Paglalayag habang Naggagala ang Hilaga

Ilang Kababawang Nalaman Ko Tungkol sa South Korea

2012-01-01T16:37:00.000+08:00

1. Sa South Korea, dalawang uri lamang ng selfon ang mayroon, Samsung Galaxy SII at Apple iPhone 4S.

2. Walang mataba sa South Korea.

3. Maraming magagandang babae sa South Korea. O magaling lang talaga silang manamit at maglagay ng make-up.

4. Walang mababang uri ng krimen sa South Korea.

5. Kaunti lang ang mga bookstore sa South Korea pero malalaki at puros Koreano. May imprint ang Penguin Classics na nakasalin sa Koreano at malaki ang section nila ng world classics na nakasalin sa Koreano. Kaunti lamang ang mga librong foreign.

6. Masarap ang bulgogi.

7. Maganda pero medyo nakakalito ang subway ng Seoul.

8. Popular sa South Korea si Sandara Park.

9. Atat at nagmamadali ang mga Koreano kaya asahan nang mabangga habang naglalakad sa bangketa at sa subway.

10. Sunod sa mga palasyo, ang pangalawang pinupuntahan ng mga turista ay mga kilalang tagpuan ng mga Korean drama.

11. Nagbibilang ng tatlo ang mga Koreano gamit ang kanilang daliri sa estilong Aleman. (Inglorious Basterds reference)

Rebyu: City Lights

2011-11-29T17:09:00.002+08:00

City Lights

Taon: 1931

Direktor at manunulat: Charlie Chaplin

Sinusundan ng pelikulang ito ang klasikong karakter ni Chaplin, ang Tramp, nang dumating ito sa lungsod. Makikilala niya ang isang bulag na babaeng nagbebenta ng bulaklak at iibig dito. Sa kanyang paglalagalag din sa lungsod, makikilala rin ng tramp ang isang mayamang lasenggong iniligtas niya sa pagpapakamatay nang minsang masobrahan ito sa kalasingan. Aakalain ng bulag na babae na isang mayaman ang tramp. Ang tramp nama'y aakuin ang pagkataong ito para lamang mapalapit sa bulag na babae. Gagamitin niya ang pakikipagkaibigan sa mayaman upang mapalapit sa bulag na babae. Gayundin ay magtatrabaho sa iba't ibang uri ng trabaho upang mapanatili ang ilusyon ng pagiging mayaman upang matulungan ang pinansiyal na problema ng babaeng bulag. Kaya't hindi perpektong karakter ang tramp. Ngunit sa likod ng kanyang kapayakan, sa pagiging mahirap, hindi edukado, at kulang sa "kultura", (puno ang pelikula ng mga eksena kung kailan kasama niya ang milyonaryo sa iba't ibang pangmayaman na gawain at kitang-kita ang hindi pagiging bagay ng tramp doon) ay isang mabuting hangarin lalo na para sa bulag na nagbebenta ng bulaklak. Madalas na binabasa ang karakter na tramp ni Chaplin bilang simbolo ng naiisantabi't naetsa-puwera ng lipunan ng Amerika. Ngunit sa pelikulang ito, ang naisantabi ang nasa sentro, at ang sentro'y inilantad sa kanilang kababawan at kakulangan.

Kung Bakit Hindi Ako Sang-ayon na Kalimutan si Epifanio de los Santos

2011-11-24T11:16:00.000+08:00

Naaalala pa ba natin kung sino si Epifanio de los Santos? Sino nga ba siya? Bakit ba ipinangalan sa kaniya ang isang abenidang puros perwisyo sa nakararaming motorista? Isa siyang makabayang intelektuwal. Nagtatag siya kasama ng iba ng isang pahayagan sa kasagsagan ng rebolusyon. Bilang isang kritiko, malaki ang ambag niya sa pagtatanghal ng kagalingan ng mga Filipino sa larangan ng sining. Naging aktibo rin siyang politiko (mas administrador, sa totoo lang, ng iba't ibang institusyon tulad na lamang ng mga paunang institusyong sinundan ng National Library at National Museum sa kasalukuyan) noong panahon ng Amerikano. Nakalulungkot lamang at karamihan ng kanyang isinulat ay nasa wikang Kastila at karamihan ay hindi pa muling naisasalin sa Filipino o Ingles. Kaya't nakalulungkot na madali siyang makalimutan. Na alam lamang natin ang kanyang pangalan dahil sa abenidang dinaraanan ng mga kotse, MRT at paminsan-minsa'y ginaganapan ng mga rebolusyon. Gusto kong magbaliktanaw tayo, iyong tunay na pagbabaliktanaw at hindi lamang pagpapasentimental para sa politikal na pagsipsip. Itanghal din natin ang mga tulad ni Epifanio de los Santos na nagbuhos ng lakas at isip para ikabubuti ng Pilipinas.

Narito ang link sa isang maikling talambuhay ni Epifanio de los Santos.

http://tl.wikipedia.org/wiki/Epifanio_de_los_Santos

Narito naman ang link sa isang sanaysay na isinulat ko para sa isa sa mga undergrad electives ko noong 2004 tungkol sa kanyang librong "El Teatro Tagalog".

http://bagongpook54.blogspot.com/2004/12/isang-pag-unawa-sa-tagalog-theater-ni.html

Kung paano makaligtas sa isang pandemic ayon sa pelikulang "Contagion"

2011-09-16T16:55:00.000+08:00

1) Galing sa Exotic Orient ang mga sakit na nakamamatay at kinatatakutan ng Occident. Kaya umiwas at wag basta pumunta sa Exotic Orient.

2) Huwag kung saan-saan hahawak. Please lang, huwag mong hahawakan ang kung ano-ano.

3) Umasang maging immune na agad sa nakamamatay sa sakit para wala nang hassle. Ang hassle na lang ay paano mabubuhay sa isang post-apocalyptic na scenario.

4) Umasa sa kabutihan ng Pamahalaan lalo na ng Pamahalaan ng Estados Unidos. Na gagawin nila ang lahat para mailigtas ang Sangkatauhan.

5) Umasa sa kabutihan ng mga Korporasyon. Na gagawin nila ang lahat para mapanatili ang kalusugan ng consumer base.

6) Huwag magtiwala sa Internet. Puno lang iyan ng haka-haka at kasinungalingan.

7) Huwag maniwala sa holistic medicine. Vaccine lang ang tunay na makapagtatanggol sa atin sa mga sakit. Maliban na lang kung immune ka na nga.

8) Kung nagsisimula nang maging post-apocalyptic ang mga nangyayari sa paligid mo, armasan mo ang sarili mo at magkulong ka na lang sa bahay.

9) Walang etikal o di-etikal sa isang pandemic. Kaya't kung may ginawa kang sinasabi ng ibang tao na "unethical", magtiwalang ginawa mo iyon para sa pamilya mo at para sa pag-ibig.

10) Kung okey na ang lahat, pwede ka nang magsayaw kasama ng iyong pinakamamahal.

25

2011-08-30T10:07:00.000+08:00

Quarter life crisis? Nararamdaman ko iyon ngayon? Parang hindi. Mas alanganin pa ang pakiramdam ko noon, noong hindi ko pa tapos ang aking MA at part-time lang ako sa Kagawaran. Mas alangan ang pakiramdam ko noon. Dalawang taon ang nakararaan, kasisimula ko pa lamang ng tesis ko at alangan pa ako kung saan ko gustong dalhin ang pagsusulat ko. Noong unang semestre ng nakaraang taon, part-time pa rin lamang ako at unti-unti pa rin lamang akong nagiging komportable sa pagiging guro. Ngayon, atat na akong gawing isang libro ang tesis at gustong-gusto ko talagang maabot ang tenure sa Ateneo. Kaya't kahit papaano, ngayon, tila umuusad ang mga bagay-bagay kahit alam kong hindi pa rin sigurado ang lahat at marami pa ring maaaring magbago.

Ngayon, heto ang mga plano ko sa darating na taon:

1) Tapusin na ang kailangang tapusin, lalo na ang pagsusulat. Noong hindi ko pa natatapos ang tesis ko, parang hindi ko alam kung saan ang gusto kong puntahan pagdating sa pagsulat. Ngayon, parang ang dami kong gustong puntahan. Ulit, tulad ng sinabi ko noong isang taon, kailangan lang talaga nito ng tiyaga.

2) Maging mas magaling na guro. Gusto kong maging leyenda. Seryoso, gusto kong maging leyenda.

3) Maghanap ng girlfriend? Tangna, ba't nagtapos sa question mark iyon?

4) Pag-isipan at kung pwede magsimula na ng Ph.D. Kasi iyon ang pressure sa pagiging nasa akademya.

Diskurso at Diyalogo at Hindi Pananakot at Sensura

2011-08-13T13:29:00.007+08:00

Hindi ko pa nakikita ang mga likha ni Mideo Cruz. O baka nakita ko na pero hindi na masyadong napansin. Pero ngayong napakaraming ingay at komentaryo na ang nasabi tungkol sa kanyang mga likha, gusto ko na rin itong makita gamit ng sarili kong mga mata at hindi na lamang umaasa sa sinasabi ng iba. Mahirap kasing manghusga nang hindi nabibigyan ng mabuting pagtingin at pagmumuni sa isang bagay. Ito ang natutuhan ko sa mga taon ko ng pag-aaral at pagtuturo. Kailangang timbangin ang sariling damdamin, ang sariling kamalayan, bago husgahan ang isang likhang-sining bilang "maganda" o "pangit".

Ito ang aking paniniwala kung paano dapat harapin ang sining. Nakaka-offend daw ang likha ni Mideo Cruz. Ngunit bakit nga ba ito "nakakabastos"? Kailangang humakbang palayo at palabas sa sarili upang unawain ang karanasan. Ngunit ito marahil nga ang naging problema ng mga likha ni Cruz. Hindi nito hinahayaang pagmunihan ng manonood ang likha at nadadala na lamang ang nakakita sa likha ng kanyang mga damdamin. Kaya't hindi kataka-taka ang napakamadamdaming reaksiyon ng maraming tao. Ang damdamin, di tulad ng karunungan at pagmumuni, ay madaling maipasa sa iba. Kaya't kahit hindi pa nila nakikita ang isang likhang-sining, may panghuhusga na agad na ipinapataw kahit na wala pa naman talaga silang nakikita.

Hindi ko pa nakikita ang mga likha ni Mideo Cruz kaya ayokong husgahan ito agad. Pero ito lang ang masasabi ko sa mga konserbatibong naging madamdamin ang reaksiyon, sasabihin ko ito sa napakapayak at napakabalbal na paraan: ang OA n'yo naman. Bakit hindi n'yo na lang ihayag, sa isang malinaw na paraan, ang inyong pagtutol? Bakit ba kailangang idaan sa pagpapatahimik ang lahat ng ito? Bakit ba kailangang kitlin ang tinig ng hindi sumasang-ayon sa inyong paniniwala? Bakit ba kailangang kitlin ang tinig na hinihikayat tayong tingnan ang mga bagay sa ibang paraan, nakababastos man na paraan ito o higit na matimpi't mapagmuni? Ito ang trabaho ng sining, ang bigyan tayo ng ibang pananaw sa mundo upang lumawak ang ating kamalayan (salamat, Aristoteles sa kabatirang ito).

Sa huli, ang pagtatangkang patahimikin si Mideo Cruz, sa matalinghaga o literal man na paraan, ay taliwas sa malaya at demokratikong pundasyon ng lipunan. Lumilikha ito ng kaligirang mapanakot sa mga taong may nais sabihin. Kung hahayaan nating mangibabaw ang pananahimik, hindi lang tayo magiging pipi, magiging bulag at bingi pa tayo sa mga katotohanang ayaw nating tanggapin o sa mga kasamaang inaakala nating mabuti.

Mga link tungkol sa isyu:

Ang malalim at mapagmuning kritika ni Lito Zulueta tungkol sa eksibisyon ng CCP. Binibigyang-pansin ni Zulueta ang buong ekshibit na "Kulo" at hindi lamang itinutuon ang pansin sa "Politeismo" ni Mideo Cruz.

Ang pahayag ni Chris Millado, ang Bise Presidente at Artistic Director ng CCP, tungkol sa isyu ng pagsasara ng ekshibit na "Kulo".

Ang argumentatibong artikulo ni Raul Pangalangan tungkol sa pangangailangan ng kalayaan ng pamamahayag at kung bakit mali ang mga represibong reaksiyon laban sa likha ni Mideo Cruz.

Ang paghingi ni Noel Vera ng tunay na diyalogo sa pagitan ng mga panig.

Ang kolum ni Luis V. Teodoro.

Mga litrato na kinuha sa CCP na nagpapakita ng maraming likha bukod pa sa Politeismo. (Hindi ko sa sasabihing "nakita ko na" ang eksibit hangga't hindi ko pa talaga ito nakikita nang personal. Pero dahil sarado na ang eksibit, ito na lang muna ang kaya kong panghawakan.)

Ang pahayag ng isa sa mga curator ng eksibit, si J. Pacena II.

Artikulo ni Teo Marasigan.

Cinemalaya 7: I-Libings, Isda, Niño, Busong

2011-07-20T16:28:00.002+08:00

I-libings

Direktor: Rommel Andreo Sales

Umiikot ang kuwento kay Isabel (Glaiza de Castro), isang mag-aaral, na kumuha ng internship sa isang puniraryang may video service para sa mga kamag-anak ng namatayan na nasa ibang bansa. Isang film student, ang internship na ito ang ipinayo ng kanyang adviser na kunin ni Isabel at ng kanyang kaklase dahil nagagamit nila ang kanilang kakayahan sa video editing at videography. Ngunit nasa gilid lamang talaga ng kuwento ni Isabel ang pagiging video intern. Tunay na tampok ng drama ng kuwento niya ang personal niyang buhay partikular ang realidad ng pagiging anak niya sa labas at ng pagiging kabit ng kanyang nanay.

Isang tema na pumapaloob sa pelikula ang konsepto ng pagpapakita, paglalantad at pagtatago, pagkukubli. Bakit ba gusto ni Isabel na maging filmmaker? Hindi ito sinasabi sa pelikula. Mahihinuha na lamang ito marahil sa kanyang pagiging anak sa labas. Na ang pelikula, isang anyong nagpapakita, ay isang paraan ni Isabel na ilantad ang lahat. Siyempre, sarili ko na itong psychoanalysis ekek na hindi ko rin naman talaga matutunayan nang mabuti dahil walang imahen sa pelikula na nagtuturo roon. Sa karanasan ni Isabel sa i-libings, malay din naman siya na may mga bagay na hindi ipinakikita sa mga video na ginagawa nila. Makikita lamang talaga ang paglalantad sa dulo ng pelikula, nang harapin ni Isabel ang unang pamilya ng kanyang ama. Magaan at mayroong katatawanan ang buong pelikula ngunit natitisod pag minsan ang daloy ng kuwento sa pagtampok ng drama (na bumabaybay sa melodrama) ng buhay ni Isabel.

Sa pangkalahatan, wala akong nakikitang mali sa pelikula. Wala nga lang akong makitang ubod na katangi-tangi rito. At isang pansin lamang: bakit kailangang may daddy issues ang mga bidang dalaga sa pelikula? (Mangatyanan, For the First Time)

Isda

Direktor: Adolf Alix Jr.

Panulat: Jerry Gracio

Paano nga ba uunawain ang panganganak ni Lina (Cherry Pie Picache) ng isda? Marahil mauunawaan ito sa mga pangyayari bago siya nanganak. Dumating mula sa probinsiya sina Lina at Miguel (Bembol Roco) sa Maynila upang magkaroon ng bagong buhay. Tumira sila malapit sa tambakan. Nagtrabaho sa ice factory si Miguel ngunit hindi niya natagalan at nagkasakit pa nga. Kaya't napilitang mangalkal na lamang ng basura't ibenta ang natatagpuan nila sa tambakan. Ito ang kalagayan ng buhay nila, dehumanisasyong dulot ng kahirapan. Sa kontekstong ito nagbuntis si Lina. Tila isang milagro ito para sa mag-asawa. Hindi na nila inisip kung maibubuhay nga ba nila ang kanilang magiging anak. Ang mahalaga'y nabiyayaan sila kahit papaano sa harap ng kahirapang nararanasan nila.

Sa kaligiran ng fishkill at pagbagyo nang naipanganak ni Lina si Miguelito, ang kanyang anak na isda. Mababalita si Lina at Miguelito at bagaman may pagdududa ang ilan kung totoo ngang nanganak ng isda si Lina, walang duda sa isip ni Lina na si Miguelito'y anak niya. Dito magkakaiba ang pagtrato ng mag-asawang Miguel at Lina sa pangyayari. Bagaman lubos ang pagtanggap ni Lina kay Miguelito bilang sarili niyang anak, hindi lubusang matanggap ni Miguel ang katotohanang anak niya si Miguelito. Ito ang lilikha ng tensiyon sa pagitan ng mag-asawa sa huling hati ng pelikula. Bagaman kababalaghan, tinitingnan din na isang suwerteng bagay si Miguelito dahil pagkatapos niyang ipanganak ay nakatagpo ng pera si Lina na hinala'y perang nakaw sa isang bangko. At makakaahon sa kahirapan sina Lina at Miguel.

Paano nga ba uunawain ang panganganak ni Lina ng isda? Inuunawa ko ito bilang isang talinghaga. Kinakatawan ni Miguelito ang kawalan ng pagkatao (humanity) ng sangkatauhan. Ito ang interpretasyon ko sa kuwentong "Apokalipsis" ni Sir Vim Yapan at hindi rin naman malayo sa nangyari sa "Isda". Paano mo ba tatratuhin ang anak ng isang tao gayong isda ito? Tao ba o isda? Pinapatungan pa ito ng isyu ng uri. Para sa mga kapitbahay ni Lina, lalo na ng mga kaibigan at kamag-anak doon, tunay ngang anak ni Lina si Miguelito. Hindi ito malayong talon para sa kanila. Bagaman nasa lungsod, puno pa rin ng pamahiin ang Looban nina Lina at ang kakaibang pangyayaring ito ay bahagi lamang ng pang-araw-araw na kababalaghan na nangyayari sa lungsod.

