Rebyu: Hunger Games Trilogy

*Mga-ingat, may spoilers*


Binasa ko ang buong serye sa loob ng isang linggo. Ganoon ako naadik. Ewan ko ba. Pinapabili lang naman sa akin ng kapatid ko ang serye pero naintriga na rin siguro ako. Kaya binuklat ko ang unang libro at hindi ko na ito maibaba. 


Isinasalaysay ng serye ang kuwento ni Katniss Everdeen, isang 16 na taong gulang na babae mula sa District 12, isa sa labindalawang distritong nasa ilalim ng pamamahala ng lungsod ng Capitol, ang kabisera ng Panem, isang bansa uusbong pagkatapos bumagsak ng Estados Unidos ngayon. Sasali siya sa taunang Hunger Games na pinamamahalaan ng Capitol. Isang reality TV program ito na inoorganisa bilang tanda ng kapangyarihan ng Capitol sa iba pang mga distrito. Bawat taon ay pumipili ng isang binata at dalaga sa bawat distrito upang sapilitang maglaban sa Hunger Games. Ang mananalo'y kalimita'y nagiging popular na celebrity bukod pa sa pera't gantimpalang kanyang mapapanalunan. Simboliko ang pagkuha ng Capitol sa mga kabataan at pagsasalang sa sadistikong Hunger Games--sila ang may kontrol ng kinabukasan ng mga distrito at bilang parusa sa kanila pagkatapos ng kanilang pagrerebelde halos 75 taon ang nakararaan.


Hindi ko ipagtatanggol ang serye bilang high art o high literature. Hindi ganoong kaganda ang prosa. Masasabi pa ngang may ilan akong nakitang kakatwang mga kataga at pangungusap. Mas marami sigurong nobelang dystopia ang nariyan pero ayokong ikumpara pa dahil hindi (pa) naman ako eksperto. Ang anyo'y predictable. Ang bawat libro'y nagsisimula sa paglalahad ng suliranin ni Katniss Everdeen, ang pangunahing tauhan, habang ang dulong bahagi ng mga libro'y literal na masusuong siya at ang iba pang mga tauhan sa panganib dahil sa pakikipaglaban sa Hunger Games at sa kanyang pakikibahagi sa rebelyon laban sa Capitol. Nakakairita para sa aking makalalaking sensibilidad na pag-isipan ni Katniss ang pag-ibig habang nasa gitna ng mapanganib na sitwasyon. Hindi bagay sa akin ang kanyang female angst. Pinagbibigyan ko ito dahil alam kong hindi ako talaga ang ideal na audience nito. Hindi rin ganoong kaorihinal ang premise ng serye. Nauna na ang Battle Royale sa set up na pagpipilit na magpatayan ang kabataan sa isang dystopic na hinaharap. 


Ngunit may mga isyung kontemporanyo't unibersal na nais kong bigyang-pansin. Una na rito ang sikolohiya na inilalarawan sa serye. Una rito ang sikolohiya ng reality TV. Upang manatiling buhay sa loob ng arena ng Hunger Games kinailangan ni Katniss na magpanggap o magtanghal sa harap ng kamera na sumusubaybay sa kanya at iba pang manlalaro. Sa ganitong pagpapanggap, nagiging magulo sa isipan ni Katniss ang tunay niyang mga damdamin. Ginagawa ba niya ito dahil gusto niya o dahil nais lamang niyang mabuhay/magwagi? Komplikado ang ganitong sikolohiya lalo na sa hindi madugong reality TV na napapanood. Tunay nga bang pagkakaibigan ang nangyayari sa Survivor? Artipisyal ang sitwasyon kaya maaaring artipisyal ang nararamdaman. 


Pangalawa'y ang sikolohiya ng digmaan. Lahat ng mga nagwawagi'y inilalarawan na tila nakararanas ng post-traumatic stress disorder (PTSD). Dinadalaw ang karamihan, kung hindi naman lahat, ng mga nagwagi sa Hunger Games ng mga bangungot. Ang iba'y nabaliw tulad ni Annie Cresta, na madalas mag-hysteria at paminsan-minsa'y nawawalan ng pokus sa kasalukuyan. Karamihan din sa kanila'y pumupunta sa droga o alak, tulad ni Haymitch Abernathy, ang mentor ni Katniss at Peeta Mellark para sa Hunger Games. Hindi ko alam kung realistiko ang paglalarawan sa nararanasan nina Katniss at Peeta sa nobela ngunit inilalahad ang kanilang delikadong kalooban na halos bumasag sa kanila sa kabuuan ng serye.


Hindi moralistiko o simplistiko ang paglalarawan ng mga tunggalian sa loob ng nobela. Bagaman istereotipikong diktador si Coriolanus Snow, hindi malinaw ang intensiyon ng mga tauhan lalo ng mga rebelde. Masasabing nabahiran na ang lahat ng digmaan at galit at pighati. Na bagaman mabuti ang intensiyon ng mga rebelde, malinaw na nabahiran na ang kanilang konsepto ng kabutihan nang, sa dulo ng serye'y, pinag-isipan ni President Coin kung ipasasailalim sa isang Hunger Games ang mga kabataan ng Capitol. 


Interesante ang halaga ng mass media sa serye bilang larangan ng tunggalian. Bagaman isang paraan ng kontrol sa mga mamamayan, mapanganib din ito dahil posible rin itong magamit bilang paraan ng subersiyon. At ito nga ang mangyayari sa buong serye. Si Katniss Everdeen ay magiging simbolo. Isang lutang na signifier na binigyan ng signified ng mga manonood ng lahat ng kanilang mga pagnanasa para sa kalayaan, ayaw man o sa gusto ng pamahalaan o maging ni Katniss. 


Magiging mahalaga rin ang mass media sa digmaang puputok sa dulo ng serye. May dalawang digmaan na nilalabanan ang mga rebelde, isang pisikal na digmaan na gumagamit ng baril at bomba, at isang propaganda war na gumagamit ng kamera. Tila propetiko ang serye sa paglalararawan ng mga pag-aalsang nangyari sa Gitnang Siliangan at patuloy na nangyayari ngayon sa Syria. Hindi lamang sa lupa ang laban, nasa ere at cyberspace na rin. 


Sa ano mang pagkukulang ng serye, naaliw ako dito dahil sa mga pagsasamundo sa isang dystopia na hindi rin naman talaga ganoong kalayo sa atin o maging sa ating nakaraan. Palasak na marahil ang paghahambing sa Hunger Games sa mga labanan ng mga gladiator sa Roma. Ngunit inilalantad din lamang ng serye ang mga agam-agam at suliraning kinakaharap ng sangkatauhan sa nakalipas na mga milenyo. Paano maging makatao at magpakatao sa harap ng kahirapan at kahayupang nangyayari sa mundo? Paano mananatiling buo sa mundo wasak na at pilit kang winawasak?

Six Memos for the Next Millennium

Six Memos for the Next Millennium

Italo Calvino, salin ni Patrick Creagh

Vintage International

1993

Isa sa mga huling akdang sinulat ni Italo Calvino bago siya mamatay, tila isang mainam na pamamaalam ang “Six Memos for the Next Millennium”. Bagaman hindi niya natapos ang anim na lecture na pinlano niyang isulat para sa Charles Eliot Norton Lectures, nanatiling isang ideya lamang ang huling sanaysay na pinamagatang “Consistency”, sapat na ang limang natapos niya upang ipakita ang mga pinahahalagan niya bilang isang manunulat.

Bagaman maikli lamang ang bawat sanaysay, tigib ang mga ito ng mga ideya ni Calvino kung ano ba dapat ang pahalagahan ng mga manunulat sa darating na milenyo at, sa madaling salita, kung ano ang pinahahalagahan niya. Subalit bagaman binabanggit niya ang ilan niyang mga akda sa pagtalakay sa mga pagpapahalagang ito, sekundaryo lamang ang ito sa pagtalakay ng mga akda ng ibang manunulat na kanyang tinalakay. Sa limang sanaysay na ito’y lumilikha si Calvino ng isang personal na kanon bukod pa sa personal na poetika.

Bagaman may mga pagpapahalagang itinatanghal ang bawat sanaysay tulad ng “Lightness,” “Quickness”, “Exactitude”, “Visibility” at “Multiplicity”, hindi nakakaiwas si Calvino sa pagtalakay sa mga kabaligtaran ng mga bawat pagpapahalaga na ito. Ngunit sa halip na pagtapatin bilang simpleng binary opposites ang kabaligtaran sa pinahahalagahang katangian, malinaw na ipinakikita na kakikitaan din ng kabaligtaran sa mismong pinahahalagahang katangian ng panitikan. Halimbawa, mahalaga ang kabigatan upang maabot ang kagaanan at vice versa. Gayundin, inililista ni Calvino ang mga manunulat na pinihahalagahan niya, mula klasikong panahon tulad nina Ovid at Lucretius, mula sa Italya tulad nina Boccaccio, Giacomo Leopardi, Cyrano de Bergerac, Dante, Cavalcanti, Leonardo da Vinci at Carlo Emilio Gadda, at mga manunulat ng panahong moderno tulad nina Jorge Luis Borges, Goethe, Gustave Flaubert, James Joyce, Robert Musil, Thomas Mann at Marcel Proust. Ilan lamang ang mga manunulat na ito ang nililingon ni Calvino bilang kanyang pamantayan at panandang bato.

Sa limang sanaysay, pinakatumalab sa akin ang sanaysay na “Multiplicity” dahil binigyang-titik ni Calvino ang mga personal ko ring pinaniniwalaan tungkol sa panitikan at lalong-lalo na sa pagsusulat. Ang ideal ng nobela, para kay Calvino, ay ang pagtatangka nitong abutin pinakasukdulan lalo na sa pagtatangkang sakupin ang lahat-lahat. Ani Calvino, “Overambitious projects may be objectionable in many fields, but not in literature. Literature remains alive only if we set ourselves immeasurable goals, far beyond all hope of achievement.” (112) Hindi ito nalalayo sa paboritong kong quote mula kay William Faulkner, “All of us failed to match our dream of perfection. So I rate us on the basis of our splendid failure to do the impossible.” Kung kay Faulkner ay “splendid failure” ang isang ambisyosong proyekto, kay Clavino nama’y may posibilidad ng kawalan ng katapusan. Makikita ito sa mga obra nina Musil, Proust at Flaubert. Tinatangka ng mga akda nina Musil, Proust at Flaubert na ipaloob ang kani-kanilang pagkakaunawa ng totalidad.

Kaugnay ng kawalan ng katapusan sa pagkakalarawan ni Calvino sa nobela bilang isang encyclopedia subalit iba ang nobela sa pangkaraniwang encyclopedia na nababasa natin. Ani Calvino,

What tends to emerge from the great novels of the twentieth century is the idea of an open encyclopedia, an adjective that certainly contradicts the noun encyclopedia, which etymologically implies an attempt to exhaust knowledge of the world by enclosing it in a circle. But today we can no longer think in terms of a totality that is not potential, conjectural, and manifold. (116)

Sa madaling salita, tinatangka ng nobelang paloobin ang totalidad subalit malay din ang nobela sa potensiya ng lahat-lahat. Sa personal na poetika, ito ang nais kong abutin sa aking mga sinusulat ngayong akda, kasama na dito ang prinoyekto ko sa aking thesis na ngayo’y pinalalawig ko sa pagtatangka kong ihanda ito sa paglalathala nito. Nais kong ipaloob ang lahat-lahat sa aking mga proyekto. Pagbigyan lang sana ako ng oras para gawin ang lahat-lahat ng ito.

