakisig at pinakamagaling.

ASYONG

Siyanga! Siyanga?

MILYO

Oo naman. Di ba, Ore, binibida mo sa akin kung paano mo sinuyod ang buong tubigan ni Ka Auring sa loob ng kalaating oras.

ORE

Ano? Wala akong…

MILYO

(sisingit at kakausapin si Ore)
Nanonood si Pilang. Ito na ang pagkakataon mo para sumikat at numingning. Sumabay ka na lang sa akin.

ORE

E, hindi naman totoo iyang sinasabi mo. Inabot ako ng kalaating araw doon. Pagurin na din ang alaga ko.

PASTOR

Totoo ba iyang sinasabi ni Milyo, Ore? Kalaating oras? Parang mahirap paniwalaan.
MILYO

Totoo ang sinasabi ko. Di ba, Ore? Di ba?

ORE

A. E.

KA PUNSO

Tama na muna iyang pagyayabang ninyo. Tara na at tulungan na nating magsuyod sina Ipyong at Fermin sa tubigan.
(kukunin ng mga lalaki ang kanilang mga araro at kalabaw at sila ay susulong sa tubigan)

NATI

Hoy, Pilang. Kanina pang nagpapaalata sina Pastor at Ore a. Kung wala kang gagawin ay baka hindi ka titigilan ng mga iyan.

PILANG

Ano ba ang gagawin ko? Nakakahiya naman kung pipili ako ng isa tapos ipagtatabuyan yung isa. Baka mag-away yung dalawa.

KA ALBINA

E di hayaan mong magbasag-ulo. Tapos piliin mo yung nanalo para tapos ang usapan.

NATI

Ang pangit naman ng payo ninyo, Inay. Ginawa nyo namang sabong ang panliligaw ng dalawa.

KA ALBINA

A, ito. Mas magandang ideya. Pagkabalik na pagkabalik nila, pareho mong hindian. Siguradong titigilan ka na ng mga iyan.

PILANG

Ang lamig naman noon.

NATI

Bakit? May gusto sa isa sa dalawa ano? Ee. Ano ang ang sasabihin namin sa mga magulang mo?

PILANG

Wala namang magtatanan a. Nanliligaw sila.

NATI

Ligaw. Tanan. Anong pinagkaiba noon?

KA ALBINA

Tama na nga iyan. Tatawagin ko na ang mga lalaki.
(pasigaw sa mga nag-aararo)
Halina kayo. Nakahanda na ang kape. Magpainit muna kayo ng tiyan.

(babalik sa kainan at pahingahan ang mga lalaki maliban kina Ore at Pastor)

KA IPYONG

Mabuti naman at kape na. Pampagising ng kaunti.

MILYO

Nasaan sina Ore at Pastor?
(pasigaw)
Hoy. Ore. Pastor. Magkape muna tayo.

PASTOR

(nakasakay sa kalabaw mula sa tubigan)
Hayaan ninyo. Mauna na muna kayo. Gusto kong malaman kung talaga nga bang mas magaling ang alaga ni Ore kaysa sa akin. Ano Ore, girian tayo?

ORE

(nakasakay sa kalabaw)
Kailangan ba natin? Pwede sa susunod na lang?

ASYONG

Sige, Ore. Kaya mo iyan! Patunayan mo ang sarili mo.

MILYO

Tama si Asyong. Hindi ito ang oras para maduwag.

ORE

Oo na! Maggigirian kami ni Pastor.

PAKITO

Ayan! Mukhang magiging maganda ito a.

ASYONG

Kaya mo iyan, Ore!
(bubulong kay Milyo)
Matatalo si Ore?

MILYO

Galingan mo, Ore!
(bubulong kay Asyong)
Matatalo si Ore.

TONING

Ore! Matatalo ka daw!

ORE

Tumahimik ka!

KA ALBINA

(Binigyan ng kape sina Fermin at Ipyong)
Ano ba ang ginagawa ninyo? Magkape na kayo.

FILO

Mamaya na muna, Ka Albina. Manonood muna kami.
(pasigaw)
Sisiw lang iyan sa ‘yo, Pastor.

NATI

Hay naku. Nagpapakalalaki na naman ang mga iyan.