Magaling ang pagganap nina Cherry Pie Picache at Bembol Roco bilang mag-asawang naghahanap lamang ng munting ligaya sa gitna ng lungsod na, sa dulo ng pelikula'y wala naman talagang pakialam sa mahihirap, may anak man sila ng isda o tao.

Niño

Direksiyon: Loy Arcenas

Panulat: Rody Vera

Inaakala ko'y isang pangkaraniwang kuwento ang maaasahan sa "Niño". Kuwento ng isang upper-class na pamilyang nawala na ang ningning at katayugan ng posisyon sa lipunan? Parang hindi kaengga-engganyo lalo na't sanay ka sa melodrama sa TV na puno ng mga eredero't erederang tauhan na umiibig sa mga katulong. Hindi. Walang ganito sa "Niño".

May malinaw na agwat sa pagitan ng mga henerasyon dito sa pelikula. Ang mga nakatatanda, sina Celia (Fides Cuyugan Asensio) at Gaspar (Tony Mabesa), ay inaasam pa ring ang pagbabalik sa kadakilaan ng kanilang angkan. Si Celia'y isang soprano at naging tanyag na mangangawit sa opera ng Pilipinas. Si Gaspar naman ay isang dating congressman na hindi nakabalik sa poder mula nang kalabanin si Marcos. Ibang-iba ang kanilang mga anak. Si Mombic (Arthur Acuña) ay anak ni Celia. Lumipat na siya sa Davao ngunit dahil sa pagbagsak ng negosyo'y napilitang bumalik sa Maynila upang asikasuhin ang kanyang papeles papuntang Dubai. Si Merced (Shamaine Buencamino) ay lesbianang kapatid ni Mombic at ang naiwan sa piling nina Celia at Gaspar. Si Merced ang nagmistulang tagapamahala ng kanilang mansiyon at ng natitira nilang kayaman. Si Raquel naman, anak ni Gaspar, ay matagal nang nasa Amerika na bumalik lamang upang harapin ang krisis na nangyari matapos magkasakit ng kanyang ama. Ang sumunod na henerasyong ito'y wala nang bahid ng ilusyon na babalik pa sa dati ang kanilang angkan. Sapat na sa kanilang mangibang bayan (Mombic, Raquel) o magkaroon ng bagong buhay na wala sa ilalim ng anino ng matandang bahay (Merced).

Humahanga ako sa galing ng iskript na nilikha ni Rody Vera. Puno ito ng katatawanan ngunit may karampatang bigat. Puno rin ng kabig at pagliko na bagaman maaaring inaasahan na'y nakakukuha pa rin ng reaksiyon mula sa manonood. Puno rin ng siste ang mga dialogo'y eksena na marahil ay marka ng kanyang taon ng karanasan ng pagiging mandudula.

Dalawang simbolo ang nakikita sa loob pelikula: ang matandang bahay at ang Santo Niño. Umiikot talaga ang kuwento ng pelikula sa realidad kung ano ang gagawin sa lumang bahay pagkamatay ni Gaspar, ang may-ari nito. Ibebenta ba ito o hahayaang tirhan pansamantala ni Celia? Simboliko ang matandang bahay ng nakaraan at mismong hinaharap ng mga tauhan. Kakapit ba sa nakaraan o bibitiwan ba ito't harapin ang hinaharap? Sa ganito'y magkakawing ang matandang bahay sa Santo Niño. Noong bata si Mombic ay muntik na siyang mamatay dahil sa meningitis at iniuugnay ang milagroso niyang pagkaligtas mula sa sakit sa debosyon ni Celia sa Santo Niño. Ipinagsuot pa noon ni Celia si Mombic ng damit ng Santo Niño. Nang magkasakit si Gaspar, suot ni Antony (Jhizhelei Deocareza), anak ni Mombic, ang damit ng Santo Niño at tumatag sa isip ni Celia na gagaling si Gaspar sa tulong ni Antony na naging Santo Niño. At iyon nga ang madalas na kinakatawan ng Santo Niño, bagong buhay at pag-asa. Ngunit muling pagbangon ng angkan o bagong buhay na hinaharap ang bagong tadhana ay dulo lamang talaga ng pelikula ilalahad.

Busong

Direksiyon: Auraeus Solito

Sa kabuua'y kuwento ito ni Punay (Alessandra de Rossi) at ng kanyang kapatid na si Angkarang (Rodrigo Santikan). Ipinanganak na puno ng sugat sa katawan si Punay at binubuhat ni Angkarang ang kanyang kapatid habang naglalakbay sa mga kapuluan ng Palawan ng isang manggagamot na makagagamot kay Punay. Sa paglalakbay na ito'y pagtatagni-tagniin ni Solito ang iba't ibang kuwento tungkol sa Palawan.

Sa mga iba't ibang naratibong bumubuo sa "Busong", paulit-ulit ang tema ng pagkawala at paghahanap sa tadhana at ang dahilan ng busong. Sa kuwento ni Ninita (Bonivie Budao) at Tony (Walter Arenio), ang tradisyunal na relasyon na mayroon sa pagitan ng tao'y nawala dahil sa pagsasamantala nila sa kalikasan (isang tagaputol ng kahoy Tony). Sa kuwento naman ng mangingisdang Palawanon (Dax Alejandro), nakaharap niya ang isang banyagang kumamkap sa islang matagal na nilang pinangingisdaan. Sa kuwento naman ni Aris (Clifford Banagale), muli siyang bumabalik sa kanyang iniwanang lahi/kultura ng Palawan.

Pinaaalalahanan sa akin ng "Busong" ang mga pelikula ni Apichatpong Weerasethakul bagaman malinaw para sa akin na may pagtatangka ng lumikha ng sariling lohika si Solito pagdating sa sinematikong naratibo na ibang-iba sa pangtatangka ni Weerasethakul. Nagtatagisan ang pagkasira ng kalikasan at tradisyon sa oportunidad na binubuksan ng kapitalismo at modernidad. Ngunit maaaring may pag-asa pa sa pagbalik sa kultura (sa kasong ito, sa kulturang Palawanon ni Solito). Sa pagsusuri ni Oggs Cruz, tila ito nga ang nais gawin ni Solito, isang pagpupugay sa isang tila namamatay na kultura.

Mga Natagpuan sa Aklatan

2011-05-24T17:26:00.006+08:00

Pansamantala akong nagsaliksik sa Rizal Lib noong Martes. Wala lang. Pahinga sa pagtsetsek ng mga kung ano-ano. Nakatagpo ako ng anim na abstract entries ng mga artikulo't pananaliksik na co-author ang lolo ko, si Ciriaco Celino. Siyempre hindi ako sigurado kung siya nga iyan pero, isip ko naman, ilan bang Ciriaco Celino ang nabuhay noon na isang entomologist? Parang kaunti. Noong i-google ko ang kanyang pangalan, isang entry lang ang lumabas at ito'y isang PDF copy ng isang USAID itinerary noong 1971 na inililista ang kanyang pangalan bilang isa sa mga taong binisita ng grupo para sa kanilang pananaiksik. Nakatutuwa lang isiping may isinulat siya noon na maaari kong balikan kahit na magkaibang-magkaiba kami ng larangan ng pag-aaral. Sabi ni Mama, maraming mga pagsasaliksik ag inilathala ni Lolo. Sa kasamaang palad, nawala na ang mga dokumentong pagmamay-ari ni Lolo nang ayusin ang bahay namin sa San Pablo. At mukhang kalingkingan lamang ito ng kabuuang pananaliksik ni Lolo na ginawa niya sa buong buhay niya. Kaya lang, nang hanapin ko na ang mismong mga artikulo na kasama si Lolo, walang kopya ang Rizal Lib ng mga mismong mga journal na pinaglathalaan ng mga iyon. Kailangan ko pang pumuntang UP Library. Heto ang mga nakita ko:

Studies on insect transmission of the tristeza virus in the Philippines. Ciriaco S. Celino, Dante R. Panaligan and Urbano V. Molino, Philippine Journal of Plant Industry, 2nd Quarter 1966, vol. 31, no. 2, p 89-93

Studies on the field control of Diaphorina citri, kuway. Progress Report I. Ciriaco S. Celino and Urbano V. Molina. Animal Husbandry and Agricultural Journal, March 1971, vol. 6, no. 3, p. 23-24.

Study on the control of citrus fruitfly [Dacus dorsali, var. occipitalis (Bezz.)] by annihilating the male population with the use of methyl eugenol as attractant. Ciriaco S. Celino and Dante Panaligan. Animal Husbandry and Agricultural Journal, July 1970, vol. 5, no. 7, p. 32-33.

Gross morphology of parasite associated with citrus psylla, (Diaphorina citri kuway). Dante R. Palaginan and Ciriaco S. Celino. Animal Husbandry and Agricultural Journal, March 1973, vol. 8, no. 3, p. 10.

Biology and control of citrus psylla, Diaphorina citri kuway, in the Philippines (Homoptera: Psyllidae). Dante R. Panaligan, Ciriaco S. Celino and Urbano V. Molina. Animal Husbandry and Agricultural Journal, Jan. 1973, vol. 8, no. 1, p. 20-21.

Studies on the ecology of Diaphorina citri kuway in Batangas. Ciriaco S. Celino and Dante R. Palanigan. Plant Industry Digest, July-August 1975, vol. 38, p. 4-5, 18-19, 30-31.

Pamagat pa lang, nosebleed na.

Rebyu: Senior Year

2011-03-05T15:23:00.003+08:00

Senior Year

Direksiyon at Panulat ni Jerrold Tarrog

Kailangan ng isang munting pasintabi: napanood ko ito nang libre noong ika-2 ng Marso sa SM Megamall, matapos magyaya si Camille, co-fellow ko noong 6th ANWW, na manood kami kasi nakakuha siya ng libreng mga ticket. At hiling din lang daw para sa kapalit na libreng ticket ay i-blog ang pelikula. Bahagi na rin ito marahil ng promotion ng pelikula sa napipinto nitong pagpapalabas simula sa ika-9 ng Marso.

Isa itong pelikula tungkol sa huling taon ng isang batch ng St. Fredrick's Academy. At bilang isang pelikula tungkol sa high school, nariyan na ang ilang mga inaasahang tema: INTRAMS, college entrance tests, pagkakaibigan, pag-iibigan, isyung pangkasarian, problema sa pamilya, "ano na pagkatapos ng high school?". Maraming mga tauhan, sampung estudyanteng tauhan kasama na ang ilang mga guro, kaya't pagminsa'y parang ang bilis ng daloy ng mga pangyayari dahil kailangang bigyang-tuon ang bawat grupo ng mga magkakaibigan. Hindi rin maiwasan pag minsan na sumalalay ang pelikula sa ilang mga stock o isteryotipong tauhan. Ngunit lampas sa mga ito, hindi ko maikakaila ang dating at appeal ng pelikula. Mainam ang balanse nito ng pagpapatawa at pagbibigay ng drama sa buhay ng tauhan at sigurado akong matutuwa ang mga manonood sa pelikula dahil, bagaman may mga cliche at isteryotipo, sasabihin nilang, "Oo, ganoon nga ang high school."

May dalawang malinaw na target audience para sa pelikula: ang mga kasalukuyang mag-aaral sa high school at ang mga nagtapos na't isang alaala na lamang ang high school. Maraming eksena sa pelikula ang umikot sa matatandang bersiyon ng mga tauhang nasa high school. Muli silang nagkita-kita dahil sa kanilang reunion. Dito ako marahil tunay na nasasayangan sa pelikula dahil hindi lubos na nagamit ang pagmumuni ng mga tauhang tumanda upang suriin ang nakaraan. Hindi sila naging lubos na foil para sa kanilang mas batang sarili. Pagminsan nga'y nagiging dating sa akin ng mga eksenang ito'y mga transitional device lang ang mga ito para magkaroon ng "flashback" o di kaya'y para ipaalam sa manonood kung ano na nga ba ang nangyari sa kanila tulad ng isang "flashforward". O baka naman sobra-sobra nang hilingin ang napakaradikal na pamamaraan ng pagsasalaysay sa isang pelikula na gusto lang naman talagang ilahad ang isang sandali sa buhay ng isang grupo ng mga tauhan. Na ang pamagat naman talaga ng pelikula ay "Senoir Year" at hindi "Reunion".

Sa lahat-lahat, isa itong pelikulang magugustuhan ng maraming mag-aaral ngunit marahil ay ikababagot ng ilang ng nagtapos na dahil hindi sila mag-ugnay sa isang pelikulang hindi naman talaga ginawa para sa kanila.

Para sa mga estudyante ko ng Fil 12

2011-03-05T15:05:00.002+08:00

Para sa dagdag na impormasyon sumangguni lamang sa :

Kate L. Turabian, A manual for writers of research papers, theses, and dissertations : Chicago style for students and researchers, 7^th edition. Nirebisa nina Wayne C. Booth, Gregory G. Colomb, Joseph M. Williams, at ng University of Chicago Press editorial staff. Chicago : The University of Chicago Press, 2007.

BIBLIOGRAPIYA/TALASANGGUNIAN

l Iayos ang bawat tala/entri batay sa pagkakasunod-sunod ng apelyido batay sa alpabeto

l Kung mahaba ang nilalaman ng tala/entri, kailangang ipasok ng 5 espasyo batay sa naunang linya bago idugtong ang susunod na impormasyon.

Hal.

Mojares, Resil. Origins and Rise of the Filipino Novel: A Generic Study of the Novel Until 1940. Quezon City: University of the Philippines Press, 1983.

l Hindi laktawan para sa nilalaman ng tala/entri

l Laktawan para sa paghihiwalay ng bawat tala/entri

l Kung higit sa iisang akda ang ginamit mula sa isang awtor, ayusin ang mga akda batay sa pamagat, at gumamit ng blangko sa halip na ulitin ang pagtatala ng pangalan ng mga may-akda.

Hal.

Mojares, Resil. Origins and Rise of the Filipino Novel: A Generic Study of the Novel Until 1940. Quezon City: University of the Philippines Press, 1983.

__________. Waiting for Mariang Makiling: Essays in Philippines Cultural History. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 2002.

1.Aklat na may iisang may-akda/awtor

Apelyido, Pangalan. Pamagat ng Aklat. Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag.

Hal.

Mojares, Resil. Origins and Rise of the Filipino Novel: A Generic Study of the Novel Until 1940. Quezon City: University of the Philippines Press, 1983.

2. aklat na isinulat iisang may-akda; at isinalin

Apelyido, Pangalan. Pamagat ng Aklat. Isinalin ni pangalan ng tagasalin. Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag.

3. aklat na may 2 o tatlong may-akda

Apelyido, Pangalan ng unang may-akda at buong pangalan ng isa pang awtor. Pamagat ng Aklat. Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag.

4. aklat na may higit sa 3 may-akda

Apelyido, Pangalan at iba pa. Pamagat ng Aklat. Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag.

5. aklat na may patnugot

Apelyido, Pangalan ng patnugot, pat. Pamagat ng Aklat. Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag.

6. aklat na may higit sa 3 patnugot

Apelyido, Pangalan ng patnugot at iba pa, pat. Pamagat ng Aklat. Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag.

7. Journal na may pahinang nakabatay sa magkakasunod na isyu sa buong taon

Apelyido, Pangalan. “Pamagat ng isyu/artikulo.” Pamagat ng journal. Bilang ng isyu (taon): pahina.

8. magasin na gumagamit ng petsa kaysa isyu o tomo/volume

Apelyido, Pangalan. “Pamagat ng isyu/artikulo,” Pamagat ng magasin, petsa buwan taon, pahina.

9. artikulo mula sa online database (hal. JSTOR at EBSCO)

Apelyido, Pangalan. “Pamagat ng artikulo.” Pamagat ng journal. Bilang ng isyu (taon): pahina, URL (nakuha noong petsa)

10. artikulo mula sa isang magasin sa internet

Apelyido, Pangalan. “Pamagat ng artikulo,” Pamagat ng magasin, petsa buwan taon, URL (nakuha noong petsa)

11. aklat mula sa internet

Apelyido, Pangalan. Pamagat ng Aklat. Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon na pagkakalimbag. Pamagat ng website, URL (nakuha noong petsa)

12. website na may awtor, pamagat, serye, tagapaglimbag, at petsa

Apelyido, Pangalan. “Pamagat ng Artikulo.” Pamagat ng Serye. Tagapaglimbag. Pamagat ng website, URL (nakuha noong petsa)

TALABABA

l Piliin ang “continuous” na pagbibilang ng talababa imbes na umuulit ang bilang “1” sa bawat pahina.

l Siguraduhing higit na maliit ang mga titik ng talababa kaysa sa laki ng titik para sa nilalaman ng papel.

l Nakapasok ang unang linya kumpara sa susunod na linya ng nilalaman ng iisang tala sa talababa.

l Gamitin ang unang tala sa unang beses na pagtukoy o pagbanggit.

Hal.

¹Resil Mojares, Origins and Rise of the Filipino Novel: A Generic Study of the Novel Until 1940. (Quezon City: University of the Philippines Press, 1983), 32.

l Kung mula pa rin sa naunang sanggunian ang tala ngunit sa ibang pahina, gamitin ang sumusunod:

²Ibid., 43.

l Kung mula sa parehong akda at pahina, gamitin ang sumusunod:

³Ibid.

l Kung nasingitan ng isang ibang sanggunian at nagkataong muling gagamitin ang naunang sanggunian, gamitin ang apelyido ng may-akda ng sangguniang pinagkunan ng tala.

Hal.

⁴Resil Mojares, Origins and Rise of the Filipino Novel: A Generic Study of the Novel Until 1940. (Quezon City: University of the Philippines Press, 1983), 32.

⁵Jovita Castro , pat. Antolohiya ng mga Panitikang ASEAN: Mga Epiko ng Pilipinas. (Manila: Nalandangan, Inc., 1986), 44.

⁶Mojares, 55.