Magtatapos ako sa pagsipi sa pasintabi ni Calvino tungkol sa pagsulat ng ganitong uri ng ambisyosong paglikha. Iniisip na niya ang posibleng pagbatikos ng mga tao na ang ganitong uri ng pagsulat ay mabubura’t mawawala ang sarili. Subalit pasintabi ni Calvino,

Think what it would be to have a work conceived from outside the self, a work that would let us escape the limited perspective of the idividual ego, not only to enter into selves like our own but to give speech to that which has no language, to the bird perching on the edge of the gutter, to the tree in spring and the tree in fall, to stone, to cement, to plastic... (124)

Ito ang halaga ng panitikan, ang lumagpas mula sa sarili. Ang hanapin ang kabuluhan hindi lamang mula sa katulad natin kundi sa mga bagay na malayong-malayo sa atin. Hindi ito malayo sa sinabi ni Aristoteles sa kanyang pagtatanggol sa panitikan, na ang panitikan ay isang pagtatangkang ipakita ang mga posibilidad. Marahil ito ang dahilan kung bakit mas interesado akong magsulat ng katha sa halip na sanaysay, lalong-lalo na ang personal na sanaysay. Gusto kong hanapin ang posibilidad, at hindi nalalayo na ito rin ang hinahanap ni Calvino hanggang sa mga huling sandali niya sa buhay.

Break, Blow, Burn

Break, Blow, Burn

Camille Paglia

Vintage Books, 2005

Simple lang naman ang buong proyekto ng “Break, Blow, Burn”: ibalik sa sentro ng kamalayan ngakademya, maging ng taumbayan, ang panulaan. Ani Camille Paglia,

Poststructuralism and crusading identity politics led to the gradual sinking in reputation of the premiere literature departments, so that by the turn of the millennium, they were no longer seen even by the undergraduates themselves to be where the excitement was on campus. (ix)

Mahalaga ang tula, lalo na ang pagbabasa ng tula, upang bigyan ng kakayahan ang mga mambabasa ng talas ng pag-iisip at sensitibidad ng pandama. Ito ang nawawala sa kasalukuyang kalagayan ng akademya sa Amerika at ito ang suliranin na nakikita ni Paglia doon. Bagaman iba ang konteksto ng akademya ng Amerika sa Pilipinas, hindi malayo ang mga problema na kinakaharap ni Paglia sa problemang kinakaharap ng mga paaralan sa Pilipinas lalo na sa pagtatanong sa estado ng humanidades sa mga kolehiyo.

Bukod pa sa pagtatanghal sa panulaan bilang sentro ng kultura, ninanais din ni Paglia na lumikha ng kanyang sariling kanon ng panulaan. Bagaman mapapansin sa sipi kanina ng naikita ni Paglia na masamang dulot ng masyadong pagtuon sa politika at ideolohiya sa pag-aaral ng panitikan at kultura, inaangkop niya ang mga ito para sa kanyang sariling paglikha ng kanon. May ilang akdang African-American at akdang sinulat ng mga babae ang kanyang binigyang-pansin. Maging sa mismong pagbabasa niya’y hindi nawawala ang kamalayan ni Paglia sa historikal at politikal na konteksto na pinanggagalingan ng mga tula’t makatang nagsulat ng mga tula.

Isa ring sagot ang librong ito sa, para kay Paglia, na kagulat-gulat na kalagayan ng panulaan sa Amerika. Sa kasalukuyan, ang unti-unti nang nawawala sa kamalayan ng mga makata ang pagpapahalaga sa nag-iisang tulang matatag at tigib sa kahulugan. Higit na raw pinahahalagahan ang buong panulaan ng isang makata. Isa ito marahil pasaring sa mga postmodernong makata. Wala raw ambisyon ang mga makata ngayon. (xii) Subalit maitatanong kung pareho lang ba ang konsepto ng ambisyon ni Paglia sa mga postmodernong makata? Malinaw na hindi. Para kay Paglia, higit na lumilitaw ang henyo ng isang makata sa isang siksik na tula kumpara sa pagpapamalas nito sa kalipunan ng mga tula ng isang makata.

Sa mismong mga pagbasa ni Paglia, bagaman maninipis lamang ang mga ito, tigib ang mga ito ng pagkakaunawa sa mga tulang sinuri. At kahit na maninipis, sapat na ang pagtalakay ni Paglia upang higit na palawakin ang pagkakaunawa ng mambabasa o, kung mayabang kang iskolar/kritiko, malugod na naisip mo na ang naisip ni Paglia.

Matalino ang libro sa pag-unawa sa mga tula bagaman hindi ipinamumukha sa mambabasa ang kamangmangan nito sakaling hindi niya maunawaan ang tulang sinusuri. Ginagabayang pautay-utay ni Paglia ang mambabasa upang makarating ito sa pagkaunawa.

Mozart's Journey To Prague ni Eduard Morike

Lungkot ang naramdaman ko pagkatapos basahin ang maikling nobelang ito ni Eduard Morike. Isinulat nang malaon nang patay si Mozart at matatag na ang kanyang reputasyon bilang dakilang kompositor, muling isinasalaysay ni Morike ang tila munting anekdota ng paglalakbay ni Mozart patungong Prague para sa unang pagtatanghal ng Don Giovanni. Inilalahad ng akda, sa loob ng 90 pahina at sa banghay (sjuzet) na tumatagal lamang ng dalawang araw, ang buhay at paghihirap ni Mozart.

Isang madamdaming henyo ang pagkakalarawan kay Mozart. Madali siyang madala ng kanyang damdamin at pabugso-bugso kung magdesisyon. Dahil mapagbigay sa mga kaibigan, madalas siyang pagsamantalahan ng kanyang mga “kaibigan” sa pangungutang. Sa paglikha, madalas niyang napapabayaan ang kanyang pamilya at maging ang kanyang sarili, ang imahen ng tempremental artist. Hindi kumakain at hindi madaling makausap kapag lumilikha. Pero madalas ay isa siyang masayahing tao.

Sa kabuuan ng nobela, bagaman makikisalamuha ang mag-asawang Mozart sa sirkulo ng mga maharlika ng Europa, nabubuhay sila sa panganib ng kawalan ng pera at ang pangunahing namomroblema dito ay si Gng. Mozart. Siya ang nagsisilbing rasyonal na pundasyon sa loob ng kanilang relasyon. Siya ang namamahala sa kanilang pinansiyal na kalagayan. Siya rin ang nangangarap sa isang panatag na kabuhayan. Sa paglalakbay na ito papuntang Prague, ito ang kanyang pinapangarap. Bagaman may reputasyon na si Mozart, hindi siya kumikita nang tuloy-tuloy. Sa pagtatanghal ng Don Giovanni, inaasahan ni Gng. Mozart na makapagdudulot ito ng pinansiyal na kapanatagan. Mga alok ng pagtuturo. Mga alok ng pagtatanghal ng Don Giovanni at ng iba pa niyang dula na magdudulot ng dagdag na kita.

At sa kabuuan ng akda, ito ang lumalabas na tensiyon: ang henyong tiwalag sa mundo at isang alipin sa Musa o Paraluman na nabubuhay sa mundo ng praktikalidad at salapi. Tinitingnan si Mozart bilang isang puwersang hindi mapigilan. At sa dulo ng akda, nang pinagmumunihan ng bagong kasal na dalaga ang pambihirang gabing iyon na bumisita si Mozart sa kanilang palasyo at nagtanghal ng ilang sipi sa di pa tapos na opera ni Mozart, nauunawaan ng niya na ang tulad ni Mozart ay hindi bagay sa mundong ito. Maitatanghal niya ang kanyang henyo subalit kapalit nito’y mauupos ang kanyang pisikal na katawan. Pero hindi na mahalaga iyon. Ang mananatili’y ang kanyang sining at doon siya magiging imortal.

Kung bakit sumasakit ang braso ko at paa ko

1. Photoshoot

Dahil malapit na paghantong sa pinakatatakutang edad na 18 ang bunso kong kapatid na si Marol (hi, bunchuy), todo-all-out ang paghahanda para sa kanyang debut sa Oktubre. Magrerekord siya ng ilang kanta (nakarekord na siya ng isa, yung kay Jordin Sparks, nakalimutan ko ang pamagat) at gagaw ang music video. May photoshoot pa sa isang hotel na inatupag namin ngayong weekend. Posturang-postura ang buong pamilya habang pinagtitinginan ng mga bisita ng hotel. Kaya sumakit ang paa ko, lalo na ang paa ng mga kapatid (high heels iyon suot nila ano), sa katatayo.

2. Bookfair

Pero bago ng photoshoot e masakit na ang paa ko dahil sa pagpunta ko sa bookfair gayong malapit lang naman ang hotel sa Mall of Asia. Kaya pagkatapos kong iwan ang mga gamit ko sa hotel, diretso ako sa SMX-MOA para sa book buying extravaganza. Nakasalubong ko nga pala si Gian Lao sa daan nang papunta akong ATM para mag-withdraw at sa loob ng SMX. (Shout out!) Heto ang sandali ng pagyayabang habang ililista ko ang aking nabili:

Death by Garrote: Looking Back 3 - Ambeth Ocampo (Anvil)
101 Stories on the Philippine Revolution - Ambeth Ocampo (Anvil)
Mga Prodigal - Luna Sicat-Cleto (Anvil)
Secrets of the Eighteen Mansions - Mario I. Miclat (Anvil)
Different Countries - Clarissa Militante (Anvil)
The Proxy Eros - Mookie Katigbak (Anvil)
Lost and Found and other essays - Rica Bolipata-Santos (UP Press)
Muling-Pagkatha sa Ating Bansa - Virgilio S. Almario (UP Press)
Si Rizal: Nobelista - Virgilio S. Almario (UP Press)
Amado V. Hernandez: Tudla at Tudling - Rosario Torres-Yu (UP Press)
& Vol. I 2008 - Conchitina Cruz (UP DECL)
Diwalwal: Bundok ng Ginto - Edgardo M. Reyes (C&E)
Laro sa Baga - Edgardo M. Reyes (C&E)
Tatlong isyu ng Philippine Studies

Napamahal ako dahil puros bago ang binibli kong libro pero OK lang kasi wasak naman iyan. Goodbye sembreak.

3. Pagtsetsek ng mga papel at exam

Bakit ko ba pinahihirapan ang sarili ko sa pagnanasang pahirapan ang mga estudyante ko? (Sa aking mga estudyante: Keep Quiet.)