KA PUNSO

Natatandaan ko tuloy noong araw na si Juana ay nililigawan ko, nagkatagpo kami niyong taga-Dalig sa pasuyo ni Tandang Lucio sa Nabao. Hinamon ako girian. Alam niyang nililigawan rin si Juana.

TONING

Maganda ba ang kalabaw niya, Ka Punso?

KA PUNSO

Maganda ang kalabaw niya. Ang gilas ng tindig. Kung masisindak ka’y masasabi mong mairap labanan sa girian.

PAKITO

Anong nangyari, Ka Punso? Nagkairitan ba kayo ng mabuti?

KA PUNSO

Nahuhuli ako. Sampung likaw na yata ay hindi ko pa nahahalataan ang kalabaw niya. Ang kalabaw ko naman ay ibig nang tumigil. Bumubula na ang bunganga. Abot na ang hingal. Noong dalawampung likaw na kami ay pinilantik ng taga-Dalig. Akala niya ay maiiwan na niya ako. Pero noong pinaltik niya ang kanyang kalabaw, bigla ba namang humiga ang alaga niya. Kay-lalim ng labak na ginawa. Swerte’t nanalo ako.

MILYO

Ang kalabaw mo, Ka Punso. Hindi ba nahirapan?

KA PUNSO

Anong hindi nahirapan? Ayaw na ngang tumayo kinabukasan noong ipangsuyod ni Ama. Kaunti na akong hambalusin ng urang ni Ama. Mag-isa akong pinaghanap ng panggatong ng dalawang buwan para parusa sa akin.

TINONG

Ayan magsisimula na. Bilisan mo, Pastor! Pakainin mo ng putik!

PASTOR

(mula sa tubigan)
Handa ka na ba, Ore? Gusto mo mauna ka. Partida.

ORE

Huwag na. Handa na ako.
(sabay na sumutsot ang dalawa sa kanilang kalabaw)

TONING

Ang liksi naman ng kalabaw ni Pastor. Nauna kaagad.

FERMIN

Ayan. Humaabol na si Ore.
(pipilantik si Ore sa kanyang kalabaw)
Ang lakas ng pilantik.
(sa unang paglikaw/pag-ikot ay nauna si Pastor ngunit hindi malayo si Ore)

MILYO

Sugod, Ore! Huwag kang magpapatalo!

FILO

(sa pangalawang paglikaw/pag-ikot ay nauuna pa rin si Pastor at lumaki ang lamang niya kay Ore)
Mukhang nahihirapan ang kaibigan ninyo sa paghabol lang.

KA IPYONG

(pumilantik si Ore sabay ng isang sutsot)
O, humahabol na ulit si Ore. Pantay na sila. Mukha ngang maganda ang girian na ito a.
(sa ikatlong paglikaw/pag-ikot ay pantay na sina Pastor at Ore)

PASTOR

(naka-ngiti)
Iyan lang ba ang kaya mo, Ore. Baka matalo ka niyan.

ORE

Maghintay ka lang, Pastor. Mauunahan din kita.

KA PUNSO
Mukhang ang kampanteng-kampante si Pastor. Ang laki ng ngiti.
(pumilantik si Pastor)
Ayan, pumilantik na rin si Pastor. Naku, lumalayu na ulit ang paggitan.

MILYO

Dali, Ore! Habol!

ASYONG

(sa ika-apat na paglikaw/pag-ikot ay nauna na muli ang si Pastor)
Sige pa, Ore! Huwag kang magpahuli!

FERMIN

(bumubula ang bunganga ng kalabaw ni Ore)
Talagang gumagalaw ang kalabaw ni Ore. Pero bumubula na ang bunganga.

FILO

Humahabol na siya. Mag-ingat ka, Pastor!

MILYO

(sa ika-limang paglikaw/pag-ikot ay nagpatuloy si Pastor habang tumigil na ang kalabaw ni Ore)
A! Tumigil ang kalabaw ni Ore! Tumigil na!
(hiyawan)
Hay. Talagang makisig ang kalabaw ni Pastor.

KA PUNSO

Pastor! Ore! Magkalag muna kayo.

(dadating sina Pastor at Ore. Babatiin ng mga kalalakihan si Pastor. Mag-isang pupunta sa isang tabi si Ore.)