⁷Castro, 77.

l Kung mula sa parehong akda ang susunod na talababa ngunit nasa bagong pahina, banggitin ang apelyido ng may-akda at pahina.

⁸Mojares, 55.

⁹Ibid.

(next page)

¹⁰Mojares, 55.

¹¹Ibid.

l Iba pang gamit ng talababa:

pagbibigay ng depinisyon
pagbibigay ng trivia/dagdag impormasyon
pagbibigay ng pasintabi/komentaryo

1.Aklat na may iisang may-akda/awtor

⁸Buong Pangalan, Pamagat ng Aklat. (Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag), pahina.

2. aklat na isinulat iisang may-akda; at isinalin

⁹Buong Pangalan, Pamagat ng Aklat. Isinalin ni pangalan ng tagasalin. (Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag), pahina.

3. aklat na may 2 o tatlong may-akda

¹⁰Buong ng unang may-akda at buong pangalan ng isa pang awtor. Pamagat ng Aklat. (Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag), pahina.

4. aklat na may higit sa 3 may-akda

¹¹Buong Pangalan et al, Pamagat ng Aklat. (Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag), pahina.

5. aklat na may patnugot

¹²Buong Pangalan ng patnugot, pat. Pamagat ng Aklat. (Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag), pahina.

6. aklat na may higit sa 3 patnugot

¹³Buong Pangalan ng patnugot et al, pat. Pamagat ng Aklat. (Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag), pahina.

7. Journal na may pahinang nakabatay sa magkakasunod na isyu sa buong taon

¹⁴Buong Pangalan, “Pamagat ng isyu/artikulo.” Pamagat ng journal. Bilang ng isyu (taon): pahina.

8. magasin na gumagamit ng petsa kaysa isyu o tomo/volume

¹⁵Buong Pangalan, “Pamagat ng isyu/artikulo,” Pamagat ng magasin, petsa buwan taon, pahina.

9. artikulo mula sa online database (hal. JSTOR at EBSCO)

¹⁶Buong Pangalan, “Pamagat ng artikulo.” Pamagat ng journal. Bilang ng isyu (taon): pahina, URL (nakuha noong petsa)

10. artikulo mula sa isang magasin sa internet

¹⁷Buong Pangalan, “Pamagat ng artikulo,” Pamagat ng magasin, petsa buwan taon, URL (nakuha noong petsa)

11. aklat mula sa internet

¹⁸Buong Pangalan, Pamagat ng Aklat. (Lungsod na pinaglimbagan: Palimbagan, taon ng pagkakalimbag): pahina, Pamagat ng website, URL (nakuha noong petsa)

12. website na may awtor, pamagat, serye, tagapaglimbag, at petsa

¹⁹Buong Pangalan, “Pamagat ng Artikulo.” Pamagat ng Serye. Tagapaglimbag. Pamagat ng website, URL (nakuha noong petsa)

Six Memos for the Next Millennium

2011-02-25T20:24:00.002+08:00

Six Memos for the Next Millennium

Italo Calvino, salin ni Patrick Creagh

Vintage International

1993

Isa sa mga huling akdang sinulat ni Italo Calvino bago siya mamatay, tila isang mainam na pamamaalam ang “Six Memos for the Next Millennium”. Bagaman hindi niya natapos ang anim na lecture na pinlano niyang isulat para sa Charles Eliot Norton Lectures, nanatiling isang ideya lamang ang huling sanaysay na pinamagatang “Consistency”, sapat na ang limang natapos niya upang ipakita ang mga pinahahalagan niya bilang isang manunulat.

Bagaman maikli lamang ang bawat sanaysay, tigib ang mga ito ng mga ideya ni Calvino kung ano ba dapat ang pahalagahan ng mga manunulat sa darating na milenyo at, sa madaling salita, kung ano ang pinahahalagahan niya. Subalit bagaman binabanggit niya ang ilan niyang mga akda sa pagtalakay sa mga pagpapahalagang ito, sekundaryo lamang ang ito sa pagtalakay ng mga akda ng ibang manunulat na kanyang tinalakay. Sa limang sanaysay na ito’y lumilikha si Calvino ng isang personal na kanon bukod pa sa personal na poetika.

Bagaman may mga pagpapahalagang itinatanghal ang bawat sanaysay tulad ng “Lightness,” “Quickness”, “Exactitude”, “Visibility” at “Multiplicity”, hindi nakakaiwas si Calvino sa pagtalakay sa mga kabaligtaran ng mga bawat pagpapahalaga na ito. Ngunit sa halip na pagtapatin bilang simpleng binary opposites ang kabaligtaran sa pinahahalagahang katangian, malinaw na ipinakikita na kakikitaan din ng kabaligtaran sa mismong pinahahalagahang katangian ng panitikan. Halimbawa, mahalaga ang kabigatan upang maabot ang kagaanan at vice versa. Gayundin, inililista ni Calvino ang mga manunulat na pinihahalagahan niya, mula klasikong panahon tulad nina Ovid at Lucretius, mula sa Italya tulad nina Boccaccio, Giacomo Leopardi, Cyrano de Bergerac, Dante, Cavalcanti, Leonardo da Vinci at Carlo Emilio Gadda, at mga manunulat ng panahong moderno tulad nina Jorge Luis Borges, Goethe, Gustave Flaubert, James Joyce, Robert Musil, Thomas Mann at Marcel Proust. Ilan lamang ang mga manunulat na ito ang nililingon ni Calvino bilang kanyang pamantayan at panandang bato.

Sa limang sanaysay, pinakatumalab sa akin ang sanaysay na “Multiplicity” dahil binigyang-titik ni Calvino ang mga personal ko ring pinaniniwalaan tungkol sa panitikan at lalong-lalo na sa pagsusulat. Ang ideal ng nobela, para kay Calvino, ay ang pagtatangka nitong abutin pinakasukdulan lalo na sa pagtatangkang sakupin ang lahat-lahat. Ani Calvino, “Overambitious projects may be objectionable in many fields, but not in literature. Literature remains alive only if we set ourselves immeasurable goals, far beyond all hope of achievement.” (112) Hindi ito nalalayo sa paboritong kong quote mula kay William Faulkner, “All of us failed to match our dream of perfection. So I rate us on the basis of our splendid failure to do the impossible.” Kung kay Faulkner ay “splendid failure” ang isang ambisyosong proyekto, kay Clavino nama’y may posibilidad ng kawalan ng katapusan. Makikita ito sa mga obra nina Musil, Proust at Flaubert. Tinatangka ng mga akda nina Musil, Proust at Flaubert na ipaloob ang kani-kanilang pagkakaunawa ng totalidad.

Kaugnay ng kawalan ng katapusan sa pagkakalarawan ni Calvino sa nobela bilang isang encyclopedia subalit iba ang nobela sa pangkaraniwang encyclopedia na nababasa natin. Ani Calvino,

What tends to emerge from the great novels of the twentieth century is the idea of an open encyclopedia, an adjective that certainly contradicts the noun encyclopedia, which etymologically implies an attempt to exhaust knowledge of the world by enclosing it in a circle. But today we can no longer think in terms of a totality that is not potential, conjectural, and manifold. (116)

Sa madaling salita, tinatangka ng nobelang paloobin ang totalidad subalit malay din ang nobela sa potensiya ng lahat-lahat. Sa personal na poetika, ito ang nais kong abutin sa aking mga sinusulat ngayong akda, kasama na dito ang prinoyekto ko sa aking thesis na ngayo’y pinalalawig ko sa pagtatangka kong ihanda ito sa paglalathala nito. Nais kong ipaloob ang lahat-lahat sa aking mga proyekto. Pagbigyan lang sana ako ng oras para gawin ang lahat-lahat ng ito.

Magtatapos ako sa pagsipi sa pasintabi ni Calvino tungkol sa pagsulat ng ganitong uri ng ambisyosong paglikha. Iniisip na niya ang posibleng pagbatikos ng mga tao na ang ganitong uri ng pagsulat ay mabubura’t mawawala ang sarili. Subalit pasintabi ni Calvino,

Think what it would be to have a work conceived from outside the self, a work that would let us escape the limited perspective of the idividual ego, not only to enter into selves like our own but to give speech to that which has no language, to the bird perching on the edge of the gutter, to the tree in spring and the tree in fall, to stone, to cement, to plastic... (124)

Ito ang halaga ng panitikan, ang lumagpas mula sa sarili. Ang hanapin ang kabuluhan hindi lamang mula sa katulad natin kundi sa mga bagay na malayong-malayo sa atin. Hindi ito malayo sa sinabi ni Aristoteles sa kanyang pagtatanggol sa panitikan, na ang panitikan ay isang pagtatangkang ipakita ang mga posibilidad. Marahil ito ang dahilan kung bakit mas interesado akong magsulat ng katha sa halip na sanaysay, lalong-lalo na ang personal na sanaysay. Gusto kong hanapin ang posibilidad, at hindi nalalayo na ito rin ang hinahanap ni Calvino hanggang sa mga huling sandali niya sa buhay.

Break, Blow, Burn

2011-02-23T10:42:00.003+08:00

Break, Blow, Burn

Camille Paglia

Vintage Books, 2005

Simple lang naman ang buong proyekto ng “Break, Blow, Burn”: ibalik sa sentro ng kamalayan ngakademya, maging ng taumbayan, ang panulaan. Ani Camille Paglia,

Poststructuralism and crusading identity politics led to the gradual sinking in reputation of the premiere literature departments, so that by the turn of the millennium, they were no longer seen even by the undergraduates themselves to be where the excitement was on campus. (ix)

Mahalaga ang tula, lalo na ang pagbabasa ng tula, upang bigyan ng kakayahan ang mga mambabasa ng talas ng pag-iisip at sensitibidad ng pandama. Ito ang nawawala sa kasalukuyang kalagayan ng akademya sa Amerika at ito ang suliranin na nakikita ni Paglia doon. Bagaman iba ang konteksto ng akademya ng Amerika sa Pilipinas, hindi malayo ang mga problema na kinakaharap ni Paglia sa problemang kinakaharap ng mga paaralan sa Pilipinas lalo na sa pagtatanong sa estado ng humanidades sa mga kolehiyo.

Bukod pa sa pagtatanghal sa panulaan bilang sentro ng kultura, ninanais din ni Paglia na lumikha ng kanyang sariling kanon ng panulaan. Bagaman mapapansin sa sipi kanina ng naikita ni Paglia na masamang dulot ng masyadong pagtuon sa politika at ideolohiya sa pag-aaral ng panitikan at kultura, inaangkop niya ang mga ito para sa kanyang sariling paglikha ng kanon. May ilang akdang African-American at akdang sinulat ng mga babae ang kanyang binigyang-pansin. Maging sa mismong pagbabasa niya’y hindi nawawala ang kamalayan ni Paglia sa historikal at politikal na konteksto na pinanggagalingan ng mga tula’t makatang nagsulat ng mga tula.

Isa ring sagot ang librong ito sa, para kay Paglia, na kagulat-gulat na kalagayan ng panulaan sa Amerika. Sa kasalukuyan, ang unti-unti nang nawawala sa kamalayan ng mga makata ang pagpapahalaga sa nag-iisang tulang matatag at tigib sa kahulugan. Higit na raw pinahahalagahan ang buong panulaan ng isang makata. Isa ito marahil pasaring sa mga postmodernong makata. Wala raw ambisyon ang mga makata ngayon. (xii) Subalit maitatanong kung pareho lang ba ang konsepto ng ambisyon ni Paglia sa mga postmodernong makata? Malinaw na hindi. Para kay Paglia, higit na lumilitaw ang henyo ng isang makata sa isang siksik na tula kumpara sa pagpapamalas nito sa kalipunan ng mga tula ng isang makata.

Sa mismong mga pagbasa ni Paglia, bagaman maninipis lamang ang mga ito, tigib ang mga ito ng pagkakaunawa sa mga tulang sinuri. At kahit na maninipis, sapat na ang pagtalakay ni Paglia upang higit na palawakin ang pagkakaunawa ng mambabasa o, kung mayabang kang iskolar/kritiko, malugod na naisip mo na ang naisip ni Paglia.

Matalino ang libro sa pag-unawa sa mga tula bagaman hindi ipinamumukha sa mambabasa ang kamangmangan nito sakaling hindi niya maunawaan ang tulang sinusuri. Ginagabayang pautay-utay ni Paglia ang mambabasa upang makarating ito sa pagkaunawa.

Pangarap at Bangungot sa Kotse

2011-01-24T14:18:00.002+08:00

Simboliko ang mga kotse bilang tanda ng mobilidad, binibigyan ng kakayahan ang may-ari nito upang makarating sa kahit saang gustuhin nila. Hindi na kailangang magsiksikan sa MRT o LRT. Hindi na kailangang mainitan at mausukan sa mga dyip at traysikel. Hindi na kailangang sumakay sa mamahalin (kumpara sa dyip at MRT/LRT) na taxi. Sa kay ng iyong sariling kotse, kailangan mo na lang magsiksikan sa nagsisikip na mga kalye.

Ang Tsina ang pinakalumalagong bansa pagdating bentahan at bilihan ng kotse at inunahan na ang US bilang pangunahing domestic buyer ng kotse noong 2008. Iniuugnay ang paglagong ito dahil sa lumalagong middle class at ekonomiya ng Tsina. Tinitingnan sa Tsina, maging sa ibang mga bansa tulad sa Pilipinas, ang pagkakaroon ng kotse bilang isang status symbol. Mataas ang tingin sa Tsina ng mga kotseng may tatak ng isang US car company. Tinitingnan nga ng mga US car companies ang merkado ng Tsina bilang posibleng magsasalba sa kanila mula sa pagkalugi (na ikinadidismaya ng mga politiko ng US dahil sa bilyon-bilyong ipinasok sa mga kumpanya'y pinipili ng mga car companies na sa Tsina mag-expand sa halip na sa US). Sa Pilipinas ngayon, wala namang kakaibang pagtingin sa mga brand ng kotse. Ang mahalaga'y mayroon kang kotse.

Paano ba maaaring unawain ang sensational na pagtrato ng kamakailang pagnanakaw ng mga kotse, pangingidnap at kalauna'y pagpatay sa mga may-ari ng mga kotse? At bakit kotse ang pinili ng mga sindikatong ito? Ano ang ipinakikita ng mga balitang ito ang kabuuang kamalayan ng Filipino para sa kotse?

Kung tutuusin, hindi marahil malalagay sa headline ang mga carnapping kung wala itong kasamang pagpatay. Pinaniniwalaan na isang malawakang sindikato ang carnapping sa Pilipinas na maaaring bahagi ang ilang tauhan ng LTO. Malaking negosyo ang carnapping dahil malaki ang demand para sa kotse. At maaari itong tingnan bilang isang walang katapusang pag-ikot dahil hangga't may pagkahumaling ang mga tao sa kotse, hindi mawawala ang kriminal na aktibidad upang mapuno ang tila fetisismo para sa kotse.

Ipinamumulat ng mga krimeng ito sa sariling fantasya ng Filipino para sa kotse. Inaatake ng mga krimeng ito ang pangarap na inaasam ng maraming Filipino, lalo na ang gitnang uring Filipino. Inaatake nito ang mga imahen ng kotse na makikita sa mga komersiyal para dito. Una'y inaatake ang imahen nito bilang pangalawang tahanan para sa pamilya (makikita ito sa komersiyal ng mga van na kotse na pamilya ang target market), isang behikulong mangangalaga sa mga bata sa kanilang paghatid at pagsundo sa iba't ibang lugar. Pangalawa'y inaatake ang imahen ng kotse bilang behikulo ng pakikipagsapalaran (makikita ito sa mga sports car at maging sa mga off-road na mga kotse), isang behikulo na nagbibigay sa may-ari nito ng kapangyarihan ng bilis o ng kakayahang magtungo sa mga lugar kung saan hindi madaling makapupunta ang pangkaraniwang mga kotse. Sa harap ng mga krimeng ito, hindi ligtas ang kahit sino man sa krimen. Hindi nakapagbigay ang kotse ng bilis upang makatakas ang mga biktima. At tanging pakikipagsapalaran na natamo ng mga biktima ay tungo sa kamay ng mga kriminal.

Sa post-apocalyptic na mga pelikula ng "Mad Max", ang mga kotse'y ginawang mga sandata. Mistulang tangke o cocoon ang mga ito sa harap ng unti-unting pagkasira ng lipunan. Hindi ito imahen sa mga kotse ng mga naging kamakailang biktima ng carnapping. sunog at iniwan sa kung saang lugar. Maihahambing ang mga sunog na labi ng mga kotse na ito sa mga kotseng naaksidente bagaman mas mabigat sa damdamin ang una kaysa sa huli dahil sinadya.

Ginigising tayo ng mga krimeng ito mula sa fantasya ng kotse. Na hindi lamang ang mga tumatawid ng kalye nasa palagiang peligro kundi pati ang mga nakasakay sa mga humaharurot na kotse. Hindi sapat ang mga seatbelt at airbag kung ihaharap sa bangungot ng krimen. At ito ang binibigyang-tuon ng media at sinusubaybayan natin ang balita kung saan na patungo ang lahat.

Mozart's Journey To Prague ni Eduard Morike

2010-12-03T15:51:00.000+08:00

Lungkot ang naramdaman ko pagkatapos basahin ang maikling nobelang ito ni Eduard Morike. Isinulat nang malaon nang patay si Mozart at matatag na ang kanyang reputasyon bilang dakilang kompositor, muling isinasalaysay ni Morike ang tila munting anekdota ng paglalakbay ni Mozart patungong Prague para sa unang pagtatanghal ng Don Giovanni. Inilalahad ng akda, sa loob ng 90 pahina at sa banghay (sjuzet) na tumatagal lamang ng dalawang araw, ang buhay at paghihirap ni Mozart.

Isang madamdaming henyo ang pagkakalarawan kay Mozart. Madali siyang madala ng kanyang damdamin at pabugso-bugso kung magdesisyon. Dahil mapagbigay sa mga kaibigan, madalas siyang pagsamantalahan ng kanyang mga “kaibigan” sa pangungutang. Sa paglikha, madalas niyang napapabayaan ang kanyang pamilya at maging ang kanyang sarili, ang imahen ng tempremental artist. Hindi kumakain at hindi madaling makausap kapag lumilikha. Pero madalas ay isa siyang masayahing tao.