Sipi tungkol sa Libro mula sa mga Libro

Mula sa "The Name of the Rose" ni Umberto Eco

"Until then I had thought each book spoke of the things, human or divine, that lie outside of books. Now I realized that not infrequently books speak of books: it is as if they spoke among themselves." p. 286

"Books are not made to be believed, but to be subjected to inquiry. When we consider a book, we mustn't ask ourselves what it says but what it means..." p. 316

Mula sa "Landscape Painted with Tea" ni Milorad Pavic

"A book, if you expect wonders of it, should also be read twice. It should be read once in youth, when you are younger than its heroes, and the second time when you are advanced in age and the book's heroes become younger than yourself. That way you will see them from both sides of their years, and they will be able to put you to the test on the other side of the clock, where time stands still. This means that sometimes it is forever too late to read some books, just as sometimes it is forever too late to go to bed." p. 67

Rebyu: Cosmicomics (Mag-ingat sa Spoilers)

Ngayong buwan ay Short Story Month ayon sa Emerging Writers Network. At bilang pakikibahagi ko sa pagdiriwang na ito, magbibigay ako ng rebyu ng dalawang kalipunan ng maikling kuwento: Cosmicomics ni Italo Calvino at Collected Fictions ni Jorge Luis Borges. Noon nakalipas na mga buwan ko natapos ang pagbabasa ng mga librong ito pero dalawang dahilan lang naman talaga kung bakit ngayon ko lang ginagawa itong rebyu na ito: thesis at katamaran. Pasisimulan ko rin ang serye ng mga sanaysay tungkol sa mga paborito kong mga maiikling kuwento. Hindi ko matatapos ang serye na sa buwan na Mayo pero mainam na simulan na bilang balanse sa mga rebyu na ginagawa ko sa mga nobelang binabasa ko.

Sa ngayon sisimulan ko muna sa Cosmicomics ni Italo Calvino. Binubuo ng labindalawang kuwento ang kalipunang ito at pinag-uugnay ng iisang tagapagsalaysay, si Qfwfq, isang nilalang o kamalayan na dinanas ang simula ng uniberso at nabuhay hanggang sa kasalukuyang panahon. Lahat ng mga kuwento’y nagsisimula sa isang scientific theory o fact na nagiging premise para simula ni Qfwfq ang kanyang mga kuwento. Bagaman nakaugat sa agham ang premise ng mga kuwento, may oral na katangian ang mga kuwento sa Cosmicomics. Interesante ang mga premise ng mga kuwento subalit ang boses ni Qfwfq, ang kanyang pagsasalaysay ng mga nakaraang karanasan at ang mga damdaming nakaugnay sa mga karanasang ito, ang nagdadala sa lahat ng mga kuwento. Mapapansing halos lahat ng mga kuwento ay mga kuwento ng pag-ibig. Tanging ang “A Sign in Space,” “Games Without End,” “How Much Shall We Bet?” at “The Light-years” lamang ang mga kuwento na hindi kuwento ng pag-ibig. Sa mga kuwento na ito ng pag-ibig, nagtatapos ang lahat sa pagkasawi. Maaaring maiugat ito sa mismong premise ng mga kuwento. Lahat ng mga kuwento’y nakaugat sa isang sinasabing pinagdaanang pagbabago na nangyari sa mundo at maging sa uniberso. Halimbawa’y sa kuwentong “The Distance to the Moon,” nasanay ang mga tauhan na malapit lamang ang buwan sa Earth na kayang tumalon mula sa mga bangka sa gitna ng dagat ang mga tao tungo sa buwan. Napaibig si Qfwfq kay Mrs. Vhd Vhd at nang biglang magsimulang lumayo ang buwan sa Earth. Sa pagkakataong iyon, tinangka ni Qfwfq na makasama nang matagal si Mrs. Vhd Vhd subalit malinaw na hindi siya iniibig nito at nakaranas si Qfwfq ng matinding lungkot at pangungulila nang bumalik na siya sa mundo at iwan sa si Mrs. Vhd Vhd sa buwan.

Sa kabilang dako naman, paglalaro sa lawak ng mga scientific at mathematical premise ang nabanggit ko nang mga kuwentong hindi kuwento ng pag-ibig. Halimbawa nito’y sa kuwentong “The Light-years.” Minamasid ng tagapagsalaysay ang langit gamit ang kanyang teleskopya at nakita niya sa isa sa mga bituin ang isang plaka na nagsasabing “I SAW YOU.” Nabagabag ang tagapagsalaysay at ayon sa batas ng limitasyon ng paglalakbay ng liwanag ayon na rin kay Einstein, nakalkula ng tagapagsalaysay ang haba ng taon paroon at pabalik (na umaabot ng 200 milyong liwanag-taon) at inisip niya ang kung ano ang ginawa niya noong sandaling iyon. Sa kahabaan ng pakikipag-usap niya sa unang nagpaskil ng plaka na iyon, nagsulputan ang ibang plaka mula sa ibang mga bituin at mga galaxy tungkol sa kanyang ginawa. At dahil sa kanyang pagiging self-conscious sa mga plakang ito, tinangka niyang itama ang unang pagkakakilala ng mga tao sa kanyang ginawa pero nahihirapan na siya dahil unti-unting lumalayo ang mga bituin at galaxy sa bilis ng liwanag at dumating ang pagkakataon na hindi na niya kayang makipag-usap sa taong iyong unang nagpaskil ng “I SAW YOU.” At habambuhay na niyang dadalhin ang panghihinayang at pagkahiya ng isang sandaling nagawa milyon-milyong taon na ang nakararaan.

Ulit, bagaman may katangian ng pantasya at agham ang mga kuwentong ito, nakaugat pa rin sa payak at madaling maunawaang mga damdamin ang mga kuwento. Hiya. Lungkot. Pag-ibig. Inggit. At iba pa. At ito ang kapangyarihan ng kabuuang koleksiyon, ang bigyan ng pagkatao ang mga konseptong hindi natin binibigyang halaga. Gamit ng mga kuwentong ito, iniaangat ni Calvino ang mga konseptong pang-agham sa wika at kabuluhang lampas sa siyentipiko nitong katangian tungo sa antas ng talinghaga na may ipinakikita sa ating pagkatao.

The Universal Concern of the Writer

In the blog Bibliophile Stalker, a nerve has been hit because of the post entitled No Foriegners Allowed, which earned a response from deepad. Although the failings of the essay "No Foriegners Allowed" has been discussed by deepad, the real and true problem of the essay is that fails to ask the right questions. In his Response to Deepad's Open Letter, Charles restated the question that started the whole discussion, "So what's your opinion on what was supposed to be my main theme, which is whether it's permissible for someone to write about a culture that's not their own? Is it bullshit, or if the answer is yes, what are your qualifications before one does so?" As I have said in the comments section, this is an utterly superficial question. And as what all the other responses, it really would not matter for a writer and nothing could really stop him/her from doing so.

Again, I would like to point out the politics of representation. Charles's essays treat culture like it is made up of empirical data (or at least that how I got the impression) that can be portrayed transparently. (Lets side step, for now, the issue whether langauge can actually portray anything transparently.) No amount of research or immersion can give a writer everything that he/she needs because there will always be a gap with the culture that one was born into to the one that is being studied/portrayed. Culture is not made up of facts and data but is made up of signs. The signs of culture has many unsaid meanings that cannot be easily explained. Portraying these signs without fully understanding the meanings behind these signs could lead to many shortcomings like exoticism, Orientalism, even racism and neocolonialism. These problems doesn't just appear in writings of a writer from a majority culture writing about a minority culture, it can happen with the minority culture writing about a majority one. Again, either way, the politics of representation still come into play. The difference of cultures, each having different signs that embody a different understanding of the world, will always lead to misrepresentation.

The question then should be: can a writer go beyond this politics of representation? I would like to give the example of David Mitchell as a possible example of how one can go beyond the issues of misrepresentation. I've read Mitchell's "Ghostwritten" and "Cloud Atlas". I'll focus more on "Ghostwritten" because in this novel Mitchell writes about nine interconnected stories and each is set in a different country with characters from different nationalities. In summary of the novel, there is a Japanese cultist trying to escapes to Okinawa after he takes part in a gas attack in Tokyo's subways, a young Japanese boy working in a record store finds love with a half-Japanese, half-Chinese girl from Hong Kong, an Englishman who is caught up in a money laundering scandal lives in an apartment haunted by a ghost, a Chinese woman recounts her life living on a mountain in mainland China from her youth during the time of the warlords through the Cultural revolution until her old age during China's economic boom, a "non-corporeal entity" that can possess living creatures tries to find the mystery of his existence through inner and outer Mongolia, a group of Russian art thieves try to steal valuable paintings at a St. Petersburg museum, a day in a life a ghostwriter in London, an Irish scientist tries to run from the government so that they could not use her research for world domination, and finally, a Latino DJ in New York gets calls from what seems to be a sentient supercomputer. Especially with the narratives dealing with East Asian countries, one can always ask how faithful and true Mitchell's portrayal is of those other cultures. But reading through the novel, one really doesn't even care. You could easily understand that Mitchell is interested in themes that surpasses culture. He uses ALL his narratives to portray and examine the human existence. The recurring motif of "ghost" through out the novel become the jumping point for Mitchell to pose philosophical questions. What makes us human? Is the soul the only thing that makes us human? What is the soul? Is the soul inherently moral and ethical?

With the example of Ghostwritten, the issue of misrepresentation is side stepped because Mitchell's concerns himself with themes beyond race and culture. Again, it is Mitchell's particular world view that drives the novel and one can easily suspect it. But Mitchell is such a powerful writer that one can easily trust his voice. That though he uses postmodern techniques, one can trust him because of his deep concern for humanity.

One can now ask if there are things beyond culture and race. And I would like to believe that there is. Primal emotions like fear, hate, anger, greed and even the positive ones like love, kindness and joy. Again, each culture represents and portray these emotions differently because each culture signifies the world differently. But no matter what the differences may be, a writer's duty is for the truth, universal, cultural or class specific these may be. In the end, a writer is pulled and pushed by the specificity of one's cultural and personal experiences to the universal and primal concerns and emotions. In the end, we read to understand others and we write to understand ourselves.

Rebyu: Pedro Paramo

(Mag-ingat sa spoilers)

Walang mga pagbabahaginan o mga kabanata, tila isang mahabang panaginip ang "Pedro Paramo" ni Juan Rulfo. Nagsisimula ang nobela sa pagtatangkang hanapin ni Juan Preciado ang kanyang amang si Pedro Paramo. Pagmumulto ang pangunahing motif sa buong nobela. Pagdating na pagdating pa lamang ni Juan ay makakasalubong na siya ng isang multong magdadala sa kanya sa mismong bayan ng Comala at doo'y halos ang buong bayan ay pinamumugaran na lamang ng multo. Sa kalagitnaan ng nobela'y tila inihahayag na maging si Juan Preciado'y isang multo. At matatanong kung bakit nga ba nagmumulto ang halos buong bayan ng Comala? At dito papasok ang tauhang si Pedro Paramo. Siya ang naging sentro ng buhay ng buong Comala bilang kanilang don at patron. Kinain ni Pedro Paramo ang kanilang buhay kaya't pagdating sa kamataya'y nanatili silang tali sa Comala, puno ng pighati, galit, pangungulila at iba pa. Kaya kahit na hindi talaga nakilala ni Juan Preciado si Pedro Paramo (patay na si Pedro Paramo nang makarating si Juan Preciado sa Comala), bumalik siya't tila naging multo dahil, tulad ng iba pa, malaking anino si Pedro Paramo maging sa kabilang buhay.