PAKITO

Ang galing mo talaga, Pastor.

FILO

Wala kang kapantay.

TINONG

Walang sinabi sa ‘yo si Ore.

PASTOR

Salamat. Salamat.

MILYO

(lalapit kay Ore)
Pasensiya na Ore. Akalain ko ba na hahamunin ka ni Pastor?

ORE

Ayos lang. Mas nakakahiya naman kung hindi ko tatanggapin yung hamon niya.

ASYONG

Ako na ang maglilinis sa alaga mo. Mag-kape ka na muna.

TONING

Oo nga. Tutulungan ko si Asyong. Magpahinga ka na muna rito.
(lalapitan nina Asyong at Toning ang kalabaw ni Ore at huhugasan ito)

MILYO

(kukuha ng kape mula kay Nati)
(sa manunood)
Panalo si Pastor sa girian. Walang duda. Pero siya nga ba ang nanalo?
(titingin kay Ore. naka-ngiting lalapit ni Pilang si Ore at aabutan si Ore ng kape)
Mukhang magiging maganda ang ating araw ngayon.

Katapusan

11 komento:

Hindi-nagpakilala ayon kay ...

err. maayos po to ha?:D salamat.

Hindi-nagpakilala ayon kay ...

Tangina....amBADUY!!!....Shet...... Tangnamo, MACARIO PINEDA!!!

Hindi-nagpakilala ayon kay ...

Tangina....amBADUY!!!....Shet...... Tangnamo, MACARIO PINEDA!!!


Shet? mas baduy pa yata 2.
d nkaapreciate ng literature!!!!!!!

Hindi-nagpakilala ayon kay ...

hayaan mo na. paano sya makaka-appreciate kung di nya naiintindihan? tagalog pa yan ha. pano na kaya kung ingles? at di pinapatulan ang walang pinag-aralan. look at this creature's language.

Hindi-nagpakilala ayon kay ...

nag enjoy ako sa pagbasa

Hindi-nagpakilala ayon kay ...

Mas nakakahiya nga ang mga tao na mas napuna ang kanyang pansariling reaksyon kaysa sa tunay na kalidad ng maikling kwentong ito. ahem, nagkasya toh sa 10 mins?

jemima ayon kay ...

thanks dahil nakita ko tong blog mo.. binigyan kasi kmi ng prof namin ng tig isang mga story at suyuan sa tubigan ang napunta sa akin.. hindi ko maintndhn ang storya kahit ulit ulitin ko pa dahil sa malalalim ang mga words sa orihinal na kwento..at ng mabasa ko ang gnwa mong play.. eh duon ko lubusang naintindhan ang story mismo..salamt! hehehe ;)))

kaya pala suyuan sa tubign ang title nia gnuon pala magkaribal pla tong si pastor at ore ke pilang at sa hamunan na ngyari di dahil nanalo si pastr eh mananalo na rin sia ke pilang hahaha.. ;))

nice ty!

eh isasama ang mga nabasa namin sa exam namin ngayong finals..isang analysis ang gagwin buti nlng nkita ko toh!

gingmaganda ayon kay ...

salamat sa paggawa nito! 4 years after nakakatulong pa rin sa mga mag-aaral ng panitikan. mabuhay ka!

Hindi-nagpakilala ayon kay ...

uhmm sa laban po si Pastor ang nnalo, sa pag ibig ni Pilang eh si Ore ang lamang.. Tma po ba?? pkisagot po pls..

venus:) ayon kay ...

ano ba yung binulong ni Pilang kay Ore? Totoo bang nanalo na si Pastor kay Pilang? Sa pagkaka-alam ko kasi, si Pilang yung lumapit kay ore at may binulong siya dito. Gusto ko lang malaman kung tama bang napili niya talaga si pastor, o si Ore talga ang Pinili nya?

CMC ayon kay ...

Hindi ko rin alam kung ano ang ibinulong ni Pilang kay Ore. Malabo talaga ang mismong maikling kuwento. Gusto ba talaga ni Pilang si Ore noon pa man o nagiging mabait lamang siya at sinabihan niya si Ore ng ilang "words of encouragement"? Hindi rin talaga malinaw.