Sa kabuuan ng nobela, bagaman makikisalamuha ang mag-asawang Mozart sa sirkulo ng mga maharlika ng Europa, nabubuhay sila sa panganib ng kawalan ng pera at ang pangunahing namomroblema dito ay si Gng. Mozart. Siya ang nagsisilbing rasyonal na pundasyon sa loob ng kanilang relasyon. Siya ang namamahala sa kanilang pinansiyal na kalagayan. Siya rin ang nangangarap sa isang panatag na kabuhayan. Sa paglalakbay na ito papuntang Prague, ito ang kanyang pinapangarap. Bagaman may reputasyon na si Mozart, hindi siya kumikita nang tuloy-tuloy. Sa pagtatanghal ng Don Giovanni, inaasahan ni Gng. Mozart na makapagdudulot ito ng pinansiyal na kapanatagan. Mga alok ng pagtuturo. Mga alok ng pagtatanghal ng Don Giovanni at ng iba pa niyang dula na magdudulot ng dagdag na kita.

At sa kabuuan ng akda, ito ang lumalabas na tensiyon: ang henyong tiwalag sa mundo at isang alipin sa Musa o Paraluman na nabubuhay sa mundo ng praktikalidad at salapi. Tinitingnan si Mozart bilang isang puwersang hindi mapigilan. At sa dulo ng akda, nang pinagmumunihan ng bagong kasal na dalaga ang pambihirang gabing iyon na bumisita si Mozart sa kanilang palasyo at nagtanghal ng ilang sipi sa di pa tapos na opera ni Mozart, nauunawaan ng niya na ang tulad ni Mozart ay hindi bagay sa mundong ito. Maitatanghal niya ang kanyang henyo subalit kapalit nito’y mauupos ang kanyang pisikal na katawan. Pero hindi na mahalaga iyon. Ang mananatili’y ang kanyang sining at doon siya magiging imortal.

15 Anime Characters

2010-12-03T15:48:00.001+08:00

The Rules: Don't take too long to think about it. Fifteen anime characters who've influenced you and that will always stick with you. List the first fifteen you can recall in no more than fifteen minutes. Tag at least fifteen friends, including me, because I'm interested in seeing what characters my friends choose.

1. Eugene (Ghostfighter)

Kasi mayroon siyang raygun! Hindi na niya kailangan ng baril, daliri lang niya, weapon na!

2. Son Gokou (Dragonball)

Medyo nabawasan ang pagkaastig ni Gokou kasi naputulan siya ng buntot. Noong mayroon siyang buntot, pwede siyang maging halimaw. Pero pwede pala siyang maging Super Saiyan kaya, okey lang na nawalan siya ng buntot.

3. Hanamichi Sakuragi (Slamdunk)

Tulad ni Hanamichi, naniniwala rin akong isa akong henyo.

4. Tuxedo Mask (Sailormoon)

Medyo bading ata ng pagpili kong ito. Pero, maniwala kayo sa akin, hindi ang mga Sailorgirls ang tunay na bida ng "Sailormoon", kundi si Tuxedo Mask.

5. Yaiba (Yaiba)

Kasi isa siyang samurai. At kaya niyang lumipad gamit ng kanyang sandata.

6. Kenshin Himura (Samurai X)

Kasi isa rin siyang samurai. Pero talo siya ni Yaiba kasi hindi niya kayang lumipad gamit ang kanyang sandata.

7. Lupin III (Lupin III)

Kalimutan na si Richard Gutierrez. Ito ang tunay na Lupin na dapat mapanood ng lahat. Trivia: alam n'yo bang dinerehe ni Hayao Miyazaki ang unang season at ang unang pelikula ng Lupin III?

8. Genma Sautome (Ranma 1/2)

Kasi isa siyang panda. And you don't say no to panda.

9. Vash the Stampede (Trigun)

Kasi isa siyang naglalakad na sandata.

10. Rick Hunter (Robotech/Macross)

Kasi mayroon siyang dalawang babaeng pinagpipilian. At nakasasakay siya sa isang giant robot!

11. Shinji Ikari (Neon Genesis Evangelion)

Kasi mayroon siyang dalawang babaeng pinagpipilian. At nakasasakay siya sa isang giant robot! Ang dami nga lang existential BS.

12. Richard Hartford (Daimos)

Minus points kasi wala siyang babaeng pinagpipilian (kay Erika na siya). Pero nakasasakay din siya sa isang giant robot kaya astig pa rin!

13. Cedie (Cedie)

Kasi gusto ko ring maging prinsipe. At mayroon siyang kabayo! Kabayo! (Ang bading ata ng choice na ito.)

14. Peter Pan (The Adventures of Peter Pan)

Kasi nakalilipad siya. At may higante rin siyang robot. Saan ka pa?

15. Tom Sawyer/Huckleberry Finn (Adventures of Tom Sawyer)

Hindi ko pa nababasa ang mga nobela ni Mark Twain. E ano ngayon? Napanood ko naman ang anime.

15

2010-09-23T16:24:00.003+08:00

15 Body Parts

The rules: Don't take too long to think about it. Fifteen body parts that you've had that will always stick with you. List the first fifteen you can recall in no more than fifteen minutes. Tag friends, including me, because I'm interested in seeing what kind body parts you love.

1. Tuhod (Noong bata ako, nadapa ako at ang laki ng sugat ko sa tuhod noon. Aray.)

2. Baga (Noong bata rin ako, tinamaan ako ng dengue. Dalwang beses pero yung una ang malala. Kinailangan akong lagyan ng tubo papunta sa baga kasi nagtutubig ito.)

3. Foreskin (Alam n'yo na. Memorable talaga iyon.)

4. Kuko ng kaliwang hinlalaki (Home Econ. namin noong grade school ay paggawa ng kung ano-anong arts and crafts. Pagminsan, kailangan mong gumamit ng martilyo. Iyon, namatay ang isa kong kuko.)

5. Ilong (Hindi naman ako madalas balisungsungin pero minsan binalisungsung ako sa gitna ng klase. Nagulat ang mga kaklase ko. Nakakita lang ng dugo. Dinala ako sa infirmary. Iyon, bulak lang at yelo, okey na.)

6. Mata (Naalala ko, first year kami noon, pa-field trip kami noon tapos kumalat ang sore eyes sa klase namin. Hindi ako nakapunta sa field trip pero yung ibang may sore eyes, pumunta pa rin. Ang daya.)

7. Dila (Napaso ko ang dila ko nang tinikman ko ang superhot na bagong lutong bananaque na niluto sa bahay. May peklat pa rin ang dila ko hanggang ngayon.)

8. Wisdom Tooth (Isang linggo akong nagturo na may tahi sa loob ng aking bunganga. Nasa akin pa rin ang tinanggal na ngipin. Gusto mong makita?)

9. Bigote at Balbas (Noong bata ako, nakapatong sa ibabaw ng drawer ang pang-ahit ni Dad. Naisip ko, "Paano kaya ang feeling ng mag-ahit?" Nag-ahit ako. Ayon, nasugatan. Ngayon, bihira na akong masugatan kapag nag-aahit.)

10. Tainga (Wala lang. Masayang may tainga, di ba?)

11. Tiyan (My peborit body part.)

12. Bituka (My secontd peborit body part.)

13. Siko (Alam mo yung kapag matamaan ang nerve sa siko mo, yung kapag tamaan e parang nakuryente ka? Ang sakit noon.)

14. Buhok (Noong bata ako, semi-kalbo ang hair style ko. Ngayon, nakakalbo na ako.)

15. Puso (Hindi pa ako inaatake sa puso pero gusto ko sanang umibig.)

***

15 Luto ng Itlog

The rules: Don't take too long to think about it. Fifteen recipes of egg that you've eaten that will always stick with you. List the first fifteen you can recall in no more than fifteen minutes. Tag friends, including me, because I'm interested in seeing what kind of eggs you ate.

1. Sunny-side up

2. Scrambled

3. Boiled

4. Poached

5. Century

6. Pula

7. Balut

8. Penoy

9. Adobong Balut

10. Egg soup

11. Ham and cheese omelette

12. Pound cake

13. Egg bhurji

14. Egg sandwich

15. Pickled

Kung bakit sumasakit ang braso ko at paa ko

2010-09-19T20:41:00.003+08:00

1. Photoshoot

Dahil malapit na paghantong sa pinakatatakutang edad na 18 ang bunso kong kapatid na si Marol (hi, bunchuy), todo-all-out ang paghahanda para sa kanyang debut sa Oktubre. Magrerekord siya ng ilang kanta (nakarekord na siya ng isa, yung kay Jordin Sparks, nakalimutan ko ang pamagat) at gagaw ang music video. May photoshoot pa sa isang hotel na inatupag namin ngayong weekend. Posturang-postura ang buong pamilya habang pinagtitinginan ng mga bisita ng hotel. Kaya sumakit ang paa ko, lalo na ang paa ng mga kapatid (high heels iyon suot nila ano), sa katatayo.

2. Bookfair

Pero bago ng photoshoot e masakit na ang paa ko dahil sa pagpunta ko sa bookfair gayong malapit lang naman ang hotel sa Mall of Asia. Kaya pagkatapos kong iwan ang mga gamit ko sa hotel, diretso ako sa SMX-MOA para sa book buying extravaganza. Nakasalubong ko nga pala si Gian Lao sa daan nang papunta akong ATM para mag-withdraw at sa loob ng SMX. (Shout out!) Heto ang sandali ng pagyayabang habang ililista ko ang aking nabili:

Death by Garrote: Looking Back 3 - Ambeth Ocampo (Anvil)
101 Stories on the Philippine Revolution - Ambeth Ocampo (Anvil)
Mga Prodigal - Luna Sicat-Cleto (Anvil)
Secrets of the Eighteen Mansions - Mario I. Miclat (Anvil)
Different Countries - Clarissa Militante (Anvil)
The Proxy Eros - Mookie Katigbak (Anvil)
Lost and Found and other essays - Rica Bolipata-Santos (UP Press)
Muling-Pagkatha sa Ating Bansa - Virgilio S. Almario (UP Press)
Si Rizal: Nobelista - Virgilio S. Almario (UP Press)
Amado V. Hernandez: Tudla at Tudling - Rosario Torres-Yu (UP Press)
& Vol. I 2008 - Conchitina Cruz (UP DECL)
Diwalwal: Bundok ng Ginto - Edgardo M. Reyes (C&E)
Laro sa Baga - Edgardo M. Reyes (C&E)
Tatlong isyu ng Philippine Studies

Napamahal ako dahil puros bago ang binibli kong libro pero OK lang kasi wasak naman iyan. Goodbye sembreak.

3. Pagtsetsek ng mga papel at exam

Bakit ko ba pinahihirapan ang sarili ko sa pagnanasang pahirapan ang mga estudyante ko? (Sa aking mga estudyante: Keep Quiet.)

10th Ateneo National Writers Workshop Fellows Named

2010-09-15T15:56:00.000+08:00

The 10th Ateneo National Writers Workshop, organized by the Ateneo Institute of Literary Arts and Practices (AILAP) with the support of the National Commission for Culture and the Arts (NCCA) and the Office of the President, Ateneo de Naga University (AdNU), will be held on October 24-28, 2010 at the AdNU Campus, Naga City.

Twelve fellowships were awarded, with six going to writers from the Bicol Region who write in the Bikol languages. Covered by the fellowships are their board and lodging, a modest stipend, and the opportunity to learn from an esteemed panel of Atenean writers and critics. The fellows for this year’s workshop are:

For poetry in English: Alyza May Timbol Taguilaso (Quezon City); For poetry in Filipino: Noel T. Fortun (Las Piñas City), Maureen Gaddi dela Cruz (San Pedro, Laguna); For fiction in English: Glenn Diaz (Manila City), Michelle Abigail Tiu Tan (Quezon City); For fiction in Filipino: Arnold Matencio Valledor (Panganiban, Catanduanes); For poetry in Bikol: Gerry Rubio (Virac, Catanduanes), Adrian Remodo (Naga City, Camarines Sur), Eduardo Uy (Gubat, Sorsogon), Richard Madrilejos (Tabaco, Albay), Rodel Añosa (Ticao, Masbate); For fiction in Bikol: Jimple Borlagdan (Tabaco, Albay).

Panelists for this years workshop include prize-winning writers like Benilda S. Santos, Alvin B. Yapan, Marco AV. Lopez, Michael M. Coroza, Frank Peñones and Carlo Arejola to name a few. This year’s workshop is co-directed by Kristian Cordero and Yolando Jamendang, Jr.

24 atbp.

2010-09-11T16:03:00.001+08:00

1.

Ano ba ang ginawa ko noong birthday ko? Wala lang. Natulog. Nagsimba. Naghanda ng isang long test. Ganoon. At parang ganoon na nga lang talaga ang ginagawa ko. Trabaho lang. Hindi na nga ako masyadong makapagbasa o makapagsulat. Bumigat pa ito nang makakuha ako ng mga klase mula kina Ma'am Christine at kay Ecar. Hindi naman sa nagrereklamo ako. Siguro kailangan ko lang baguhin ang aking ritmo. Mas sipagin pa. Kung hindi, baka hindi ko magawa ang gusto ko talagang gawin. Ngayon, tatangkain kong isingit ang pagsusulat sa pagitan ng paghahanda para sa mga klase at pagtse-tsek ng mga papel at exam. Kailangan ko lang talagang bawasan ang panonood ng TV. Iyon lang talaga ang umaaksaya sa oras ko.

2.

Nakapagbabasa naman ako kahit pautay-utay lang. Hindi ko pa rin natatapos ang "Landscapes Painted with Tea" pero malapit na at mabilis kong natapos ang "Landscapes" ni Clinton Palanca. Ang layo ng pamagat ng dalawa, di ba? Natapos ko na ring basahin ang "Mozart's Journey to Prague", isang novella ni Eduard Morike. Gagawan ko ang mga ito ng rebyu, kahit maikli lang sa darating na mga araw. Kung pagbibigyan ng panahon.

3.

Pwede ko na nga palang kunin mula sa NCCA ang mga kopya ko ng aking chapbook pero, letse, 10AM hanggang 4PM lang sila bukas. Ang daming ginagawa sa trabaho, parang nakakatamad. Magko-commute ako papuntang Intramuros para kunin ang mga kopya ko. Mas mahaba pa ang magiging biyehe ko kaysa sa pag-stay ko doon. Hay. Tingnan ko na lang.

4.

Malapit na nga pala ang MIBF. Wala lang.

Call for Manuscripts for the 10th Ateneo National Writers’ Workshop (ANWW) Poster

2010-07-06T17:31:00.000+08:00

I-click lamang ang poster para sa mas malaking bersiyon nito. / Click the poster for a larger version

Ang Daming Nobela sa Mundo at Hindi Mo Pa Nababasa ang mga Iyon

2010-07-03T20:05:00.001+08:00

Updates, updates...

Buong araw ang komite para sa exhibit sa Intramuros. Secret na lang muna kung para saan. Hintayin n'yo na lang, Imaginary Reader, ang buwan ng wika. Basta nakakapagod. At muntik na ring bumigay ang kamera ko. At hindi pa tapos ang trabaho. Hay. Gatalabet.

Nakakailang linggo na rin ang lumipas nang magsimula ang klase. So far so good. Pero parang lagi akong lata at pagod sa dulo ng araw. At tatlong klase lang ito. Mag-exercise kaya ako? Yeah, right.

Nga pala, kung gusto mong makita, Imaginary Reader, ang disenyo ng mga pabalat ng UBOD New Authors Series II, punta ka lang dito.

Nga pala, alam mo bang ang sagot sa bugtong na "batong sakdal ng tigas, sa bulong lang naaagnas" ay "puso ng dalaga"? Medyo sexist, ano? Pero panalo.

Call For Contributions: Kritika Kultura Anthology Of New Philippine Writing

2010-06-30T15:12:00.001+08:00

Contributions are now welcome for the first special exclusively literary issue of Kritika Kultura, the international online journal of language, literary and cultural studies published by the Department of English of Ateneo de Manila University. This issue is intended to be an anthology of new Philippine writing.

The Philippine literary community has a relatively longstanding tradition of releasing anthologies focusing on young writers. However, it can be gleaned that the notion of the “new” remains unarticulated, as recent anthologies simply focus on the “young,” and what becomes apparent is the persistent maintenance of an aesthetics solidified in various creative writing institutions and workshops, a notion that is rapidly rendered inaccurate by a healthy production of writing that these anthologies do not include.

What this issue of Kritika Kultura intends to accomplish is to represent the kind of writing that is rarely published, the kind that is not often legitimized by mainstream publications. The kind of writing that we, as editors, can confidently call “new.”

New, in this case, as the word that most succinctly describes literary texts that are mindful of—by way of formal response/appropriation and/or thematic confrontation—several cultural phenomena such as the preponderance of piracy, the simultaneous/schizophrenic sociopolitical conditions of the nation, the “new” government that includes so many of the old names, the highly provisional stances in criticism pertaining to society and art, the currency and increasing value of topicality and ephemera (as evidenced by BPOs, SEOs, and Facebook), the persistent dominance of celebrity culture, and the gossip paradigm of discourse. The anthology welcomes contributions that transgress genre boundaries, revise traditional modes and forms, formally engage with the largely oral, nontextual/extratextual literary practices of the Filipino audience, and display a technical alertness to the quandaries presented by blog-driven writing, Facebook fiction, protest poetry, the malleability of languages, the hegemony of academic publishing in “legitimate” literature, the dominion of western literary models, and, in light of these, the strategic and arguably fictionalizing construction of Filipino identity.

Contributions are welcome from Filipino writers who have not yet published books of their own. Submissions can be in any language, but English translations must be provided. Multiple submissions are accepted, but each submission (belonging to a particular genre) has a 5,000-word count limit. Submissions must not have appeared in national publications. When emailing submissions, provide a genre-label (such as Poetry or Nonfiction) for each. Submissions may be emailed to kk.litissue@gmail.com. The deadline for submissions is September 30, 2010. The issue will be released in February 2011.