Rebyu: Wizard of the Crow

Mapagsiwalat at isinisiwalat ng nobelang ito ni Ngugi wa Thiong’o ang absurdong kalagayan ng buhay sa ilalim ng diktadurya. Umiikot kay Kamiti, kinuha niya ang pagkatao ng isang witch doctor na nagngangalang Wizard of the Crow upang makatakas sa awtoridad, subalit kinailangan niyang akuin ang responsibilidad na ito upang tulungan ang mga mamamayang naghahanap ng lunas sa kanilang pang-araw-araw na problema. At sa sobrang laki ng naipon niyang impluwensiya, lumapit maging ang mismong diktadurya sa kanya upang tulungan ito sa problema nito sa mga rebelde at nambabatikos na mga elemento.

Mapapansin ang oral na katangian ng nobela. Madalas gamitin ang kapangyarihan ng sabi-sabi at iba’t ibang bersyon ng iisang pangyayari para makabuo ng isang mas buong paglalarawan at pagsasalaysay. Binibigyan ng kapangyarihan ng oralidad ng naratibo na bagaman fantastiko ang marami sa mga pangyayari ay totoo ito dahil nagmumula ito sa kamalayan ng nakararami. At paniniwala ng nakararami ang humuhubog sa realidad. Kaya mahalaga ang itong folk/popular na kamalayan na ito dahil kahit na anong gawing represyon o pagbabaluktot ng isang mapaniil na estado ay mayroong sariling opinyon at pananaw pa rin ang mga taumbayan at taliwas sa itinakda ng estado. Gayundin, mahalaga ang oral na katangian ng nobela dahil ipinakikita dito ang kawalan ng kontrol ng estado sa ganoong uri ng pagkalat ng impormasyon. Na bagaman kayang bayaran at kontrolin ang mass media tulad ng dyaryo at TV, hinding-hindi makokontrol ang dila at tainga.

Isinisiwalat din ng nobela ang relasyong postkolonyal ng mga lumayang bansa sa mga bansang dating colonial masters nila. At malinaw na bagaman kinakabit ang nasyonalistikong retorika ang mga gawain at proyekto ng mga postkolonyal na estado, sunod-sunoran pa rin sila sa mga dating amo hindi lamang dahil sa lumang “pagtingala” sa mga ito kundi pati na rin sa kalagayan ng mga dating amo bilang mayayaman at makakapangyarihan. Kaya’t bagaman siya ang pinakamakapangyarihan sa buong Aburiria, ang kinathang bansa na matatagpuan sa Aprika, kahihiyan at kahinaan ang nararamdaman ng Ruler ng Aburiria dahil, una, isa siyang relikya ng isang lumipas na panahon, at, pangalawa, kailangan niyang magpakababa para makuha ang pera at pabor na nagmumula sa mga dating amo. At bagaman kayang pilitin at batikusin ng mga dating amo ang dati nitong mga alagang bansa na maging higit na demokratiko, sa katotohanan ay wala silang kapangyarihan upang ipatupad ang ganoong pagbabago dahil (maliban kung sakuping muli ang postkolonyal na bansa at sapilitang ipataw ang demokrasya tulad ng ginawa sa Iraq) wala naman talaga sa kanila ang kapangyarihan at maging ang karapatan upang bigyan ng laya ang ibang tao. Tanging ang mamamayan lamang ng Aburiria ang kayang magpalaya sa sarili nito. At bagaman sa dulo ng lahat ay nagkaroon ng bagong diktador ang Aburiria, mababanaagan ang patuloy at walang katapusang laban sa pagitan ng estado at taumbayan. Dahil lagi’t laging may limitasyon ang kapangyarihan ng estado at tila walang katapusan at walang hangganan ang salita’t kuwentong paulit-ulit na binibigkas.

Updates at Ilang Tala ng mga Nabasang Libro

1.

Oo, natutuwa ako tungkol sa huli kong post. Pero alam ko na noon pang isang buwan pero ayoko lang na ipagpalandakan gayong wala pa ngang press release. Pero nae-excite din ako ngayong nagbigay na ako ng cover image. Nakita ko yung ginawang cover spread ni Sir Joseph at maganda ang naging resulta. Kung wala akong thesis baka naglalakad na ako sa langit ngayon. Hay. Oo nga pala, may thesis pa ako. "Paglalayag Habang Naggagala ang Hilaga at Iba Pang Kuwento" ang pamagat ng aking chapbook. Post na lang ulit ako sa susunod tungkol sa launch details kapag meron na.

Anyway, heto ang ilang tala tungkol sa ilang mga nabasang libro. Noong isang taon pa ito. Ngayon lang nagkaoras (at lakas) para magsulat ng ilang mga pangungusap tungkol doon.

2. The Savage Detectives

Mahaba-haba itong nobela ni Roberto Bolaño pero hindi maikakaila ang halina ng prosa niya. Tungkol sa grupong “visceral realism” partikular ang mga unang nagpundar nito, sina Arturo Belano at Ulises Lima, binubuo ang buong nobela ng mga tagni-tagning salaysay ng iba’t ibang taong nakasalamuha nina Belano at Lima. Walang partikular na banghay ang nobela at ang tangi lamang talagang nag-uugnay sa buong nobela ay ang mga pangunahin nitong mga tauhan. Pero bagaman mga pangunahin silang mga tauhan, nananatiling misteryoso ang kanilang pagkatao dahil isinasalaysay ang buong nobela sa punto de bista ng ibang mga tao.

Ewan ko ba pero ngayong tapos ko na ang pagbabasa ng nobelang ito, gusto kong matawa sa pagdadrama nito tungkol sa buhay ng mga manunulat. Bagaman ipinapakita ng nobela ang mga manunulat sa iba’t ibang pinanggalingang uri at politika, halos nagkakaisa ang lahat sa pagtatangi sa gawain ng pagsulat at sa mga manunulat. Na wala naman talagang pinagkaiba ang lahat ng manunulat dahil pare-pareho lang nilang itinatangi ang sarili nila at kung ano man ang pinagkaiba nila ay pang-ibabaw lamang. Kaya ang paghahanap ng “tunay” na panitikan o “tunay” na tula ay isang quixotic na paglalakbay, tulad ng paghahanap na tinahak nina Belano, Lima at Madero sa disyerto ng Sonora para sa paghahanap kay Cesarea Tinajero.

3. (H)ISTORYADOR(A)

Isang kakaibang nobela ang (H)ISTORYADOR(A) ni Vim Nadera. Hindi ito realista, malinaw iyon. Tulad ng pagpansin ni Rolando Tolentino sa “Sipat at Kultura” kung saan binigyang-pansin niya ang “Prologo/Epilogo” ng nobelang ito na inilathala sa kalipunang “Kuwentong Siyudad,” kumakapit ang nobela sa antas ng datos upang bigyan ng “laman” ang kabuuan nitong tensiyon. Hindi talaga gumagalaw ang buong nobela sa banghay kundi sa diyalogo. Pero dahil nasa anyo ng diyalogo ang karamihan ng historikal na datos, nagmumukha itong tsismis na pinagpapasa-pasa ng mga tauhan sa isa’t isa o sa mambabasa na parang tsismoso na nakikinig sa kanilang kuwentuhan. At kapag sinabi kong tsismis, hindi ibig sabihin ay masama iyon. Marahil itong pagbababa sa historikal na kaalaman ay kailangang gawing tsismis upang bigyan ito ng isang personal na dimensiyon di tulad ng ibang mga historikal na datos na nakukunwari/nagmumukhang apolitikal/obhektibo. Pero sa (H)ISTORYADOR(A), hindi obhektibo ang kasaysayan. Mayroon tayong taya sa nakaraan at dahil dito mahalagang iugnay ito sa ngayon upang bigyang-daan ang isang kinabukasan.

Mini-rebyu: Parang

Pinagmumunihan ng kalipunang "Parang" ni Mesandel Arguelles ang hangganan at kawalang-hanggan. Pinaglalaruan ng kalipunan ang salitang "parang" na maaaring tinutukoy ang isang malawak na lupain o kaya'y ang "parang" bilang pagtutulad sa isang bagay ngunit hindi tulad na tulad ng isang bagay, isang paghahambing na alangan. Sa unang pakahulugan ng "parang," umuulit ang imaheng ito sa kabuuan ng kalipunan, isang lupaing tila walang hanggan at tanging ang langit lamang ang sumasaklob. Sa mga sandaling ito sa kalipunan, maigting ang karanasan ng kaliitan ng sarili na humaharap sa kawalang-hanggan ng parang. Sa ikalawang pakahulugan naman ng salitang "parang," makikita't mararanasan ito sa paglalaro't pagsasaayos ng mg salita't taludtod ng mga tula. Walang mga kudlit at tuldok ang buong kalipunan kaya't tumatawid ang kahulugan mula sa pagitan ng mga salita, kataga't taludtod. Tila nababanaagan ang isang kahulugan o kataga ngunit hindi eksakto dahil sa pagpasok ng susunod na mga salita't taludtod. Palaging inilalagay sa isang kakaibang kalagayan ng mga tula ang mambabasa. Nang binabasa ko ito, tila naliligaw ako sa malabnaw na daloy ng mga kahulugan. Ngunit iyon naman talaga ang karanasan ng isang taong humaharap sa isang misteryo. At sa mga huling tula ng kalipunan, kinakaharap naman ang misteryo ng kamatayan.

Promis, hindi na ako gagastos hangga't hindi ko natatapos ang aking thesis

Dahil sale sa mga press ngayon, nakabili ako ng maraming libro. Masyadong marami nga ata. At dahil may thesis ako, ewan ko lang kung mababasa ko nga ang mga iyon agad. Hay, tambak na naman.

Anyway, heto ang bili ko sa Ateneo, UP (kahapon bago mag-UP Writers' Night) at Anvil (kanina at natutuwang alam na ang daan papuntang Anvil nang nagko-commute lamang) nitong mga nakalipas na mga araw. Pinakapanalo ang Anvil sale dahil nakabili ako ng 26 na libro sa halagang 570.

Anvil Sale

Congressman Kalog - Larry Alcala
The Calling - Tony Perez
An Author's Notebook - Tony Perez
Mga Panibagong Kulam sa Pag-ibig - Tony Perez
Mga Panibagong Kulam - Tony Perez
Mga Panibagong Tawas - Tony Perez
Stories of the Moon - Tony Perez
Witch's Dance - Marra PL. Lanot
Black Silk Pajamas - Danton Remoto
Pulotgata - Danton Remoto
Sari-sari - Rio Alma
Sentimental - Rio Alma
Estremellenggoles - Rio Alma
Beyond Life Senteces - Eileen Tabios
Mga Tula sa Pag-ibig - Teo T. Antonio
Reading Korea
Sarilaysay
Ladlad 1 & 2
Conversion and Other Fictions - Charlson Ong
Love, Sex and the Filipino Communist - Patricio Abinales
Herstory - Rosario Cruz Lucero
Daisy Nueve - Menchu Aquino Sarmineto
Porn Again - Jose Javier Reyes
Latitude: Writing from the Philippines and Scotland
Apat na Screenplay

Ateneo

Pahiwatig - Melba Maggay
Theater in Society, Society in Theater - Resil Mojares

UP

A History of the Philippines - Samuel K. Tan
On Cursed Ground and Other Stories - Vicente Garcia Groyon III
Pook at Paninindigan - Ramon Guillermo
Alternative Histories - Ruth Pison

Hay, balik na pagsulat at pagbabasa.

Rebyu Edition: Sembreak (Ingat: May Spoilers)

1. Virgintarian at Iba Pang Kuwento

Tinitipon sa aklat na ito ang mga kuwento ni Mayette Bayuga. Sa introduksiyon ng aklat, ginugrupo ni Rosario Cruz Lucero sa tatlong hanay. Una, mga kuwentong inisasyon o coming-of-age. Pangalawa, mga kuwentong may maigting na paglalahad ng sexual politics lalo ng feminismo. Pangatlo, mga kuwento ng pagiging "iba" ng babae, wika nga ni Lucero. Interesante ang mga kuwentong nasa unang hanay dahil sa sensitibidad at pinong paghawak ni Bayuga ng kanyang materyal. Bagaman hindi na bago ang mga ganoong uri ng kuwento, sa kamay ni Bayuga, umaangat sa ibang antas ang mga kuwento. Halimbawa na lang ang "Unang Baytang." Bagaman walang banghay at tungkol lamang sa unang araw sa eskwela ni Sarah. Ngunit puno ng tensiyon ang kanyang unang araw dahil ipinamamalas ang kawalang-inosente ng mga bata. Na sa mga murang edad, puno na sila ng mga prehuwisyo. Nakakaasiwa naman ang mga kuwento sa pangalawang hanay at sa tingin ko, iyon naman talaga ang gustong gawin ni Bayuga. Napakatindi ng kuwento sa paglalarawan ng pagkaapi ng kababaihan sa mga relasyon sa mga lalaki. May tendensiyang maging istereotipikal ang paglalarawan ng mga lalaki sa hanay ng mga kuwentong ito ngunit nauunawaan ko naman iyon dahil nga dinadala sa sukdulan ng mga kuwento ang pang-aapi sa mga babae. Na ang mga lalaki'y mga representasyon ng patriarkiya at hindi lamang mga a**hole na nang-aapi ng kanilang mga asawa/kinakasama. Kaya nga kapag itinuturo ko ang "Ang Baliw," palagi kong sinasabi sa mga lalaki kong estudyante na hindi nila kailangang maging masyadong mailang o malungkot kasi ganoon lang talaga. Sa huling hanay ng mga kuwento lumalabas ang eksperimentasyong ambag ni Bayuga sa pagkukuwento. Karamihan sa mga kuwentong nasa hanay na ito'y patungkol sa natatangi ngunit marginal na kalagayan ng mga babae partikular ang babae bilang babaylan. Lahat ng mga kuwento sa kalipunan ay may dating at salimuot na maaaring pag-isipan.

2. Shame

Tungkol at di-tungkol sa Pakistan ang nobelang ito. Malinaw itong sinabi ng tagapagsalaysay sa loob ng nobela. Puno ng mga tauhang batay sa mga tunay na tao habang naghahalo sa mga kathang nilalang. Bagaman may pangunahing tauhan, si Omar Khayyam Shakil, na itinatanghal ang tagapagsalaysay, hindi naman talaga siya ang pangunahing paksa at pakay ng nobela. Sa pamagat pa lang, itinatanghal na ang pangunahing tema ng nobela: shame o hiya. Nagsisimula ang nobela sa kawalanghiya at nagtatapos sa panunubos ng kawalanghiyaang namamayani sa kabuuan ng nobela. At pangunahin nang pinagkakaabalahan ng mga tauhan ang hiya o kawalan ng hiyang kanilang nararamdaman. Para kay Omar Khayyam, ang kawalanghiyaang nararamdaman niya sa kanyang pinagmulan at sa kawalanghiyaang damdamin ng kanyang mga ina. Para kay Raza Hyder, ang nanggagaling ang hiya sa kanyang kakulangan bilang sundalo at bilang lalaki. Para kay Bilquis, asawa ni Raza, resulta ang kanyang hiya ng terorismong kanyang naranasan noong dalaga siya't iniligtas siya ni Raza. At ang lahat ng kawalanghiya at hiyang nararanasan nila'y ipinamamalas nang literal ni Sufiya Zinobia, anak nina Raza't Bilquis. At ito nga ang pangunahing nagpapatakbo hindi lamang sa buhay nila kundi sa buong bansang maaaring hindi Pakistan. At matatapos ang lahat sa literal na pagkasawi ng mga tauhan dahil sa kanilang hiya't kawalanghiya.

Butas, etc.

1. Butas

Humilom na ang ginalid ko pagkatapos magpatanggal ng wisdom tooth. Ang problema lang, sumasabit ang pagkain at tinga sa butas na naiwan pagkatapos tanggalin ang wisdom tooth. Kailangan ko tuloy magmumog nang mabuti pagkatapos kumain.

2. Auto

Headline kanina sa ANC na inaprubahan na ng SEC ang joint venture ng Smartmatic at TIM. Kebs. Sa personal na opinyon ko, kahit na automated o hindi ang eleksiyon, marami pa ring nadadaya. Hindi ibig sabihing may kaharap kang makina, mapagkakatiwalaan na iyon. Pala-palaging may tao sa likod ng mga makina. Mariming itinatago ang makinang nasa harapan mo na maaaring hindi mo maintindihan. Iyon ang mapanganib sa automated. Kahit na anong gawing pagtatangkang maging transparent ng sistema, hindi pa rin transparent.

3. Sidenote

Napanood n'yo na ba ang ad ng Comelec na naghihikayat magparehistro ng mga tao? Ang pangit, di ba? Parang high school project. Langya, parang mas maganda pa nga ang ilang mga high school project diyan. Wala lang. Natawa lang ako sa kapangitan ng ad na iyon.

4. Brothers

Natapos ko na ring basahin (sa wakas) ang dambuhalang "Brothers" ni Yu Hua. Napasama sa short list ito noong nakaraang Man Asia Literary Prize kung kailan nanalo si Chuck Syjuco. Tungkol ang nobela sa magkapatid na Song Gang at Baldy Li. Mas pwedeng tawagin silang adoptive brothers dahil hindi naman talaga sila dugong magkapatid. Nang mabalo ang ama ni Song Gang at ina ni Baldy Li, nagpakasal sila at naging "magkapatid" sina Song Gang at Baldy Li. Ngunit hindi lamang ang ugnayang ito ang nagpatatag sa kanilang pagiging magkapatid. Lumaki silang dalawa sa panahon ng Cultural Revolution at ang kanilang karanasan ng pagkaapi at pagkasawi nang mga panahong iyon ang nagbuklod sa kanilang dalawa. Mula sa kanilang kabataan, dadalhin tayo ng nobela sa kanilang pagtanda. Mapapangasawa ni Song Gang ang pinakamagandang dalaga ng bayan nila, si Lin Hong, habang magiging mayaman at makapangyarihan si Baldy Li sa panahon ng pag-ugat ng matinding kapitalismo sa Tsina.

Puno ng irony ang nobela at mula dito nanggagaling ang pagpapatawa. May ibang pagkakataon naman na gumagamit ng slapstick ang nobela para magpatawa. Ngunit malinaw na pinagtatawanan ng nobela ang kakatwang sitwasyon ngayon ng Tsina bilang yumayaman at nagiging makapangyarihang bansa. Interesante rin ang ugnayan ng sekswalidad at pag-unlad. Inilalarawan si Baldy Li bilang malibog na tao habang kabaligtaran naman si Song Gang. Ano ang ugnayan nito sa magkataliwas na kinahinatnan nila sa dulo? May ugnayan ba ang ambisyon at sekswalidad?

Huli tala, may ilang typo akong nasalubong habang binabasa ang nobela. Mukhang minadali ang pagpapalabas ng nobela. Gayundin, may mga pangungusap na medyo awkward. Pero isa itong nakakatawang nobela at mas nag-enjoy ako dito kumpara sa mas seryosong "Wolf Totem".

5. Of Love and Other Demons

Katatapos ko lang basahin ang "Of Love and Other Demons" ni Gabriel Garcia Marquez. Tipikal na Gracia Marquez ang nobela. Tungkol ang nobela sa buhay ni Sierva Maria, anak ng isang marquis, at kung paano siya namatay diumano sa rabis. At iimbestigahan siya bilang posibleng sinasapian ng demonyo. Ngunit lunsaran lamang ang nangyari kay Sierva Maria upang maging lunsaran ng konsepto ng nobela tungkol sa sapi/sanib o possession. At lilitaw ang konsepto na ito sa iba pang mga tauhan ng nobela. Lulong sa droga ang ina ni Sierva, isang literal na pagkasapi ng "masamanng espiritu" ngunit sintomas lang naman talaga ng pagsisisi't lungkot na nauna nang sumapi sa kanya. Madidiskaril ang magandang hinaharap ni Padre Cayetano sa kanyang pag-ibig kay Sierva Maria. Sasabihin pa niya na nasasapian siya ng demonyo dahil sa kanyang pagmamahal. Sinasapian naman ng kapangyarihan ang Obispo at malinaw na makikita ito sa kanyang pagtatangkang i-exorcise si Sierva Maria. Pride naman ang sumasapi kay Abernuncio lalo na ang kanyang kasiguraduhan sa kapangyarihan niyang manggamot. Kaya't hindi lamang iisa ang mukha ng demonyo tulad na hindi lamang iisa ang pangunahing tauhan sa mga akda ni Garcia Marquez.

6. Link

The soil of youth?

Sperm na nilikha sa laboratoryo. Parang gawain ata ito ng DTnL.

Araw-araw na sex, mabuti sa sperm. Ito ang gawain ng TnL.

Top 10 Disaster Stories

Ano ba talagang nangyari sa Roswell?

Dapat bang ituro ang Creative Writing?

Space storms? Meron pala noon.

Isa na namang hakbang tungo sa world domination ng mga robot.

Mailap na usa sa Negros.

Bituing maningning.

Mga kambing sa Taiwan, hindi makatulog. Patay! Ang suspek: wind turbines. Kawawang mga kambing.

Paano maglagay ng 300 DVD sa loob ng iisang disc.

Sex-themed theme park sa Tsina, joke lang pala.

Mas malakas daw ang resistensya ng mga babae kaysa sa mga lalaki.

Mas mukhang bata ang mga nagda-diet na unggoy kaysa sa mga masisiba. Totoo kaya ito para sa mga tao?