Mark Anthony Cayanan
Conchitina Cruz
Adam David

Sipi tungkol sa Libro mula sa mga Libro

2010-06-22T10:57:00.000+08:00

Mula sa "The Name of the Rose" ni Umberto Eco

"Until then I had thought each book spoke of the things, human or divine, that lie outside of books. Now I realized that not infrequently books speak of books: it is as if they spoke among themselves." p. 286

"Books are not made to be believed, but to be subjected to inquiry. When we consider a book, we mustn't ask ourselves what it says but what it means..." p. 316

Mula sa "Landscape Painted with Tea" ni Milorad Pavic

"A book, if you expect wonders of it, should also be read twice. It should be read once in youth, when you are younger than its heroes, and the second time when you are advanced in age and the book's heroes become younger than yourself. That way you will see them from both sides of their years, and they will be able to put you to the test on the other side of the clock, where time stands still. This means that sometimes it is forever too late to read some books, just as sometimes it is forever too late to go to bed." p. 67

Call for Manuscripts for the 10th Ateneo National Writers’ Workshop (ANWW)

2010-06-16T13:08:00.002+08:00

Call for Manuscripts for the 10th Ateneo National Writers’ Workshop (ANWW)

Erratum: Inquiries about the workshop through email to Christine Bellen should now be addressed to her new email address: christinebellen@yahoo.com

The Ateneo Institute of Literary Arts and Practices (AILAP) with the support of the National Commission for Culture and the Arts (NCCA) is now accepting applicants for the 10th Ateneo National Writers Workshop (ANWW) to be held from Oct. 24-28, 2010 at the Ateneo de Naga University in Naga City.

This year, six (6) slots will be allocated exclusively for writers writing in any of the Bikol languages. The qualifications are: a) a resident of the Bicol region, b) writes in a Bikol language and c) can translate his/her manuscript into Filipino or English. Each applicant must submit a portfolio in triplicate (3 copies) of any of the following: a suite of five (5) poems OR a collection of three (3) short stories written in any Bikol language with a title page bearing the author’s pseudonym and a table of contents. The portfolio must include translations either in Filipino or in English. Entries in the Bikol languages must be addressed and submitted to Kristian S. Cordero, Philosophy Department, Ateneo de Naga University, Naga City 4400.

Another six (6) slots will be allocated for writers writing in Filipino and English. Each applicant must submit a portfolio in triplicate (3 copies) of any of the following: a suite of five (5) poems OR a collection of three (3) short stories written in Filipino or English with a title page bearing the author’s pseudonym and a table of contents. Entries in Filipino and English must be addressed and submitted to the Ateneo Institute of Literary Arts and Practices (AILAP) c/o Department of Filipino, School of Humanities, 3rd Flr. Dela Costa Bldg., Ateneo de Manila University, Loyola Heights, Quezon City 1108.

The portfolio must be in Garamond, font size 12 with one (1”) inch margins on all sides. The portfolio must also be accompanied by a CD containing a file of the portfolio saved in MSWord (.doc or .docx) or Rich Text format (.rtf). All submissions must include a sealed envelope containing the author’s name, address, contact number, e-mail address and a one-page resume including a literary CV with a 1X1 ID picture.

Food and accommodations will be provided for all accepted applicants. Deadline of submission will be on Aug. 13, 2010. For more information, visit www.ailap.org, or call 426-6001 loc. 5320/5321 or e-mail Christine S. Bellen at christinebellen@yahoo.com and Kristian S. Cordero at boronyog@yahoo.com.

Rebyu: Cosmicomics (Mag-ingat sa Spoilers)

2010-05-10T21:07:00.004+08:00

Ngayong buwan ay Short Story Month ayon sa Emerging Writers Network. At bilang pakikibahagi ko sa pagdiriwang na ito, magbibigay ako ng rebyu ng dalawang kalipunan ng maikling kuwento: Cosmicomics ni Italo Calvino at Collected Fictions ni Jorge Luis Borges. Noon nakalipas na mga buwan ko natapos ang pagbabasa ng mga librong ito pero dalawang dahilan lang naman talaga kung bakit ngayon ko lang ginagawa itong rebyu na ito: thesis at katamaran. Pasisimulan ko rin ang serye ng mga sanaysay tungkol sa mga paborito kong mga maiikling kuwento. Hindi ko matatapos ang serye na sa buwan na Mayo pero mainam na simulan na bilang balanse sa mga rebyu na ginagawa ko sa mga nobelang binabasa ko.

Sa ngayon sisimulan ko muna sa Cosmicomics ni Italo Calvino. Binubuo ng labindalawang kuwento ang kalipunang ito at pinag-uugnay ng iisang tagapagsalaysay, si Qfwfq, isang nilalang o kamalayan na dinanas ang simula ng uniberso at nabuhay hanggang sa kasalukuyang panahon. Lahat ng mga kuwento’y nagsisimula sa isang scientific theory o fact na nagiging premise para simula ni Qfwfq ang kanyang mga kuwento. Bagaman nakaugat sa agham ang premise ng mga kuwento, may oral na katangian ang mga kuwento sa Cosmicomics. Interesante ang mga premise ng mga kuwento subalit ang boses ni Qfwfq, ang kanyang pagsasalaysay ng mga nakaraang karanasan at ang mga damdaming nakaugnay sa mga karanasang ito, ang nagdadala sa lahat ng mga kuwento. Mapapansing halos lahat ng mga kuwento ay mga kuwento ng pag-ibig. Tanging ang “A Sign in Space,” “Games Without End,” “How Much Shall We Bet?” at “The Light-years” lamang ang mga kuwento na hindi kuwento ng pag-ibig. Sa mga kuwento na ito ng pag-ibig, nagtatapos ang lahat sa pagkasawi. Maaaring maiugat ito sa mismong premise ng mga kuwento. Lahat ng mga kuwento’y nakaugat sa isang sinasabing pinagdaanang pagbabago na nangyari sa mundo at maging sa uniberso. Halimbawa’y sa kuwentong “The Distance to the Moon,” nasanay ang mga tauhan na malapit lamang ang buwan sa Earth na kayang tumalon mula sa mga bangka sa gitna ng dagat ang mga tao tungo sa buwan. Napaibig si Qfwfq kay Mrs. Vhd Vhd at nang biglang magsimulang lumayo ang buwan sa Earth. Sa pagkakataong iyon, tinangka ni Qfwfq na makasama nang matagal si Mrs. Vhd Vhd subalit malinaw na hindi siya iniibig nito at nakaranas si Qfwfq ng matinding lungkot at pangungulila nang bumalik na siya sa mundo at iwan sa si Mrs. Vhd Vhd sa buwan.

Sa kabilang dako naman, paglalaro sa lawak ng mga scientific at mathematical premise ang nabanggit ko nang mga kuwentong hindi kuwento ng pag-ibig. Halimbawa nito’y sa kuwentong “The Light-years.” Minamasid ng tagapagsalaysay ang langit gamit ang kanyang teleskopya at nakita niya sa isa sa mga bituin ang isang plaka na nagsasabing “I SAW YOU.” Nabagabag ang tagapagsalaysay at ayon sa batas ng limitasyon ng paglalakbay ng liwanag ayon na rin kay Einstein, nakalkula ng tagapagsalaysay ang haba ng taon paroon at pabalik (na umaabot ng 200 milyong liwanag-taon) at inisip niya ang kung ano ang ginawa niya noong sandaling iyon. Sa kahabaan ng pakikipag-usap niya sa unang nagpaskil ng plaka na iyon, nagsulputan ang ibang plaka mula sa ibang mga bituin at mga galaxy tungkol sa kanyang ginawa. At dahil sa kanyang pagiging self-conscious sa mga plakang ito, tinangka niyang itama ang unang pagkakakilala ng mga tao sa kanyang ginawa pero nahihirapan na siya dahil unti-unting lumalayo ang mga bituin at galaxy sa bilis ng liwanag at dumating ang pagkakataon na hindi na niya kayang makipag-usap sa taong iyong unang nagpaskil ng “I SAW YOU.” At habambuhay na niyang dadalhin ang panghihinayang at pagkahiya ng isang sandaling nagawa milyon-milyong taon na ang nakararaan.

Ulit, bagaman may katangian ng pantasya at agham ang mga kuwentong ito, nakaugat pa rin sa payak at madaling maunawaang mga damdamin ang mga kuwento. Hiya. Lungkot. Pag-ibig. Inggit. At iba pa. At ito ang kapangyarihan ng kabuuang koleksiyon, ang bigyan ng pagkatao ang mga konseptong hindi natin binibigyang halaga. Gamit ng mga kuwentong ito, iniaangat ni Calvino ang mga konseptong pang-agham sa wika at kabuluhang lampas sa siyentipiko nitong katangian tungo sa antas ng talinghaga na may ipinakikita sa ating pagkatao.

Mga Patalastas Pampanitikan para sa Hunyo

2010-05-05T13:37:00.006+08:00

Bukas ang HEIGHTS’ KUWENTONG PAMBATA sa lahat ng mag-aaral, guro at alumni ng Pamantasang Ateneo de Manila bagamat hindi maaaring sumali ang sinumang hurado at kasapi ng lupon ng pagpili ng Heights.
Maaaring kahit anong paksa ang piyesang hindi lalagpas sa 500 salita, sa wikang Filipino man o Ingles, subalit dapat angkop ito para sa antas ng pagbasa ng mga mag-aaral ng elementary edad 7-12.
Maaaring Rich Text Format (.rtf) or in a Microsoft Word Document (.doc) ang ipapasa, laktawan sa 8.5” x 11” bond paper, na may isang pulgadang palugit. Maaaring gamiting font ang Arial sukat 11, Times New Roman sukat 12, o Calibri sukat 12.
Sa isang hiwalay na dokumento isasama ang mga sumusunod: ang pangalan, sagisag-panulat, larawan (mainam kung 1×1 o 2×2), at 2-5 pangungusap ukol sa may-akda; at ang synopsis ng kuwento na hindi lalagpas sa 100 salita.
Ilakip ang dalawang dokumento sa ipapadalang e-mail sa heights.filipino@gmail.com na may paksang pamagat: KUWENTONG PAMBATA bago o sa mismong araw ng Hunyo 7, 2010.
Nangangahulugang hindi tagumpay sa pagpapasa ang anumang kakulangan sa hinihinging impormasyon at hindi maisasalang sa deliberasyon ang piyesa.
Magtatanghal ang lupon ng pagpili at ang mga hurado ng isang (1) mananalong piyesa upang mailathala bilang KUWENTONG PAMBATA 2010.

basahin ang Ingles na bersiyon dito.

***

CALL FOR ENTRIES FOR CCP ANI 36 JOURNAL

The Literary Arts Division of the Cultural Center of the Philippines is accepting contributions to its ANI 36 journal. The year’s volume focuses on the theme “Disaster and Survival”.

Works accepted are poems, short stories and essays in Filipino, English or any Philippine language with translation (or gist for prose) in Filipino or English.

The first decade of the 21st century brought record-breaking disasters such as typhoons, floods and landslides that tested the resiliency, resourcefulness and spiritual strength of the Filipinos and changed the history of the nation. This year’s best literary works reflective of the lessons learned from such events will be put together in ANI 36.

Submissions must be typewritten or computer-encoded in Arial 12 points, double-spaced on short bond paper (8.5” x 11”), accompanied by a sheet containing the author’s five-sentence biographical note, contact numbers and address, and tax identification number (TIN) for payment purposes.

Contributions must be submitted by email (aniyearbook@yahoo.com)as an MSWord attachment in rich text format (.rtf) addressed to The Editor, ANI 36, Literary Arts Division, Cultural Center of the Philippines, Roxas Boulevard, Pasay City 1300. Deadline for submission is June 30.

(For verification, please contact Mr. Hermie Beltran, tel. no. 832-1125 local 1706, 1707.)

mula dito ang anunsiyo.

The Universal Concern of the Writer

2010-04-24T11:10:00.004+08:00

In the blog Bibliophile Stalker, a nerve has been hit because of the post entitled No Foriegners Allowed, which earned a response from deepad. Although the failings of the essay "No Foriegners Allowed" has been discussed by deepad, the real and true problem of the essay is that fails to ask the right questions. In his Response to Deepad's Open Letter, Charles restated the question that started the whole discussion, "So what's your opinion on what was supposed to be my main theme, which is whether it's permissible for someone to write about a culture that's not their own? Is it bullshit, or if the answer is yes, what are your qualifications before one does so?" As I have said in the comments section, this is an utterly superficial question. And as what all the other responses, it really would not matter for a writer and nothing could really stop him/her from doing so.

Again, I would like to point out the politics of representation. Charles's essays treat culture like it is made up of empirical data (or at least that how I got the impression) that can be portrayed transparently. (Lets side step, for now, the issue whether langauge can actually portray anything transparently.) No amount of research or immersion can give a writer everything that he/she needs because there will always be a gap with the culture that one was born into to the one that is being studied/portrayed. Culture is not made up of facts and data but is made up of signs. The signs of culture has many unsaid meanings that cannot be easily explained. Portraying these signs without fully understanding the meanings behind these signs could lead to many shortcomings like exoticism, Orientalism, even racism and neocolonialism. These problems doesn't just appear in writings of a writer from a majority culture writing about a minority culture, it can happen with the minority culture writing about a majority one. Again, either way, the politics of representation still come into play. The difference of cultures, each having different signs that embody a different understanding of the world, will always lead to misrepresentation.

The question then should be: can a writer go beyond this politics of representation? I would like to give the example of David Mitchell as a possible example of how one can go beyond the issues of misrepresentation. I've read Mitchell's "Ghostwritten" and "Cloud Atlas". I'll focus more on "Ghostwritten" because in this novel Mitchell writes about nine interconnected stories and each is set in a different country with characters from different nationalities. In summary of the novel, there is a Japanese cultist trying to escapes to Okinawa after he takes part in a gas attack in Tokyo's subways, a young Japanese boy working in a record store finds love with a half-Japanese, half-Chinese girl from Hong Kong, an Englishman who is caught up in a money laundering scandal lives in an apartment haunted by a ghost, a Chinese woman recounts her life living on a mountain in mainland China from her youth during the time of the warlords through the Cultural revolution until her old age during China's economic boom, a "non-corporeal entity" that can possess living creatures tries to find the mystery of his existence through inner and outer Mongolia, a group of Russian art thieves try to steal valuable paintings at a St. Petersburg museum, a day in a life a ghostwriter in London, an Irish scientist tries to run from the government so that they could not use her research for world domination, and finally, a Latino DJ in New York gets calls from what seems to be a sentient supercomputer. Especially with the narratives dealing with East Asian countries, one can always ask how faithful and true Mitchell's portrayal is of those other cultures. But reading through the novel, one really doesn't even care. You could easily understand that Mitchell is interested in themes that surpasses culture. He uses ALL his narratives to portray and examine the human existence. The recurring motif of "ghost" through out the novel become the jumping point for Mitchell to pose philosophical questions. What makes us human? Is the soul the only thing that makes us human? What is the soul? Is the soul inherently moral and ethical?

With the example of Ghostwritten, the issue of misrepresentation is side stepped because Mitchell's concerns himself with themes beyond race and culture. Again, it is Mitchell's particular world view that drives the novel and one can easily suspect it. But Mitchell is such a powerful writer that one can easily trust his voice. That though he uses postmodern techniques, one can trust him because of his deep concern for humanity.

One can now ask if there are things beyond culture and race. And I would like to believe that there is. Primal emotions like fear, hate, anger, greed and even the positive ones like love, kindness and joy. Again, each culture represents and portray these emotions differently because each culture signifies the world differently. But no matter what the differences may be, a writer's duty is for the truth, universal, cultural or class specific these may be. In the end, a writer is pulled and pushed by the specificity of one's cultural and personal experiences to the universal and primal concerns and emotions. In the end, we read to understand others and we write to understand ourselves.

Rebyu: Pedro Paramo

2010-04-18T23:46:00.001+08:00

(Mag-ingat sa spoilers)

Walang mga pagbabahaginan o mga kabanata, tila isang mahabang panaginip ang "Pedro Paramo" ni Juan Rulfo. Nagsisimula ang nobela sa pagtatangkang hanapin ni Juan Preciado ang kanyang amang si Pedro Paramo. Pagmumulto ang pangunahing motif sa buong nobela. Pagdating na pagdating pa lamang ni Juan ay makakasalubong na siya ng isang multong magdadala sa kanya sa mismong bayan ng Comala at doo'y halos ang buong bayan ay pinamumugaran na lamang ng multo. Sa kalagitnaan ng nobela'y tila inihahayag na maging si Juan Preciado'y isang multo. At matatanong kung bakit nga ba nagmumulto ang halos buong bayan ng Comala? At dito papasok ang tauhang si Pedro Paramo. Siya ang naging sentro ng buhay ng buong Comala bilang kanilang don at patron. Kinain ni Pedro Paramo ang kanilang buhay kaya't pagdating sa kamataya'y nanatili silang tali sa Comala, puno ng pighati, galit, pangungulila at iba pa. Kaya kahit na hindi talaga nakilala ni Juan Preciado si Pedro Paramo (patay na si Pedro Paramo nang makarating si Juan Preciado sa Comala), bumalik siya't tila naging multo dahil, tulad ng iba pa, malaking anino si Pedro Paramo maging sa kabilang buhay.

Linggo ng Muling Pagkabuhay

2010-04-04T00:48:00.000+08:00

Isang maligayang Linggo ng Muling Pagkabuhay sa inyong lahat. Sa huli kong post, nabanggit ko na ang ilang mga bagay na gusto kong gawin sa bakasyon. Sa post na ito, bilang pagdiriwang sa muling pagkabuhay ni Hesus, iisa-isahin ko ang mga mahahalagang bagay na iyon.