Wisdom

1. Wisdom

Noong Sabado, pinatanggal ko na ang wisdom tooth ko sa kanan ng panga ko. Iyon lang ang kaisa-isa kong wisdom tooth batay sa X-ray. Pinatanggal ko na agad kasi medyo alangan ang pagtubo. Patabingi. Alas nuwebe nang pumunta kami ni Dad sa dentista. Inabot ng isa't kalahating oras ang operasyon. Minor surgery ang pagpapabunot ng wisdom tooth kaya pahinga lang ako nitong nakalipas na dalawang araw. Medyo paga pa ang panga ko pero hindi na masakit. Abala lang sa pagsasalita at pagkain. Okey lang naman ang klase ko kanina. Nakapagsalita naman ako ng maayos. Nabubulol lang pagminsan. Medyo alangan din ang pagkain ko kasi may tahi pa ang gilagid ko. Kaya mabagal at sa kaliwa lang akong ngumunguya. Tatanggalin pa ang sinulid sa susunod na Sabado.

2. UBOD

(Sorry, Filipino and English writers, Regional Language writers lang ang puwede.)

UBOD Writers Series 2009 Announces Call for Submissions

The National Commission on Culture and the Arts (NCCA), the National Committee on Literary Arts (NCLA) and the Ateneo Institute of Literary Arts and Practice (AILAP) are now accepting manuscripts for the UBOD series 2009. 12 writers who have not released book-length titles will be given a chance to have their first book published under UBOD New Authors Series.

Four manuscripts written in four languages of each of the three major Philippine Island groups: Luzon, Visayas and Mindanao will be chosen. The manuscript should be 40-60 pages in chapbook length. 20-40 poems or 5-10 short fiction. The most exceptional pieces in their manuscript shall be translated into Filipino or English.

Send two copies of the manuscript to the Ateneo Institute of Literary Arts and Practice (AILAP) c/o The Department of Filipino, 3rd Floor Dela Costa Bldg., School of Humanities, Ateneo de Manila University, Loyola Heights, Quezon City 1108. Include a CD of the manuscript and one page curriculum vitae with the author’s name, contact number and e-mail address and 1X1 picture.

Deadline will be on Aug. 15, 2009.

For inquiries, please e-mail ailap@admu.edu.ph or at call 426-6001 loc. 5320-5321.

3. Collected Stories

Natapos kong basahin ang "Collected Stories" ni Gabriel Garcia Marquez pagkatapos ng mahaba-habang panahon. Interesanteng makita ang ebolusyon ng boses ni Marquez kung susundang mabuti ang kalipuan. Kung matapat ang pagsasalin sa Ingles, mapapansin ang maligoy at mabulaklak na estilo niya sa mga nauna niyang mga kuwento noong 50's. Dahan-dahan itong magbabago hanggang sa mas pamilyar na boses ni Marquez na mapakikinggan sa "One Hundred Years of Solitude". Nakakainggit ang proyekto't boses na mabubuo ni Marquez sa higit na bagong mga kuwento sa kalipunan. Ano kaya ang boses at magiging proyekto ko pag tumanda na ako? Magsusulat pa kaya ako? Hay, anxieties.

4. Slaughterhouse 5

Natapos kong basahin ang "Slaughterhouse 5" ni Kurt Vonnegut noong isang linggo. Bagaman maikli lamang itong nobela, nahirapan akong basahin ito pero hindi ko malaman kung bakit. Simple lamang naman ang wika nito. At kahit patalon-talon ang naratibo, pinaghandaan naman ito nang mabuti.

Mala-scifi ang nobela dahil ang pangunahing tauhang si Billy Pilgrim ay kayang maglakbay sa panahon. Kalimita'y hindi niya kontrolado ang pagtalon na nito sa panahon ngunit tinatanggap na lamang niya. Nagsisilbing metapora para sa akin ang paglalakbay ni Billy sa panahon bilang sintomas ng kanyang trauma bilang isang sundalo (at sa nobela nagsimulang lumabas ang kakayahang ito nang nasa kalagitnaan siya ng digmaan). Mas mabigat pa kaysa sa alaala ang nangyayari kay Billy na paglalakbay. Sa pagkatiwalag sa panahon, nananatiling nariyan ang nakaraan. Palaging narito ang nakaraan. At kahit na ang hinaharap ay naririto rin, nasa ngayon, nakikipaglaban ito sa nakaraan pala-palaging naririyan.

Interesante rin para sa akin ang pag-uulit ng katagang "So it goes." sa buong nobela kapag nagsasalaysay ito tungkol sa pagkamatay. Nagmimistulang dasal ang nobela para sa mga namatay. Bagaman nagtutunog cynical o mapagpaubaya sa katotohanan ng kamatayan at ng digmaan, may talim ito, mapatawa ka man o malungkot sa bawat pagsabi ng "So it goes."

5.

Gusto n'yong makita ang wisdom tooth ko?

Literary 25

After tagged, you are supposed to write down 25 literary pieces that you cannot live without (doesn’t really matter if it’s a poem, a short story, a novel, an epic, or a play). Literary works that you can read over and over again. Works that will make Plato squirm in his deathbed, stand in front of you at 3 a.m. with his bony fingers pointed at you, telling you that you should not be affected by literature because you could end up dead in a war. Works that have inspired you to do something stupid, put your head inside an oven, go on the great American pancake tour (or great Filipino kakanin tour), or works that you can read over and over again in front of a crowd, at every book launch or reading. After, tag 25 of your literary companions, people who are also insane as you, and hope that this would spread like some goddamn bubonic plague.

1.) My Sad Republic - Eric Gamalinda
2.) One Hundred Years of Solitude - Gabriel Garcia Marquez
3.) Midnight's Children-Salman Rushdie
4.) Etsa-puwera - Jun Cruz Reyes
5.) Ang Sandali ng mga Mata - Alvin B. Yapan
6.) Howl - Allen Ginsberg
7.) Of Being Numerous - George Oppen
8.) Mga Kagila-gilalas na Pakikipagsapalaran - Jose F. Lacaba
9.) The Sound and the Fury - William Faulkner
10.) Cloud Atlas - David Mitchell
11.) The Tin Drum - Gunter Grass
12.) Sa Mga Kuko ng Liwanag - Edgardo M. Reyes
13.) Dictionary of the Khazars - Milorad Pavic
14.) The Animal Farm - George Orwell
15.) The Stranger - Albert Camus
16.) Pamilya - Eli R. Guieb
17.) Invisible Cities - Italo Calvino
18.) Balthazar and Blimunda - Jose Saramago
19.) Madame Bovary - Gustave Flaubert
20.) Pinaglahuan - Faustino Aguilar
21.) Last Order sa Penguin - Chris Martinez
22.) The Brothers Karamazov - Fyodor Dostoevsky
23.) The Mythology Class - Arnold Arre
24.) The Death of Artemio Cruz - Carlos Fuentes
25.) Walong Diwata ng Pagkahulog - Edgar Calabia Samar

-----------------------------------------------------------------

Kabaliwan sa House of Representatives, H1N1 atbp.

Sa mga seryosong bagay muna

1.

Pinanood ko kagabi ang sunod-sunod na pagpapaliwanag ng mga Representanteng bumoto kontra HR 1109. Iisa lang naman talaga ang sinasabi nila: na ilegal ang resolusyon, na isa itong panggagago sa konstitusyon, na isa itong pagtatraydor sa pagtitiwala ng mga mamamayang bumoto sa kanila, na isa itong malinaw na taktika upang hindi matuloy ang eleksyon sa 2010. Ewan ko pero natatawa na lang talaga ako sa mga nangyayari. At pagkatapos ng lahat ng ito'y siguradong iboboto pa rin ng mga mamamayan ang mga Representanteng iyan na walang-hiyang itinatapon ang batas sa susunod na eleksiyon (sa 2010 man iyan o 2050) dahil ganoon lang talaga ang kapangyarihan. At ganoon lang naman talaga ang lahat ng ito--kapangyarihan. Power trip. Matalo man sila sa susunod na eleksiyon, wala rin naman talagang magiging pinagkaiba ang papalit dahil sila-sila rin naman talaga iyon, magkaiba lang ng partido pero pareho rin lang naman talaga. (Kaya nga nagawang nagkaisa ng LAKAS at KAMPI di ba? Kasi pareho lang talaga sila.) Civil Disobedience? Bakit pa? Nangunguna na ang House of Representatives.

Heto nga pala ang listahan ng mga pumirma sa HR1109. Huwag silang kalimutan sa susunod na eleksiyon (dahil siguradong may eleksiyon sa 2010 at tanga ang buong Pilipinas kung hindi mangyari iyon).

Read the list of congressmen here who signed House Resolution No. 1109. (Those who voted “Aye” may not have signed this HR 1109.) Feel free to copy and paste this list to your blog post or Facebook note or other social media sites and state “I am ashamed of my Congressman (enter name if applicable, district) for supporting HR1109.”

National Capital Region

Vincent P. Crisologo, Quezon City
Matias V. Defensor, Jr., Quezon City
Mary Ann L. Susano, Quezon City
Nanette Castelo-Daza, Quezon City
Bienvenido M. Abante Jr., Manila
Jaime C. Lopez, Manila
Maria Zenaida B. Angping, Manila
Maria Theresa B. David, Manila
Amado S. Bagatsing, Manila
Daniel R. De Guzman, Marikina City
Marcelino R. Teodoro, Marikina City
Eduardo C. Zialcita, Parañaque City
Henry M. Dueñas, Jr., Taguig
Alvin S. Sandoval, Malabon City-Navotas City
Jose Antonio F. Roxas, Pasay City
Oscar G. Malapitan, Caloocan City
Mary Mitzi L. Cajayon, Caloocan City
Roman T. Romulo, Pasig City
Rexlon T. Gatchalian, Valenzuela City
Magtanggol T. Gunigundo I, Valenzuela City

Cordillera Administrative Region

Manuel S. Agyao, Kalinga
Elias C. Bulut, Jr., Apayao
Mauricio G. Domogan, Baguio City
Samuel M. Dangwa, Benguet
Solomon R. Chungalao, Ifugao

Ilocos Region

Thomas M. Dumpit Jr., La Union
Victor Franciso C. Ortega, La Union
Arthur F. Celeste, Pangasinan
Conrado M. Estrella III, Pangasinan
Marcos O. Cojuangco, Pangasinan
Victor F. Agbayani, Pangasinan
Ma. Rachel J. Arenas, Pangasinan
Eric D. Singson, Ilocos Sur
Ronald V. Singson, Ilocos Sur
Roque R. Ablan, Jr., Ilocos Norte
Cecilia S. Luna], Abra

Cagayan Valley

Florencio L. Vargas, Cagayan
Manuel N. Mamba, Cagayan
Junie E. Qua, Quirino
Carlo Oliver D. Diasnes, Batanes
Rodolfo T. Albano, Isabela
Edwin C. Uy, Isabela

Central Luzon

Jose V. Yap, Tarlac
Jeci A. Lapus, Tarlac
Monica Louise Prieto-Teodoro, Tarlac
Lorna C. Silverio, Bulacan
Pedro M. Pancho, Bulacan
Reylina G. Nicolas, Bulacan
Ma. Victoria Sy-Alvarado, Bulacan
Arturo C. Robes, San Jose del Monte City
Albert C. Garcia, Bataan
Herminia B. Roman, Bataan
Joseph Gilbert F. Violago, Nueva Ecija
Ma. Milagros H. Magsaysay, Zambales
Antonio M. Diaz, Zambales
Aurelio D. Gonzales, Jr., Pampanga
Juan Miguel M. Arroyo, Pampanga
Anna York P. Bondoc, Pampanga
Carmelo F. Lazatin, Pampanga