1) Tapusin ang unang isyu ng Tapat. (Tingnan ko kung magkakasalubong kami ni Egay sa Lunes para ayusin na ito.) [ ]
2) Magsulat ng mga maikling kuwento. (May ipinangako akong isang kuwento sa isang kaibigan dagdag pa ang isang kuwentong kasunod sa mga kuwentong isinulat para sa thesis at isang "wala lang, mukhang masaya lang talaga ang ideya" na kuwento. So tatlong kuwento.) [ ]
3) Mag-rebisa ng mga kuwento. (Bukod pa sa mga kuwentong kasama sa thesis, may ilan pa akong mga kuwento na hindi kasama sa thesis na kailangan ding rebisahin.) [ ]
4) Magpasa sa kung saan. (Konektado sa bilang 3, kailangang na muling malathala. Para hindi mawala sa balat ng lupa. :P) [ ]
5) Ayusin ang syllabus. (Dahil magulo pa rin ang aking mga lecture notes at gusto kong magkaroon ng powerpoint lectures para hindi na ako maging dragging. Sana bigyan ako ng load next school year. :D) [ ]
6) Magbasa. (Binili ko, di syempre, kailangang basahin ang mga librong naipon, di ba?) [ ]
7) Magpahinga aka magtamad-tamaran. (Sa tendensiyang maging tamad, mukhang itong bilang 7 ang magawa ko imbes sa unang anim. Huwag naman sana.) [ ]

Babalikan ko ito sa pagtatapos ng bakasyon para sukatin ang sarili ko. Time is money at para umasenso kailangang gumawa. (Sana hindi ko kainin ang sarili kong mga salita.)

Uy, nakapag-update

2010-03-22T16:22:00.001+08:00

1.

Dalawang bagay lang naman talaga ang kumain ng aking panahon sa nakalipas na tatlong buwan: pagtuturo at tesis. At madalas ay nasapawan pa ng tesis ang pagtuturo. Mabuti na lang at nakahabol na ako sa pagtsetsek ng mga papel at nakapagpaskil na ng prefinal grade. (Yehey!) Kaya ngayon balik tesis na ako.

2.

Katatapos ko lang magtanggol ng tesis ko noong isang Martes at ngayo'y rerebisa ang inaatupag ko. Okey naman ang naging pagtatanggol. Nakulangan lang ang aking mga mambabasa (salamat ulit sa kanila) sa aking ginawang intro. Hindi ko kasi masyadong nabago ang nauna kong intro para sa proposal. Komento nga e pang proposal ang intro at hindi para sa pagtatanggol. Kaya pinarebisa sa akin. Natapos ko na ito noong Biyernes. Ang inaatupag ko ngayon ay ang editing ng mismong mga kuwento. Madami pa rin kasing mga typo. Paspasan kai ang paggawa. Sana'y matapos ko ang rebisyon sa loob ng linggo. (Sinong gustong magload? :P) Hanggang sa susunod na linggo pa ang deadline ang pasahan pero mabuti na ring tapos na ang mga rebisyon at edit para mga papeles na lang ang kailangan kong atupagin. Basta, ga-graduate ako kahit na hindi ako magmartsa!

3.

Kahapon, bumili kami ni Dad ng DSLR para sa akin. Advance congratulations gift siguro. Basta, hindi porke may DSLR ako, photographer na ako. Nakakatuwa lang at hindi ko na kailangang hiramin ang Nikon D90 ni Mae, pero feeling ko na mas maganda pa rin na camera ang D90 kumpara sa nabili ko. A, basta, may DSLR na ako. Iyon na iyon.

4.

Kaya iyan, hindi ko pa rin feel na magbabakasyon na. Wala pa rin ako sa vacation mode. At wala talaga akong mga plano para sa tag-araw. Maliban sa tapusin na ang sinimulan sa tesis at magsulat ng isang libro. (Umaambisyon.) At pagbabasa ng mga libro. At paglalaro ng videogames. At panonood ng pelikula. At pagtulog. At kumain. Pero siyempre, wetaminit, may TAPAT pa nga pala. At siyempre, pinakahihintay ko rin ang paglabas ng UBOD. At, oo nga pala, boboto nga pala ako. Ang dami palang gagawin sa tag-araw.

Excerpt 5

2010-02-20T13:30:00.001+08:00

Isang sipi mula sa isang kuwentong bahagi ng thesis. "Isang gabay para sa manga indio tungcol sa manga sacramento at para sa icabubuti nang caloloua upang mapalapit sa Dios Ama, Anac at Espiritu Santo at maabot nang canilang manga caloloua ang Langit" ng pamagat ng kuwento. Nagpapasya pa ako kung paano ko babaybayin ang akdang ito. Gusto ko sanang estilong Espanyol circa Siglo 17 pero baka maging unreadable. Kung circa siglo 19, medyo off pagdating sa petsa ng pagkakasulat ng texto. Sinulat dapat ito ng isang Padre Enrique de la Rosa noong 1680. A, basta. Ulit, may talababa ang kuwentong ito.

Tungcol sa manga anting-anting, at ang tunay na cahulugan nang cruz, nang iconografia, nang Salita nang Dios

Isa sa maraming manga masasamang pamahiin na patuloy na laganap ang pananalig sa manga anting-anting nang manga indio. Hindi cacaunting pagcacataon acong nacaquita nang manga anting-anting na suot nang manga indio at capag naquiquita co ito ay cucunin co agad ang manga ito mula sa canila. Iba’t iba ang hugis at laqui nang manga anting-anting tulad na iba’t iba ang hugis nang manga dahon subali may manga catangian ang manga ito na magcacahauig. Una ay puno ang manga ito nang manga simbolo na pinaniniualaan nilang mayroong macapangyarihan o sinasabi nilang mayroong bisa tulad na lamang na matatagpuan nang cruz ang manga anting-anting dahil naquiquita nang manga indio ito sa manga simbahan. Icalaua ay mayroon din ito nang manga iconografia na inaacala nang manga indio na mucha nang P. Dios Ama, Anac at Espiritu Santo casama na ang mucha nang Virgen at nang manga Santo at Santa at tulad nang manga cruz ay pinaniniualaan nilang may bisa. Icatlo ay may manga letra ang manga anting-anting na nacasulat dito at bagaman muchang uicang Latin o caya ay Castilla subali cung babasahin nang mabuti ay uala itong cabuluhan caya madaling masasabing isang mangmang sa uicang Latin o Castilla. Mapapansing manga pinaghalo-halong manga salita lamang ang manga ito mula sa manga libro nang manga dasal at sa manga nacasulat sa simbahan. Sa paglalarauan na ito,i maquiquita na ginagaya lamang nang manga indio iba,t ibang simbolo na caniyang naquiquita sa paligid lalo na cung pinaniniualaan itong malapit sa pinanggagalingan nang bisa. [23]

Inaacala nila na cung macucuha nila ang manga anting-anting na ito na puno nang manga simbolo na may bisa ay magcacaroon sila nang capangyarihan. At ang pag-aacalang ito ang bibigay sa canila nang capanatagan nang mabuting buhay at ualang masama ang mangyayari sa canila. Caya may ilan ang lumacas ang loob upang lumabag sa batas at gumaua nang iba’t ibang crimen tulad na lamang nang lumaganap ang pagnanacao sa Cabangga. Tatlong bouan na hindi nacatulog ang buong bayan dahil sa pagsalacay nang magnanacao na itong ginagaua ang caniyang crimen sa calaliman nang gabi. Ginagamit niya ang dilim upang hindi madaling mabanaagan at gayoon din ay madali siyang macapasoc sa manga tahanan at macatacas. Malacas ang loob nang magnanacao na ito na maging ang bahay ni Potenciano na isang cabeza at ginagalang na tauo ay caniyang ninacauan. Nahuli lamang siya noong magtalaga nang manga bantay para sa buong bayan at napagtulungan siya nang manga mamamayan na nagsaua na sa caniyang panglalamang. At natagpuan sa caniyang ang isang anting-anting. Isang maliit na tela iyong may lamang itim na buto nang pusa at isang tinuping papel na puno nang manga simbolo, letra at salita na sinasabi niyang nagbibigay sa caniyang nang cacayahang maging anino at maging casing tahimic nang hangin. [24] Subali hindi dahil sa anting-anting caya hindi siya nahuli caagad cung hindi dahil pinili niya ang gabi upang gauin ang caniyang crimen at hindi maicacaila ang caniyang galing bilang magnanacao.

Ang manga anting-anting na ito ay malinao na isang pagbabaluctot sa manga mahal na simbolo nang ating pananampalataya. Caya icao indiong nagbabasa nito, paquitandaan na hindi capangyarihan o bisa ang ibig sabihin nang manga simbolo, letra at salita. Simbolo ang cruz nang paghihirap at sacrificio na ginaua ni Jesucristo upang tubusin ang ating manga casalanan at isa itong simbolo nang pagpapacumbaba at pag-ibig nang Dios Anac at hindi nang Caniyang capangyarihan. Gayoon din ay hindi ginagamit ang iconografia nang Virgen at manga Santo at Santa bilang tanda nang capangyarihan cung hindi bilang tanda at halimbaua nang manga natatanging manga tauo sa casaysayan nang simbahan na nagpaquita nang hindi natitinag na pananampalataya na maaaring sundin nang manga Cristiano. Pagdating naman sa manga salita, lalo na sa manga Salita nang Dios, tunay nga na mayroon itong capangyarihan subali matatagpuan ang capangyarihan nito sa cahulugan nang manga salita halimbaua na lamang sa manga dasal na ating isinasaloob. Hindi lamang natin inuulit-ulit ang manga dasal upang maranig ang alingaongao nang manga salita na bagaman masarap paquinggan lalo na cung ito,i inaauit subali ito ay isang pang-ibabao na catangian lamang nang manga salita. Cailangang isaloob ang manga cahulugan, ang manga aral at utos upang maisabuhay nang tauo ang manga nilalaman nang manga salita. Ito ang tunay na tunguhin nang manga simbolo at salita na cailangang unauain mo, indiong nagbabasa nito. [25]
__________

[23] Noong nasa hayskul ako, binigyan ako ni Dad ng isang anting-anting na minana niya mula kay Lolo. Isa iyong maliit na libro na puno ng mga salitang parang pamilyar pero hindi ko maintindihan. Nang tumanda na ako at nadiskubre ang tinatawag na “research,” sinaliksik ko kung ano ba ang sinasabi ng mga salita sa anting-anting. Iyon pala’y isa iyong libro ng mga dasal sa wikang Latin. Ibinigay ko iyon kay Allie nang magkasakit siya. Kahit na alam ko na ang “misteryo” at “hiwaga” na nakapaloob sa maliit na libro, gusto ko sanang maniwala na may bisa na rin kahit papaano ang anting-anting na iyon. Mula kay Lolo. Mula kay Dad. Mula sa akin.

[24] Naaalala ko tuloy si Diego Dimajuli. Di kaya sa magnanakaw na ito namana ni Diego ang kanyang agimat? Biro ko kay Allie na baka naglakbay sa panahon si Diego at natawa naman siya. Hindi naman ang magnanakaw na ito ang huling gagamit ng isang makapangyarihang bagay para labagin ang batas, legal man o pisikal. Kilala ang mga miyembro ng Samahan ng Diyos Langit, Lupa at Tubig sa paggamit ng anting-anting. At maging ako’y sumalalay sa anting-anting na ibinigay ni Dad sa akin sa pandaraya sa pagsusulit—doon ko isiningit ang kodigo ko. Kaya lang nahuli. Hindi pala kayang gawing inbisible ng anting-anting ko ang kodigo.

[25] Pero nga problema, nagkalat ang mga misyunaryo tulad ni Padre de la Rosa ng mga tanda sa paligid ng mga katutubo gayong hindi nila alam ang ibig sabihin ng mga iyon. Ang solusyon, gumawa ng sariling kahulugan. Ito siguro ang dahilan kung bakit kakaiba ang Katolisismo sa San Gabriel. Dahil may sarili na ritong mga kahulugan na mahirap nang itama o di kaya’y umugat na.

Excerpt 4

2010-02-20T13:17:00.002+08:00

Sipi mula sa isang kuwentong bahagi ng thesis. Ang pamagat ng kuwento ay "Walong Leyenda ni Diego Dimajuli" at ito ang isa sa walong leyenda. Ulit, may talababa ang kuwentong ito.

Si Diego at ang Labindalawang Tulisan [7]

Mayroong labindalawang tulisan na kinatatakutan ng lahat. Wala silang sinasanto’t ginagalang. Kanilang ninanakawan ang kung ano mang dumaraang karwahe at kalesa dumaraan sa kanilang teritoryo, hinahila man ang mga ito ng kabayo o kalabaw, pinaglulunanan man ng mayaman o mahirap. Naging malaking problema ang mga tulisan para sa pamahalaang Kastila ngunit hindi mahuli-huli ang mga tulisan na nagtatago sa mga kagubatan at kabundukan.

Isang araw, nagulat na lamang ang mga tulisan nang makabalik sila sa kanilang kampo pagkatapos ng isang matagumpay na panghaharang at pagnanakaw. Natagpuan na lamang nila ang isang lalaking nagpakilalang si Diego Dimajuli na naghihintay sa kanilang pagdating.

“Ano’ng ginagawa mo dito?” tanong ni Manuel Tabas, ang nagsisilbing pinuno ng mga tulisan. Siya ang pinakamalakas at ang pinakamatapang sa kanila.

“Kilala na kayo sa halos buong kapuluan,” simula ni Diego. “Ngunit hindi maganda ang ginagawa ninyo. Kailangan ninyong tigilan ang pagnanakaw sa mga mahihirap. Hindi ba’t sapat na ang pagnanakaw sa mga mayayaman?”

At natawa ang lahat ng mga tulisan sa kanyang sinabi. “At narito ka ba para utusan kami?” tanong ni Manuel.

“Hindi. Narito ako para kumbinsihin kayong naririto tungo sa isang higit na tamang landas,” sagot ni Diego.

“Hindi kami nakikinig sa isang taong hindi namin nasusukat ang pagkatao’t kakayahan,” sabi ni Manuel. “Patunayan mo muna ang iyong galing sa amin at saka kami makikinig sa iyo.”

“At ano ang kailangan kong gawin?” tanong ni Diego.

“Tatlo lamang na pagsubok,” sagot ni Manuel. [8]

“At ano ang mga pagsubok na ito?” tanong ni Diego.

Para sa unang pagsubok, dinala ng mga tulisan si Diego sa tabing-ilog. Doon, sa gitna ng mga naglalakihang mga bato, hinamon ng tulisan na buhatin ang isa sa malalaking bato at ihagis ito sa kabilang pampang. Nagtawanan ang mga tulisan dahil wala naman talaga sa kanilang ang kayang gawin ito. Kaya’t namangha’t nagulat sila nang buhatin ni Diego ang pinakamalaking bato sa tabing-ilog at inihagis sa kabilang pampang. Nginitian sila ni Diego at nagtanong, “At ano ang pangalawang pagsubok?”

Para sa pangalawang pagsubok, sinamahan ng anim na tulisan si Diego at binaybay ang tabing-ilog habang naglakad naman ang iba pang tulisan sa salingat na direksiyon. Nang hindi na halos makita nang bawat grupo ang isa’t isa, binigyan si Diego ng pana at sinabihang kailangan niyang tamaan ang dahon ng sampalok na nakapatong sa ibabaw ng isang bato kung saan naroroon ang kabilang grupo ng mga tulisan. At natawa ulit ang mga tulisan dahil alam nilang wala naman talaga sa kanila ang kayang gawin ang pagsubok na iyon. Kaya’t namangha’t nagulat lamang sila nang pakawalan ni Diego ang pana at tamaan nito ang dahon ng sampalok sa kabilang dulo ng ilog. At sa sobrang lakas ng pagkakatama ng pana, bumaon ito’t nawarak ang batong pinagpapatungan ng dahon ng sampalok. Nginitian ni Diego ang mga tulisan at tinanong, “At ano ang huli ninyong pagsubok?”

Bumalik sila sa kampo ng mga tulisan at doon ibinigay ang huling pagsubok. “Sagot mo ito,” sabi ni Manuel at nagbigay siya ng isang bugtong, “Isang bugtong na bata, hindi mabilang ang diwa.”