CALABARZON

Danilo E. Suarez, Quezon
Wilfrido Mark C. Enverga, Quezon
Michael John R. Duavit, Rizal
Adeline Rodriguez-Zaldarriaga, Rizal
Angelito C. Gatlabayan, Antipolo City
Roberto V. Puno, Antipolo City
Eileen Ermita-Buhain, Batangas
Mark Llandro L. Mendoza, Batangas
Victoria H. Reyes, Batangas
Jesus Crispin C. Remulla, Cavite
Elpidio F. Barzaga, Jr., Cavite
Maria Evita R. Arago, Laguna
Edgar S. San Luis, Laguna

MIMAROPA

Antonio C. Alvarez, Palawan
Carmencita O. Reyes, Marinduque
Eleandro Jesus F. Madrona, Romblon
Ma. Amelita C. Villarosa, Occidental Mindoro
Rodolfo G. Valencia, Oriental Mindoro

Bicol Region

Rizalina Seachon-Lanete, Masbate
Narciso R. Bravo, Jr., Masbate
Antonio T. Kho, Masbate
Al Francis C. Bichara, Albay
Reno G. Lim, Albay
Luis R. Villafuerte, Camarines Sur
Felix R. Alfelor, Jr., Camarines Sur
Diosdado Ignacio Jose Maria Macapagal-Arroyo, Camarines Sur
Joseph A. Santiago, Catanduanes
Jose G. Solis, Sorsogon

Western Visayas

Florencio T. Miraflores, Aklan
Genaro M. Alvarez, Jr., Negros Occidental
Jeffrey P. Ferrer, Negros Occidental
Ignacio T. Arroyo, Jr., Negros Occidental
Jose Carlos V. Lacson, Negros Occidental
Alfredo D. Marañon III, Negros Occidental
Raul T. Gonzalez, Jr., Iloilo City
Niel C. Tupas, Jr., Iloilo
Ferjenel G. Biron, Iloilo
Arthur Defensor, Sr., Iloilo
Judy J. Syjuco, Iloilo
Janette L. Garin, Iloilo
Joaquin Carlos Rahman A. Nava, Guimaras
Fredenil H. Castro, Capiz

Central Visayas

Roberto C. Cajes, Bohol
Edgardo M. Chatto, Bohol
Pryde Henry A. Teves, Negros Oriental
Pablo P. Garcia, Cebu
Pablo John F. Garcia, Cebu
Ramon H. Durano VI, Cebu
Nerissa Corazon Soon-Ruiz, Cebu
Benhur L. Salimbangon, Cebu
Eduardo R. Gullas, Cebu
Antonio V. Cuenco, Cebu City
Raul V. Del Mar, Cebu City

Eastern Visayas

Roger G. Mercado, Southern Leyte
Eufrocino M. Codilla, Sr., Leyte
Carmen L. Cari, Leyte
Andres D. Salvacion Jr., Leyte
Trinidad G. Apostol, Leyte
Ferdinand Martin G. Romualdez, Leyte
Reynaldo S. Uy, Samar
Sharee Ann T. Tan, Samar
Teodolo M. Coquilla, Eastern Samar
Paul R. Daza, Northern Samar
Emil L. Ong, Northern Samar
Glenn A. Chong, Biliran

Zamboanga Peninsula

Rosendo S. Labadlabad, Zamboanga del Norte
Cecilia G. Jalosjos-Carreon, Zamboanga del Norte
Cesar G. Jalosjos, Zamboanga del Norte
Victor J. Yu, Zamboanga del Sur
Antonio H. Cerilles, Zamboanga del Sur
Dulce Ann K. Hofer, Zamboanga Sibugay

Northern Mindanao

Vicente F. Belmonte, Jr., Lanao del Norte
Abdullah D. Dimaporo, Lanao del Norte
Rolando A. Uy, Cagayan de Oro City
Marina P. Clarete, Misamis Occidental
Herminia M. Ramiro, Misamis Occidental
Yevgeny Vicente B. Emano, Misamis Oriental
Pedro P. Romualdo, Camiguin
Candido P. Pancrudo Jr., Bukidnon

Davao Region

Franklin P. Bautista, Davao del Sur
Marc Douglas C. Cagas IV, Davao del Sur
Arrel R. Olaño, Davao del Norte
Antonio F. Lagdameo, Jr., Davao del Norte
Isidro T. Ungab, Davao City
Vincent J. Garcia, Davao City
Prospero Nograles, Davao City
Thelma Z. Almario, Davao Oriental
Nelson L. Dayanghirang, Davao Oriental
Rommel C. Amatong, Compostela Valley
Manuel E. Zamora, Compostela Valley

SOCCSKSARGEN

Datu Pax S. Mangudadatu, Sultan Kudarat
Arnulfo F. Go, Sultan Kudarat
Emmylou Taliño-Mendoza, Cotabato
Bernardo F. Piñol, Jr., Cotabato

CARAGA Region

Glenda B. Ecleo, Dinagat Islands
Philip A. Pichay, Surigao del Sur
Florencio C. Garay, Surigao del Sur
Francisco T. Matugas, Surigao del Norte
Guillermo A. Romarate, Jr., Surigao del Norte
Edelmiro A. Amante, Agusan del Norte
Jose S. Aquino II, Agusan del Norte

Autonomous Region in Muslim Mindanao

Pangalian M. Balindong, Lanao del Sur
Faysah Omaira M. Dumarpa, Lanao del Sur
Yusop H. Jikiri, Sulu
Munir M. Arbison, Sulu
Simeon Datumanong, Maguindanao
Nur G. Jaafar, Tawi-Tawi

Party- Lists

Narciso D. Santiago III, Alliance for Rural Concerns
Edgar L. Valdez, Association of Philippine Electric Cooperatives
Ernesto C. Pablo, Association of Philippine Electric Cooperatives
Robert Raymund M. Estrella, Abono
Nicanor M. Briones, Agricultural Sector Alliance of the Philippines, Inc.

2.

May H1N1 na sa La Salle. Tawag nang tawag si Marol kina Mama. Nakakapraning naman talaga. Sa ngayon, wala pasok sa La Salle hanggang sa Hunyo 14. Kaya sa tingin ko'y lalong maghihigpit ang Ateneo sa darating na pagbubukas ng pasukan. Ewan ko lang kung paano nila mai-implement ang kanilang memo. Postponed (maaaring makansel pa) ang ORSEM. Paano naman ang enrolment? Ilang libong tao rin ang dadagsa sa Ateneo. Ang saya talaga ng darating na semestre.

Sa higit na magaang paksa

3.

Star Trek. Oo, yung bago. Trip mo? Ako trip ko. Kaya lang paulit-ulit na lang talaga ang plot. Wala ba talaga silang maisip na ibang kakaharaping problema bukod sa isang alien na may revenge fantasy? Porke astig ang Wrath Of Khan, astig na ito ad infinitum. Pero astig naman itong bagong Star Trek dahil sa dalawang bagay: special effects at Zachary Quinto. Iyon lang talaga.

4. The Passion

Binasa ko ang "The Passion" ni Jeanette Winterson sa flight pauwi galing Amerika. Hindi masyadong mahaba ang nobela kaya mabilis ko itong nabasa. Binanggit ito ni Sir Vim Yapan sa intro ng kanyang MA thesis kaya naintriga din ako sa nobelang ito. Interesante ang paggamit ni Winterson sa kasaysayan at sa mga pamamaraang ng romansa para ilahad ang ideya niya ng "passion". Sa aspekto ng mga tauhan, makikita ito sa mga tauhan nina Henri at Villanelle, ang kanilang pag-iibigan at ang pag-ibig nila sa isang mga tao at maging sa mga ideya. Isa itong nobela ng mga ideya ngunit napakasensuwal din.

5. Ghostwritten

Dahil nagustuhan ko ang kanyang "Cloud Atlas", binili ko ang Vintage Edition ng "Ghostwritten" ni David Mitchell. hIto ang debut niya at igit na simple ang estruktura ng "Ghostwritten" kumpara sa "Cloud Atlas" ngunit komplikado pa rin kung ihahambing sa ibang mga nobela. Binubuo ang nobela ng sampung kabanata na umiikot sa siyam na magkakaibang mga tauhan sa iba't ibang bahagi ng mundo. (May dalawang kabanata sa para sa isang tauhan.) Magkakaugnay ang kanilang mga kuwento at kahit papaano'y naaapektuhan nila ang buhay ng isa't isa. Masasabing isang ripple effect ang kabuuang nobela. Bawat kabanata'y may sariling rurok at rebelasyon ngunit may higit na malawak na estruktura ang nobela.

Lahat halos ng kabanata'y nakasulat sa unang panauhan ng isang partikular na tauhan. At iba't iba ang mga tauhan. Mayroong isang miyembro ng kulto sa Okinawa, isang empleyado sa music shop sa Tokyo, isang tagabangko sa Hong Kong, isang tagapangalaga ng isang pahingahan sa isang bundok sa Tsina, isang "noncorpum" na nilalang na patalon-talon ng katawan, isang guwardiya sa isang museo sa Petersburg, isang drummer/manunulat sa London at isang physicist sa Ireland. Ang kabanatang "Night Train" lamang ang hindi nakasulat ng ganito dahil radio show naman ang ginagagad ng kabanatang ito--ang pag-uusap ng isang DJ at ng isang kakaibang tagapakinig na tumatawag sa radio show niya. Kahanga-hanga ang pagpapalit ng boses na ginagawa ni David Mitchell (at makikita rin ito sa "Cloud Atlas" niya.)

Naaliw ako sa pagkakahawak hindi lamang sa pagpapalit-palit ng punto de bista at boses ng mga kabanata kundi pati na rin kung paano binubuo ang iba't ibang mga kamalayan. At mahalaga sa nobela ang mismong tagpuan bilang repleksiyon ng kamalayan ng mga tauhan. Maraming mga sandali sa iba't ibang kabanata kung kailan inilalarawan lamang ng mga tauhan ang kanilang mga kapaligiran at mahihinuha dito ang kabuuang pag-iisip ng mga tauhan. Ang labas bilang repeksiyon ng loob. Medyo romantic pero imbes na kalikasan lamang o "universe" ang ekspresyon ng loob, ang siyudad bilang repleksiyon ng loob ay makikita din sa mga kabanata.

Nakakatuwa rin ang paglalaro sa iba't ibang antas ng salitang "multo".