Matagal na nag-isip si Diego at tahimik na naghintay ang mga tulisan. Ngunit hindi matagal na naghintay ang mga tulisan dahil ngunit si Diego’t sinabi ang sagot, “Bugtong, bugtong ang sagot sa bugtong na iyan.” [9]

At nakapasa si Diego sa lahat ng mga pagsubok at mula noo’y sa mayayaman na lamang nagnanakaw ang mga tulisan at ibinibigay ang sobra sa mahihirap.
________

[7] Mula sa isang panayam kay Samuel Peñaflor, manunulat at direktor ng anim na pelikula tungkol kay Diego Dimajuli, mga pelikula na naging popular at tumabo sa takilya noong dekada 60 hanggang dekada 80. Kasalukuyan siyang executive producer ng isang serye batay sa buhay ni Diego Dimajuli at na sinimulan noong Pebrero 2002. Nagulat ako nang makakuha kami ng panayam sa kanya. Si Maureen ang nagkakuha noon. Ninong pala niya si Direk Sam. Sa mismong set ng “Ang mga Tagapagtanggol” kami nakipagpanayam sa kanya. Katatapos lamang ng taping nang gawin namin ang panayam. Medyo kinabahan kami kasi ang daming mga artistang nasa paligid namin. Pero mabait naman si Direk Sam at malugod na sinagot ang mga tanong namin. Hindi niya inaaming isa siyang eksperto tungkol kay Diego Dimajuli bagaman nagsaliksik din siya noon para sa kanyang mga pelikula. Unang narinig ang leyenda ni Diego Dimajuli mula sa isang magtataho na nakilala niya noong isang mababang scriptwriter siya para sa LSX Studios noong 1960. Nakagawa na siya noon ng isang iskript para sa isang pelikula pero kinontrata siya na magsulat ng apat pa. At timaan siya ng matinding writer's block. “Marahil sa pressure kaya nagkaganoon,” sabi niya. Noon niya nakilala si Mang Ando, isang magtataho, minsang naninigarilyo siya sa labas ng kaniyang inuupahan noong apartment. Dalawang linggo na siyang nadaraanan ng magtataho't nabebentahan ng taho. Naintriga si Mang Ando sa kanya at tinanong kung ano ang kanyang trabaho. Sinabi nga niyang nagsusulat siya ng pelikula pero wala siyang masulat noon. Dahil naging suki na rin naman siya, nagkuwento si Mang Ando sa kanya ng leyenda ni Diego Dimajuli. “Kasi iyon lang daw ang kuwentong alam niya bukod pa sa kuwento ni Hesus,” sabi ni Direk Sam. At ang leyendang ikinuwento ng magtataho ang naging inspirasyon niya at pinagbatayan ng pangalawa niyang pelikulang pinamagatang “Si Diego at ang Labindalawang Bayani.” Nang kumita ang pelikulang iyon, hinanap muli ni Direk Sam si Mang Ando at binigyan niya ang magtataho ng malaking pabuya. At nang maging matagumpay ang sumunod na mga pelikula niya, binigyan na rin niya si Mang Ando ng bahay at lupa at tinulungang pag-aralin ang mga anak nito. Mga interpretasyon at muling pagsasalaysay ang ginagawa niya sa mga pelikula't palabas at hindi mga matapat na historikal na kuwento. “Mas mura iyon e,” sabi nga niya. Nang gawin niya ang “Si Diego at ang Labindalawang Bayani,” tinangka niyang maging matapat sa historikal na detalye noong buhay pa si Diego Dimajuli pero masyadong at nakauubos ng oras. Kaya ang ginawa niya'y mga pagsasakontemporanyo ng mga kuwento ni Diego Dimajuli. Ito ngang “Ang mga Tagapagtanggol” ay paglalapat ng leyenda ni Diego Dimajuli sa mga gang at iskuwater ng Catalina. Tinanong ko si Direk Sam kung pakiramdam niya'y hindi siya nagiging tapat sa alaala ng isang taong tulad ni Diego Dimajuli. “Hindi naman sa naging tapat ako hindi,” sabi niya, “Binubuhay ko lang ang sa tingin ko’y isang mahalagang bahagi ng kultura natin, ng kasaysayan natin.”

[8] May mga bersiyon na humihiling lamang ng isa o dalawang pagsubok habang may iba naman na humihingi ng apat at mas marami pa. May bersiyong ginawa itong laro at isang walang katapusang pagsubok ang kakaharapin ni Diego hanggang mapagod na ang mga kalahok at tatapusin na lamang ang leyenda sa “At nagtagumpay si Diego sa lahat ng mga pagsubok na iniharap sa kanya at mula noo’y sumunod na ang mga tulisan sa Dakilang Diego Dimajuli.” Ang kalahok na nagbigay ng pinakamaraming pagsubok para kay Diego Dimajuli ang nagwawagi. Kalimitang nilalaro ang bersiyon ng leyendang ito sa mga lamay. Minsan ko nang nalaro ito nang makipaglamay ako sa Cabangga nang mamatay ang ama ng isang katrabaho sa pahayagan noong Mayo 2007. Talong-talo ako sa larong iyon at inabot nga naman kami ng magdamag. Nawala na ako sa bilang ng mga pagsubok na ibinigay kay Diego pagdating ng hating gabi.

[9] Paiba-iba ang bugtong sa iba’t ibang bersiyon ngunit kung ano man ang bugtong ay palagi itong nasasagot ni Diego.

Ilang Patalastas Pampanitikan

2010-02-05T13:43:00.000+08:00

1. Dumaguete/Silliman National Writers Workshop

The Silliman University National Writers Workshop is now accepting applications for the 49th National Writers Workshop to be held 3-21 May 2010 in Dumaguete City.

This Writers Workshop is offering fifteen fellowships to promising young writers who would like a chance to hone their craft and refine their style. Fellows will be provided housing, a modest stipend, and a subsidy to partially defray costs of their transportation.

To be considered, applicants should submit manuscripts in English on or before 19 March 2010 (seven to ten poems; or three to five short stories; or three to five creative non-fiction essays). Manuscripts should be submitted in hard copy and on CD, preferably in MS Word, together with a resume, a recommendation letter from a literature professor or a writer of national standing, a notarized certification that the works are original, and two 2X2 ID pictures.

Send all applications or requests for information to Department of English and Literature, attention Dr. Evelyn F. Mascuñana, Chair, Silliman University, 6200 Dumaguete City.

2.Lumbay ng Dila

Genevieve L. Asenjo will be launching her first novel, Lumbay ng Dila, on February 19, 2010 at 2 p.m. at Ariston Estrada Seminar Room, LS Bldg., De La Salle University, Manila . Published by C & E Publishing, Inc. for the Academic Publications Office of De La Salle University, the launching is co-sponsored by the Bienvenido N. Santos Creative Writing Center and the Department of Literature.

The synopsis says: Siya si Sadyah Zapanta Lopez. Apo ng dating Assemblyman ng Antique na inakusahang mastermind sa Guinsang-an Bridge Massacre noong 1984, anak nina Kumander Pusa at Kumander Rafflesia ng Coronacion "Kumander Waling-Waling" Chiva Command ng Central Panay . Sundan ang paghahanap niya ng katotohanan mula Antique, Iloilo, Manila, Naga, at Bangkok kasama sina Stephen Chua, Ishmael Onos, at Priya Iyer.

Cirilo F.Bautista in his blurb notes: “Ang nobelang ito ay patunay sa malikhaing diwa at malalim na kakayahan ni Genevieve Asenjo. Isang pambihirang akda.”

Asenjo is the author of Komposo ni Dandansoy (collection of short stories in Hiligaynon and Filipino, UST Press, 2007), Pula ang Kulay ng Text Message (collection of poetry in Kinaray-a and Filipino, University of San Agustin Press , 2006), taga-uma@manila kag iban pa nga pakipagsapalaran (collection of short stories in Kinaray-a, NCCA, 2005). She holds a Ph.D. in Literature (with High Distinction and Outstanding Dissertation award) from De La Salle University Manila where she is Assistant Professor. She was awarded Centennial Model Iskolar ng Bayan Awardee of UP Visayas-Iloilo (BA Literature 2000). Her works have won awards from Don Carlos Palanca Awards for Literature and the Komisyon ng Wikang Filipino. She serves at the panel of the IYAS National Creative Writing Workshop in Bacolod City and in the San Agustin Writers Workshop in Iloilo City. She was 2009 Overseas Writing Fellow in Seoul, South Korea. RSVP: 524-4611 loc.541/0917-581-1979.

3. Likhaan Journal 4

• For its fourth issue, Likhaan: the journal of Contemporary Philippine Literature 4, will accept submissions in the following genres, in both English and Filipino:

• Short stories ranging from about 12 to 30 pages double-spaced, in 11-12 points Times New Roman, New York, Palatino, Book Antiqua, Arial or some such standard font. (A suite of short pieces will be considered.)

• A suite of four to seven poems, out of which the editors might choose three to five. (Long poems will be considered in lieu of a suite.)

• Creative nonfiction (essays, memoirs, profiles, etc.), subject to the same length limitations as short stories (see above).

• Critical/ scholarly essays, subject to the same length limitations as short stories (see above).

• Excerpts from graphic novels, or full short graphic stories, for reproduction in black and white on no more than 10 printed pages, 6” x 9”. (Excerpts should be accompanied by a synopsis of the full narrative.)

• All submissions must be original, and previously unpublished.

• All submissions must be accompanied by a biographical sketch (no more than one or two short paragraphs) of the author, including contact information (address, telephone number, E-mail address).

• Submissions may be E-mailed to likhaanjournal4@gmail.com as Rich Text Format (.rtf) files, or posted to The Editors, Likhaan Journal, UP Institute of Creative Writing, Rizal Hall, University of the Philippines, Diliman, Quezon City, 1101.

• All submissions should be received (whether by E-mail or post) no later than April 30, 2010.

• Submissions which do not follow page and format requirements will be disqualified.

• All submissions will undergo a strict pre-screening and blind refereeing process by the editors, and a panel of referees composed of eminent writers and critics from within and outside the University of the Philippines.

• Writers whose work will be accepted for publication will receive a substantial cash payment and a copy of the published journal.

• The editors reserve the right to edit any and all materials accepted for publication.

• The editors may also solicit or commission special, non-refereed articles outside the aforementioned genres and categories to enhance the editorial content and balance of the journal.

• Please direct any and all inquiries to the editors at likhaanjournal4@gmail.com

Rebyu: Wizard of the Crow

2010-02-04T12:32:00.000+08:00

Mapagsiwalat at isinisiwalat ng nobelang ito ni Ngugi wa Thiong’o ang absurdong kalagayan ng buhay sa ilalim ng diktadurya. Umiikot kay Kamiti, kinuha niya ang pagkatao ng isang witch doctor na nagngangalang Wizard of the Crow upang makatakas sa awtoridad, subalit kinailangan niyang akuin ang responsibilidad na ito upang tulungan ang mga mamamayang naghahanap ng lunas sa kanilang pang-araw-araw na problema. At sa sobrang laki ng naipon niyang impluwensiya, lumapit maging ang mismong diktadurya sa kanya upang tulungan ito sa problema nito sa mga rebelde at nambabatikos na mga elemento.

Mapapansin ang oral na katangian ng nobela. Madalas gamitin ang kapangyarihan ng sabi-sabi at iba’t ibang bersyon ng iisang pangyayari para makabuo ng isang mas buong paglalarawan at pagsasalaysay. Binibigyan ng kapangyarihan ng oralidad ng naratibo na bagaman fantastiko ang marami sa mga pangyayari ay totoo ito dahil nagmumula ito sa kamalayan ng nakararami. At paniniwala ng nakararami ang humuhubog sa realidad. Kaya mahalaga ang itong folk/popular na kamalayan na ito dahil kahit na anong gawing represyon o pagbabaluktot ng isang mapaniil na estado ay mayroong sariling opinyon at pananaw pa rin ang mga taumbayan at taliwas sa itinakda ng estado. Gayundin, mahalaga ang oral na katangian ng nobela dahil ipinakikita dito ang kawalan ng kontrol ng estado sa ganoong uri ng pagkalat ng impormasyon. Na bagaman kayang bayaran at kontrolin ang mass media tulad ng dyaryo at TV, hinding-hindi makokontrol ang dila at tainga.

Isinisiwalat din ng nobela ang relasyong postkolonyal ng mga lumayang bansa sa mga bansang dating colonial masters nila. At malinaw na bagaman kinakabit ang nasyonalistikong retorika ang mga gawain at proyekto ng mga postkolonyal na estado, sunod-sunoran pa rin sila sa mga dating amo hindi lamang dahil sa lumang “pagtingala” sa mga ito kundi pati na rin sa kalagayan ng mga dating amo bilang mayayaman at makakapangyarihan. Kaya’t bagaman siya ang pinakamakapangyarihan sa buong Aburiria, ang kinathang bansa na matatagpuan sa Aprika, kahihiyan at kahinaan ang nararamdaman ng Ruler ng Aburiria dahil, una, isa siyang relikya ng isang lumipas na panahon, at, pangalawa, kailangan niyang magpakababa para makuha ang pera at pabor na nagmumula sa mga dating amo. At bagaman kayang pilitin at batikusin ng mga dating amo ang dati nitong mga alagang bansa na maging higit na demokratiko, sa katotohanan ay wala silang kapangyarihan upang ipatupad ang ganoong pagbabago dahil (maliban kung sakuping muli ang postkolonyal na bansa at sapilitang ipataw ang demokrasya tulad ng ginawa sa Iraq) wala naman talaga sa kanila ang kapangyarihan at maging ang karapatan upang bigyan ng laya ang ibang tao. Tanging ang mamamayan lamang ng Aburiria ang kayang magpalaya sa sarili nito. At bagaman sa dulo ng lahat ay nagkaroon ng bagong diktador ang Aburiria, mababanaagan ang patuloy at walang katapusang laban sa pagitan ng estado at taumbayan. Dahil lagi’t laging may limitasyon ang kapangyarihan ng estado at tila walang katapusan at walang hangganan ang salita’t kuwentong paulit-ulit na binibigkas.

Updates at Ilang Tala ng mga Nabasang Libro

2010-01-23T16:47:00.001+08:00

1.

Oo, natutuwa ako tungkol sa huli kong post. Pero alam ko na noon pang isang buwan pero ayoko lang na ipagpalandakan gayong wala pa ngang press release. Pero nae-excite din ako ngayong nagbigay na ako ng cover image. Nakita ko yung ginawang cover spread ni Sir Joseph at maganda ang naging resulta. Kung wala akong thesis baka naglalakad na ako sa langit ngayon. Hay. Oo nga pala, may thesis pa ako. "Paglalayag Habang Naggagala ang Hilaga at Iba Pang Kuwento" ang pamagat ng aking chapbook. Post na lang ulit ako sa susunod tungkol sa launch details kapag meron na.

Anyway, heto ang ilang tala tungkol sa ilang mga nabasang libro. Noong isang taon pa ito. Ngayon lang nagkaoras (at lakas) para magsulat ng ilang mga pangungusap tungkol doon.

2. The Savage Detectives

Mahaba-haba itong nobela ni Roberto Bolaño pero hindi maikakaila ang halina ng prosa niya. Tungkol sa grupong “visceral realism” partikular ang mga unang nagpundar nito, sina Arturo Belano at Ulises Lima, binubuo ang buong nobela ng mga tagni-tagning salaysay ng iba’t ibang taong nakasalamuha nina Belano at Lima. Walang partikular na banghay ang nobela at ang tangi lamang talagang nag-uugnay sa buong nobela ay ang mga pangunahin nitong mga tauhan. Pero bagaman mga pangunahin silang mga tauhan, nananatiling misteryoso ang kanilang pagkatao dahil isinasalaysay ang buong nobela sa punto de bista ng ibang mga tao.

Ewan ko ba pero ngayong tapos ko na ang pagbabasa ng nobelang ito, gusto kong matawa sa pagdadrama nito tungkol sa buhay ng mga manunulat. Bagaman ipinapakita ng nobela ang mga manunulat sa iba’t ibang pinanggalingang uri at politika, halos nagkakaisa ang lahat sa pagtatangi sa gawain ng pagsulat at sa mga manunulat. Na wala naman talagang pinagkaiba ang lahat ng manunulat dahil pare-pareho lang nilang itinatangi ang sarili nila at kung ano man ang pinagkaiba nila ay pang-ibabaw lamang. Kaya ang paghahanap ng “tunay” na panitikan o “tunay” na tula ay isang quixotic na paglalakbay, tulad ng paghahanap na tinahak nina Belano, Lima at Madero sa disyerto ng Sonora para sa paghahanap kay Cesarea Tinajero.

3. (H)ISTORYADOR(A)

Isang kakaibang nobela ang (H)ISTORYADOR(A) ni Vim Nadera. Hindi ito realista, malinaw iyon. Tulad ng pagpansin ni Rolando Tolentino sa “Sipat at Kultura” kung saan binigyang-pansin niya ang “Prologo/Epilogo” ng nobelang ito na inilathala sa kalipunang “Kuwentong Siyudad,” kumakapit ang nobela sa antas ng datos upang bigyan ng “laman” ang kabuuan nitong tensiyon. Hindi talaga gumagalaw ang buong nobela sa banghay kundi sa diyalogo. Pero dahil nasa anyo ng diyalogo ang karamihan ng historikal na datos, nagmumukha itong tsismis na pinagpapasa-pasa ng mga tauhan sa isa’t isa o sa mambabasa na parang tsismoso na nakikinig sa kanilang kuwentuhan. At kapag sinabi kong tsismis, hindi ibig sabihin ay masama iyon. Marahil itong pagbababa sa historikal na kaalaman ay kailangang gawing tsismis upang bigyan ito ng isang personal na dimensiyon di tulad ng ibang mga historikal na datos na nakukunwari/nagmumukhang apolitikal/obhektibo. Pero sa (H)ISTORYADOR(A), hindi obhektibo ang kasaysayan. Mayroon tayong taya sa nakaraan at dahil dito mahalagang iugnay ito sa ngayon upang bigyang-daan ang isang kinabukasan.

UBOD New Authors Named

2010-01-20T16:33:00.000+08:00

UBOD New Authors Named

The National Commission for Culture and the Arts (NCCA) and the Ateneo Institute for Literary Arts and Practices (AILAP) have finalized the list of accepted new authors for the project entitled UBOD: The New Authors Series II. This creative endeavor had its first inception back in 2005, when the chapbooks of forty (40) new authors from different parts of the country were launched at the Cultural Center of the Philippines.

For this year, fourteen (14) authors from different regions were chosen to have their literary works published as chapbooks. These new authors are: Sherma Espino Benosa (Short story, Iluko), Aida Campos Tiama (Poetry, Iluko), Christoffer Mitch Cerda (Short Story, Tagalog), Mar Anthony Simon dela Cruz (Short Story, Tagalog), Marlon Hacla (Poetry, Tagalog), Francisco Arias Montesena (Poetry, Tagalog), Jerome Hipolito (Poetry, Bikol), Adrian V. Remodo (Poetry, Bikol), Jay Gallera Malaga (Poetry, Hiligaynon), JV Perez (Short Story, Hiligaynon), Leonilo Lopido (Poetry, Waray), Phil Harold Mercurio (Poetry, Waray), Janis Claire B. Salvacion (Poetry, Waray), and Noel P. Tuazon (Poetry, Binisaya-Sugbuanon).

The authors were selected by a prestigious pool of readers/editors/translators and themselves, accomplished writers, such as, Cles Rambaud, Eli Rueda Guieb III, Michael M. Coroza, Kristian S. Cordero, Timothy R. Montes, John Iremil Teodoro and Merlie M. Alunan. Dr. Soledad Reyes will be the general editor of the collection. Details on the launching of the chapbooks are to follow.

For inquiries, please contact the AILAP Director and UBOD Project Coordinator, Ms. Christine Bellen, at telephone number 426-6001 local 5320, or email csbellen@yahoo.com.