6. Terminator Salvation

Noong bata ako, fan ako ng Terminator 2. At kung tatanungin ang grade school na bersiyon ng sarili ko kung ano'ng pinakaastig na pelikula sa na napanood ko, sasabihin kong Terminator 2 iyon. Naaalala kong ilang beses kong pinanood ang T2 sa VHS. Pakiramdam ko kasi, isang napakatinding labanan ang nangyayari. Na literal na hinaharap ng sangkatauhan ang pinaglalabanan. At hindi lang dahil madaming aksiyon na nangyayari kaya nararamdaman mo ito. Magaling na direktor si Cameron dahil ang mismong mga sandaling walang suspense at walang aksiyon ay nabibigyan niya ng bigat. Ito, sa tingin ko ang kulang sa huling dalawang pelikula sa serye. Effects na lang ang lahat. Interesante ang bagong dimensyon tungkol sa pagkatao/pagkamakina na pagtatanong sa identidad ngunit hindi pa rin ganoong kalalim o kabigat. Gayundin, may loophole sa plot na ayoko nang pag-isipan pa dahil tanga lang talaga at medyo spoiler. Basta, walang dating ang pelikulang ito sa akin. Mas nag-enjoy pa ako sa Star Trek.

Isa Na Namang Rebyu Edition

1. Piling Maiikling Kuwento, 1939-1992

Natapos ko ang kalipunang ito ni Genoveva Edroza-Matute ilang araw pagkatapos mabalitaan ang kanyang pagkamatay. Tinitipon ng aklat ang mga natatanging mga kuwentong isinulat ni Edroza-Matute sa halos buong karera niya sa pagsusulat. Maraming mga temang umuulit sa mga kuwento: kahirapan, karahasan, kasarian. May mga kuwentong tunay na masasabing classic na talaga habang may ilan na medyo mabigat ang paghawak sa banghay. Interesante din ang kalipunan dahil mapapansin ang pagbabago sa wika ni Edroza-Matute. Napansin ko lang na medyo Ingles ang syntax ang ginagamit niya sa mga una niyang mga kuwento ngunit unti-unti itong nagbago kinalaunan, naging mas panatag, mas natural. Sayang lang at hindi siya pinarangalan bilang Pambansang Alagad ng Sining. Hindi ko alam kung ano ang magiging histura ng mapa ng Panitikan ng Pilipinas kung wala siya.

2. 2001: A Space Oddyssey

Matagal ko nang gustong panoorin ito dahil, syempre, kulang ang iyong scifi knowledge kung hindi mo pa napapanood ito. Hindi ito Star Wars o Star Trek. Hindi ito epic battle para sa kaligtasan ng universe. Nagsisimula ang lahat sa misteryo: Ano ba talaga iyang p*tang obelisk na iyan? Doon lang naman talaga umiikot ang kabuuan ng pelikula. Mula dito, nagsisimula ang iba pang mga isyu: Ano ang pagkatao? Paano hinuhubog ang pagkatao natin ng teknolohiya? Ano ba talaga ang obelisk na iyan? Tahimik lamang ang buong pelikula. Mas kampante itong magpakita imbes na magdadada. Isa ang pelikula sa pinakamaganda halimbawa ng kapangyarihan ng biswal na naratibo. Sa katapusan ng pelikula, walang malalim na sagot na ibinibigay ang pelikula tungkol sa mga misteryo. Iyon na iyon. What you see is what you see. Oo nga pala, ang ganda ng sound. Classical music, w00t.

3. Oscar and Lucinda

Medyo nahirapan akong basahin ang nobelang ito ni Peter Carey dahil sa wika't haba nito. Pero sa simula lang iyon at kinalauna'y nasanay din ako. Maganda rin na nahahati sa mga maiikling mga kabanata ang nobela. Mas madaling unti-untiin kumbaga. Madaling pagtuunan ang kuwento ng mga pangunahing tauhan ng nobela, ang eponymous ngang sina Oscar at Lucinda, at kanilang pag-iibigan. Pero hindi lamang naroroon, para sa akin, matatagpuan ang kabuuang tensyon ng nobela. Mas naging interesante para sa akin ang tensyon nabubuo sa katotohanang mayroong isang tagapagsalaysay na umaalala sa lahat ng nangyari sa mga buhay nina Oscar at Lucinda. Detalyado ang buong pagkakalarawan at pagkakasalaysay sa buong nobela at nakapagtataka kung talaga nga bang alam ng tagapagsalaysay, na nagsasalaysay halos sandaang taon pagkatapos ng panahon nina Oscar at Lucinda, kung totoo nga ba ang mga pangyayaring iyon. Ang muling pagsasalaysay ng mga buhay nina Oscar at Lucinda ba ay isang kumpisal, isang paghuhugas? Na sa pagsasalaysay, maitatama ba ang maling mga pagtataya at desisyon na nangyari noong naunang panahon? Sapat ba ang pagsasalaysay? Iyon, para sa akin, ang mga tanong na nag-uudyok sa tagapagsalaysay na magsalaysay. Na tulad ng obsesyon nina Oscar at Lucinda sa pagsusugal, obsessed din ang tagapagsalaysay sa nakaraan.

Isang di makakalimutang kabanata para sa akin ang kabanatang "Palm Sunday in New South Wales" kung kailan inilahad ang pagkamatay ng ama ni Lucinda. Isa iyong nakaaantig na sandali sa nobela at hindi ko alam kung maiiyak ba ako, matatawa o malulungkot. Ang cute-cute pa naman ni Elizabeth Mullens.

4. Gapo

Medyo nabagabag ako sa tono ng nobelang ito ni Lualhati Bautista. Alam mong isinulat ito nang may bahid ng galit. Ngunit halos tatlong dekada matapos itong isulat (wow, it's that old), marami pa ring mga realidad na inilalahad ang nobela na totoo pa rin hanggang ngayon. Kahit na wala na ang mga base militar, nariyan pa rin naman ang VFA. Kaya kahit na hindi ko gusto ang tono ng kabuuang nobela, nananatiling mahalaga ito dahil binabatikos nito hindi lamang ang namamayaning kalakaran kundi pati ang mismong pag-iisip natin sa mga inaakala nating kaibigan.

5. Crank 2

Hindi ito seryosong pelikula at alam mo na iyon kung napanood mo ang unang Crank. Malinaw ang impluwensiya ng videogame sa pelikula. Fast paced, madugo at puno ng mga pambihirang mga tauhan, para talaga nga ito sa henerasyong lumaki sa eksaheradong aksyon ng videogame. Tadtad din ng cameo at pop culture reference ang buong pelikula. Mas trip ko ang pagpapatawa ng "Shoot 'Em Up" at "Hot Fuzz" pero aliw pa rin naman ito kung hindi mo sobrang seseryosohin.

Ilang Tala sa Mahal na Araw 2009

1.

Ito ang unang taon kung kailan sumali ang pamilya namin sa Prusisyon ng Binangonan. Matagal nang gustong sumali ni Dad sa Prusisyon noon. Madalas ding sumali si Dad noon sa panata ng pagbuhat ng Santo Sepulkro noong bata-bata pa siya. Taon-taon halos ay nagtatanong si Dad kung sinong santo, santa o rebulto ang maaari pang idagdag sa Prusisyon. "Ang Paghuhukom" ang ibinigay sa amin. Iyon ang eksena ng pangalawang pagharap ni Hesus kay Pontio Pilato. Limang rebulto ang nakasakay sa karosa, si Hesus, pagkatapos siyang bugbugin at koronahan ng mga sundalong Romano, ang Pariseas, isang sundalong Romano, at isang babae (hindi ko alam kung sinong santa iyon. Am a bad Catholic). Puno ng mga bulaklak ang pagpapalamuti ni Kuya Lem sa karosa pero pagdating ng Biyernes Santo, pinatanggal ang mga ito (dahil masyadong maganda at ayaw magpatalbog ang ilan) at halaman na lang daw ang ipinalagay. Para daw patas. Kuno. Heto ang ilang mga larawan mula sa mga araw namin doon.

Ang Paghahatol (Miyerkules)





Si Evan at Ate Ting



Si Meo, ang... ano'ng tawag mo sa anak ng pinsan mo?



Si Ninang at si Mama



Si Dinna at si Ian



Si Mae, si Ate Rowena, si Dinna at si Ate Ting



Si Tetel, si Marol, si Ate Ting, si Debbie, si Donna at si Evan sa tapat ng Sta. Magdalena



Ang Paghahatol (Biyernes)

2.

Noong Huwebes, nag-Bisita Iglesia kami nina Mama at Ninang. Imbes na sa mga simbahan sa Laguna kami mag-Bisita Iglesia, sa mga simbahan kami ng Metro Manila nagpalipat-lipat. Mula San Pablo Cathedral, pumuta kami sa Don Bosco, kung saan unang nagpakasal sina Dad at Mama, sa Baclaran, sa Manila Cathedral, sa San Agustin, sa Quiapo at natapos kami sa Antipolo. Nakita namin sa Baclaran si dating Press Sec. Ignacio Bunye. Sa Intramuros naman, sinarado ang isang kalsada na nag-uugnay sa pagitan ng Manila Cathedral at San Agustin. Bago kami umuwi ng San Pablo, dumaan kami ng Binangonan para kumustahin ang mga nangyari doon.

3.

Habang nasa Binangonan, tinapos kong basahin ang "Feast and Famine: Stories of Negros" ni Rosario Cruz Lucero. Binubuo ng limang mahahabang mga kuwento, umiikot ang mga kuwento sa Negros (hindi pa ba obvious sa subtitle?) mula sa panahon ng mga Kastila hanggang sa panahon ng higit na kontemporanyo. Bagaman mahahabang mga kuwento, may kakayahan si Lucero sa wika't pagkukuwento kaya't mabilis ang pagbasa ko. Maiuugnay ito sa tradisyong oral, partikular na ang mga composo ng Negros, na tinatangka ni Lucero na angkupin sa karamihan ng mga kuwentong ito. Ngunit marami ring mga nibel at intertextuality ang mga kuwento. Dito naman nilalampasan at dinadagdagan ni Lucero ang mga anyong oral na inaangkop niya. Puno ang mga kuwento ng mga bersiyon, ng mga kontradiksyon na nagbibigay ng tensiyon sa kanyang mga kuwento, bukod pa sa mga kakatwang mga katangian ng kanyang mga tauhan. Bagaman magaang basahin, masalimuot ang mga kuwento at karapat-dapat basahin ng lahat.

4.

Napanood ko kasama ni Dad ang "Fast and Furious" noong Sabado. Okey lang na palabas. Medyo wala nawala na sa alaala ko ang unang pelikula pero hindi naman mahalaga kung napanood mo o naalala ang una para maunawaan ang bagong instalment na ito. Nag-enjoy naman ako kahit papaano. Hindi lang ganoong astig ang mga car scenes. O hindi ko masyadong napahalagahan dahil sa napakasentimental na kuwento.

5.

Napanood ko kagabi ang ilang mga episode ng "True Blood" at naaliw ako. Ewan ko kung maghahanap ako ng DVD para mapanood nang buo. Ayokong magpuyat para lang mapanood iyon sa Cinemax.

6. links

Isang sanaysay tungkol kay Alan Moore at ang kanyang mga akda at kung paano mananatili pa ring mahalaga ang mga ito kumpara sa mga adaptasyong pelikula.

Mga nobelang naglalarawan ng protesta.

Mga pinakamahahalang aklat pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Karamiha'y mga akdang pilosopikal at sosyolohikal. May ilang mga nobela.

Isang panayam kay Joyce Carol Oates.

Sampung "one-hit wonders".

Sampung mga akda tungkol sa mga magkakapatid.

7.

Isang larawan ng bulaklak