IYAS 2010 Call for Applications

2010-01-12T13:45:00.003+08:00

Erratum: Nakalimutang ilagay na maaaring magpasa ng mga lahok sa wikang Ingles/English

Be One of the 15 Fellows!
10th IYAS Creative Writing Workshop
April 25-May 01, 2010
University of St. La Salle, Bacolod City

• Applicants should submit original work: either 6 poems, 2 short stories, or 2 one-act play using a pseudonym, in five (5) computer-encoded copies of entries; font size 12, bound or fastened, in separate folders, and soft copies in a CD (MSWord).
• These are to be accompanied by a sealed size 10 business envelope with the author’s real name and pseudonym, a 2x2 ID photo, and short resume, which must be mailed on or before March 12, 2010.
• Entries in Cebuano, Hiligaynon, Kinaray-a, Tagalog, or Filipino may be submitted. Fellowships are awarded by genre and by language.
• The grant covers board and lodging and a partial transportation subsidy.

PANELISTS

Prof. John Iremil Teodoro Dr. Genevieve L. Asenjo
Dr. Elsa Coscolluela Dr. Dinah Roma-Sianturi
Dr. D.M.Reyes Dr. Anthony Tan

Submit your Application to
glofuentes2003@yahoo.com
Dr. Gloria Fuentes
Assistant Vice Chancellor for Academics Affair
University of St. La Salle, La Salle Avenue, Bacolod City

2010

2010-01-01T19:17:00.001+08:00

Naging mabunga naman ang nakalipas na 2009 para sa akin. Nakapasa na sa compre at nasimulan na ang thesis (matapos kaya? hahaha). Patuloy na natututo habang nagtuturo. Nakatulong sa paghahanda't pagdaraos ng 9th ANWW. Kahit na kung ano-anong mga kalamidad ang tumama sa Pinas, pakiramdam ko'y naging mabuti naman ang lahat. At sa tingin ko, magiging maganda pa kumpara sa 2009 ang 2010 lalo't maraming nakahanda mangyari. Sana'y mangyari nga ang mga ipinaplano tulad ng pagtapos ng thesis at pagdaraos ng 10th ANWW sa Bikol. At sana maraming mga bagay na hindi inaasahan pero mabuti ang mangyayari sa 2010.

Mini-rebyu: Parang

2009-12-30T23:06:00.001+08:00

Pinagmumunihan ng kalipunang "Parang" ni Mesandel Arguelles ang hangganan at kawalang-hanggan. Pinaglalaruan ng kalipunan ang salitang "parang" na maaaring tinutukoy ang isang malawak na lupain o kaya'y ang "parang" bilang pagtutulad sa isang bagay ngunit hindi tulad na tulad ng isang bagay, isang paghahambing na alangan. Sa unang pakahulugan ng "parang," umuulit ang imaheng ito sa kabuuan ng kalipunan, isang lupaing tila walang hanggan at tanging ang langit lamang ang sumasaklob. Sa mga sandaling ito sa kalipunan, maigting ang karanasan ng kaliitan ng sarili na humaharap sa kawalang-hanggan ng parang. Sa ikalawang pakahulugan naman ng salitang "parang," makikita't mararanasan ito sa paglalaro't pagsasaayos ng mg salita't taludtod ng mga tula. Walang mga kudlit at tuldok ang buong kalipunan kaya't tumatawid ang kahulugan mula sa pagitan ng mga salita, kataga't taludtod. Tila nababanaagan ang isang kahulugan o kataga ngunit hindi eksakto dahil sa pagpasok ng susunod na mga salita't taludtod. Palaging inilalagay sa isang kakaibang kalagayan ng mga tula ang mambabasa. Nang binabasa ko ito, tila naliligaw ako sa malabnaw na daloy ng mga kahulugan. Ngunit iyon naman talaga ang karanasan ng isang taong humaharap sa isang misteryo. At sa mga huling tula ng kalipunan, kinakaharap naman ang misteryo ng kamatayan.

Encyclopedia

2009-12-18T13:05:00.001+08:00

Hindi nobela o maging mga librong pampanitikan ang una o pangunahin kong binasa noong bata ako. Kung sa oras na ginugol ang tatanungin, ang encyclopedia ang madalas kong binasa noong bata ako. Naaalala ko ang araw nang bilhin ni Dad ang isang buong set ng Grolier World Encyclopedia. Umuwi siyang may dala-dalang isang malaking kahong puno ng mga mga malalaki't mabibigat na mga aklat na matigas at kulay bughaw na pabalat. Kinailangan pang magpagawa ng isang bagong kabinet para sa mabibigat na tomo ng encyclopedia. Madalas ko iyong basahin kapag brown out o kaya may bagyo't walang kuryente. O madalas kapag wala lang talagang mapanood sa TV. At ang pinakapaborito kong tomo ang tomong naglalaman ng mga entry tungkol sa World War I at World War II. Basta naging interesado lang talaga ako sa World War. Syempre, hindi ko naman talaga binasa ang encyclopedia mula sa A hanggang Z. May mga piling artikulo lang talaga ang tinitigilan ko't binabasa. At depende lang talaga kung ano'ng makita ko at matripan. Madalas, kukuha lang ako ng isang random na tomo at magbabasa. Minsa'y ginagawa ko itong laro at magtatalon-talon ako sa mga tomo at hanapin ang mga artikulong nakapaloob sa isang tema.

At ito ang anyo ng encyclopedia, na bagaman nakaayos nang alpabetiko mula A hanggang Z, hindi naman talaga ito binabasa batay sa pagkakalatag at pagkakasunod-sunod ng mga artikulo. Isang bukas na akda ang isang encyclopedia, maaaring pasukin sa isa bahagi at matapos sa isa pa. Nagagawa ito ng encyclopedia dahil hindi natin hinahanapan ng isang malawakang naratibo ang nilalaman ng encyclopedia. Hindi lubhang natataranta ang batang isip ko noon na may kulang sa aking binasa. Hindi binabasa ang isang encyclopedia upang mabasa ang kabuuan nito kundi mabasa ang isang bahaging sa tingin mo'y mahalaga para sa iyo. Maaaring umiral nang mag-isa ang bawat artikulo ng isang encyclopedia. Kung may dagdag na impormasyon, may mga arikulong suhestiyon sa dulo ng mga artikulo. O kung may mga tao, lugar, bagay, pangyayari atbp. ang binabanggit sa isang artikulo, maaari iyong hanapin sa encyclopedia at basahin sa ibang pagkakataon. Gayundin, magkakasama sa loob ng encyclopedia ang iba't ibang larangan ng kaalaman, mula agham, matematika, kasaysayan, sining atbp. Walang nakatataas na larangan sa loob ng encyclopedia.

Kung tutuusin, isang kabalintunaan ang isang encyclopedia. Nagbibigay ito ng ilusyong nasa loob ng mga pahina nito ang kabuuang kaalaman ng sangkatauhan ngunit hindi naman talaga. Kung hahanapin ang mga partikular na artikulo tungkol sa mga tao sa kasaysayan ng Pilipinas, halimbawa, kulang na kulang ang Grolier World Encyclopedia namin sa bahay. At maging ang malawakang ginagamit na encyclopedia sa Internet, ang Wikipedia, ay kulang at maraming bunging pahina. Maraming mga pulang hyperlink ang ilang mga ilang mga artikulo na nangangahulugang wala pang impormasyong nakasulat tungkol sa paksang iyon. Kaya't isang ilusyon na pantay-pantay ang lahat ng bagay loob ng sistema ng encyclopedia. Kung wala ka sa loob nito, ibig sabihin lamang nito na hindi ka mahalaga o hindi ka pa mahalaga. Gayundin, masusukat din ang halaga ng isang paksa sa haba ng artikulo at detalyeng nakapaloob dito. At dito lumalabas ang politika ng isang encyclopedia, sa pamantayang ng isang partikular na grupo nakabatay ang pagpili ng mga paksang nakapaloob sa encyclopedia. Sa pamatayan ng editor at mga manunulat ang pagpili ng mga paksang isasama sa encyclopedia. Ngunit walang hanggan ang kaalaman at magiging walang hanggan ang trabaho ng isang editor at manunulat ng isang encyclopedia (kaya't idealistiko ang isang proyektong tulad ng Wikipedia) kaya't para maglabas ng isang edisyon, kailangang pumili lamang ang mga editor at manunulat ng mga partikular na paksa na sa tingin nila'y mahalaga. Gayundin, napapagaan ang trabaho sa paggawa ng isang encyclopedia dahil nariyan na ang mga naunang edisyon ng para dagdagan at repasuhin. Ngunit iyon lamang ang kayang gawin ng isang editor at manunulat ng encyclopedia, ang magsimula o kaya't magdagdag at magrepaso, hinding-hindi niya kayang buuin nang may katapusan ang encyclopedia dahil pala-palaging kulang ang ito. Hindi niya kayang sabihing "Tapos na" dahil walang katapusan ang kaalaman.

Ngunit nakakatakas ang encyclopedia sa kabalintunaang ito dahil sa kapangyarihan ng pagbubuod. Ibinubuod sa isang artikulo't sanaysay ang mga paksang pinag-ukulan ng mga libro ng mga eksperto. Sapat na ang buod upang ibahagi ang mga "mahahalagang" detalye nang walang nawawala sa pagiging "mahalaga" ng paksa. Hindi mo naman kailangang malaman ang paboritong pagkain ni Cleopatra o Andres Bonifacio pero mahalagang malaman na namatay sila sa mga panahon ng malaking pagbabago mga lipuna't bayan. Tulad ng pagpili ng paksa, isang politikal na desisyon ang pagbubuod ng mga paksa, kung ano'ng isasama o iisantabi sa artikulo.

Mahalaga para sa akin ang encyclopedia dahil, sa paglipas ng mga taon at unti-unti kong binubuo ang aking personal na estetika, tila bumabalik ako sa karanasang ito ng pagbabasa ng encyclopedia. Sa aking tinatapos na thesis tungkol sa kasaysayan ng isang fictional na bansa, malinaw sa akin ang tensiyong ito ng nakaraan, kasalukuyan at hinaharap ng aking mga kuwento. Na kahit sabihing may "katapusan" ang isang kuwento, nariyan ang katotohanang maraming mga bagay na hindi binaggit at hindi isinama sa loob ng naratibo. Kailangang tanggapin na maaaring isang pagbubuod ang bawat kuwento, ang bawat nobela at maging ang bawat tula sa harap ng kawalang hanggan ng kaalaman at karanasan. Ngunit tulad ng personal kong pinaniniwalaan tungkol sa karanasan ng panitikan (at maging ng sining), personal kong iniiwasan ang pagbubuod. At marahil nasa kalagayang iyon ng pagharap sa walang hanggan (Diyos?) nakikipagbuno ang isang manunulat sa paglikha ng kanyang mga akda. Na sa pagsusulat ng mga akda, partikular na ang mga kuwento, may pagsasaayos na ginagawa sa mga bagay-bagay na kung tutuusi'y mga bukas na mga paksa at may posibilidad ng kawalang-hanggan. At narito ba ang matatagpuan ang karanasan sa sining? Isa lamang ba itong personal na pagsasaayos? Hindi ko alam at marahil matatagalan pa ba ko malaman. Pero malay ako na ang bawat pagsusulat ay isang sandali ng pakikipagtunggalian sa alam natin at di natin alam, sa nasusukat at di nasusukat. Para sa akin, hindi na mahalaga kung palagi tayong nagsisimula o nagdaragdag lamang. Ang mahalaga, hindi natin nakakaligtaang abutin iyong walang hanggan, kung ano man iyon dahil sa pag-abot sa walang hanggan nasusukat ang kabuuan ng sangkatauhan.

Promis, hindi na ako gagastos hangga't hindi ko natatapos ang aking thesis

2009-12-12T19:18:00.000+08:00

Dahil sale sa mga press ngayon, nakabili ako ng maraming libro. Masyadong marami nga ata. At dahil may thesis ako, ewan ko lang kung mababasa ko nga ang mga iyon agad. Hay, tambak na naman.

Anyway, heto ang bili ko sa Ateneo, UP (kahapon bago mag-UP Writers' Night) at Anvil (kanina at natutuwang alam na ang daan papuntang Anvil nang nagko-commute lamang) nitong mga nakalipas na mga araw. Pinakapanalo ang Anvil sale dahil nakabili ako ng 26 na libro sa halagang 570.

Anvil Sale

Congressman Kalog - Larry Alcala
The Calling - Tony Perez
An Author's Notebook - Tony Perez
Mga Panibagong Kulam sa Pag-ibig - Tony Perez
Mga Panibagong Kulam - Tony Perez
Mga Panibagong Tawas - Tony Perez
Stories of the Moon - Tony Perez
Witch's Dance - Marra PL. Lanot
Black Silk Pajamas - Danton Remoto
Pulotgata - Danton Remoto
Sari-sari - Rio Alma
Sentimental - Rio Alma
Estremellenggoles - Rio Alma
Beyond Life Senteces - Eileen Tabios
Mga Tula sa Pag-ibig - Teo T. Antonio
Reading Korea
Sarilaysay
Ladlad 1 & 2
Conversion and Other Fictions - Charlson Ong
Love, Sex and the Filipino Communist - Patricio Abinales
Herstory - Rosario Cruz Lucero
Daisy Nueve - Menchu Aquino Sarmineto
Porn Again - Jose Javier Reyes
Latitude: Writing from the Philippines and Scotland
Apat na Screenplay

Ateneo

Pahiwatig - Melba Maggay
Theater in Society, Society in Theater - Resil Mojares

UP

A History of the Philippines - Samuel K. Tan
On Cursed Ground and Other Stories - Vicente Garcia Groyon III
Pook at Paninindigan - Ramon Guillermo
Alternative Histories - Ruth Pison

Hay, balik na pagsulat at pagbabasa.

High Chair 12 Call For Contributions

2009-12-08T15:52:00.000+08:00

High Chair 12 is a special issue devoted to the Maguindanao Massacre.

We are inviting poets and artists everywhere to submit responses to the following questions:

1. What did you feel upon hearing about the Maguindanao Massacre?
2. How could poetry be written/art be made so that it has value to the event?

We are in search of poems (whether old or new, unpublished or previously published) that offer ways of thinking about terror, horror, and other pertinent ideas/terms.

We are in search of essays and reviews that examine the role and state of Philippine poetry and art in the context of the Maguindanao Massacre.

We recognize the need to confront the Maguindanao Massacre immediately and to ensure, through an ongoing discussion, that it maintains its status as a current event. Thus, High Chair 12 will take on the format of a work in progress, with content uploaded by installment from mid-December to mid-February.

The deadlines for submission for possible inclusion in the four installments of High Chair 12 are: December 10, 2009, December 26, 2009, January 15, 2010, and January 30, 2010.

We welcome submissions in Filipino and English. Please visit our site to get a more comprehensive idea as regards the work we do and the poetry and essays we publish. Please send no more than five pages of poetry. There is no page limit for essay contributions.

Please email your submissions or enquiries to highchair@gmail.com (subject heading: High Chair Issue 12). Feel free to circulate this call for submissions to other interested parties. Thank you.

Conchitina Cruz and Adam David (Issue Editors)

Mga Tanong at Mga Tanung-tanungan

2009-12-08T15:48:00.001+08:00

1. Mga Tanong, Retorikal at Totoo

Rebelyon nga ba talaga ang nangyayari sa Maguindanao? Kapag hindi na kakampi ang isang "warlord" kuno, rebelde na siya? Sino ba ang nag-armas sa kanila? Nasaan ang mga "private armies" na iyan? Bakit wala pang malawakang labanan? Bakit hindi na lang state of emergency? Dahil ba Mindanao/Maguindanao kaya okey lang na Martial Law doon? Bakit ba tabingi ang logic ninyo?

2. PEN Conference

Pumunta ako sa Philippine PEN Conference noong Sabado sa CCP. Wala lang. Nag-feeling writer. May ilan din naman kasing kakilala na pumunta doon, bilang audience o panel kaya pumunta ako. Nakinig lang ako. Kahit na tempting na magsalita sa Q&A portion, pinigil ko ang sarili ko. Ayokong magmukhang knowitall. Kapag nagtanong na lang sa akin. "New Writing in the Philippines" ang paksa ng conference. Interesante ang mga binasang maiikling papel ng mga panelist pero masyado lang talagang maikli ang panahon na inilaan para sa kanila. Narito ang link ng ilan sa mga papel na binasa doon: "CNF at ang AKA-Fan Attitude" ni Vlad Gonzales at "Ang Panitikan Mula sa Peninsulang Bikol at ang mga Peninsula ng aking Panulat" ni Kristian Cordero. Orihinal paksa sana ng conference, ayon nga kay Jun Cruz Reyes, ang "Young Writing" at syempre nagtampo naman ang mga uhm higit na mature na miyembro ng PEN Board. Na ageist daw ang paksa. Pero interesante pa rin iyon at mayroon higit na fokus ang paksa. Maganda nga sana na higit na maraming mga batang manunulat ang kanilang inimbita upang magsalita at naging tagasagot/reactor na lamang ang mga higit "established" na mga manunulat sa mga punto ng mga batang manunulat. Sa gayon, mayroon malinaw na dialogo sa pagitan ng mga nakababata at nakatatandang henerasyon. Pero kung ano man, enjoy ap rin ang PEN Conference. Kalimitan, sa ganitong mga event, bagot na bagot na ako sa dulo, pagod na pagod at inaantok. Pero hindi iyon nangyari at imbes e nabuhayan ako kaya kahit na ginabi kami nina Kristian, Jason at ang kaibigan niyang si Nick sa Mogwai, nakapagsulat pa rin ako ng pagkauwi ko nang mga ala-11 ng gabi. Mayroon din nga pala ngayong kumakalat na teksto sa Internet na nagpaparatang at inaaway ang mga inlatag ni Kristian na ideya tungkol sa ugnayan ng rehiyon/sentro. Masyado kasing maikli ang panahon kaya hindi nabasa ni Kristian ang buo niyang papel at hindi naipaliwanag nang mabuti ang kanyang mga ideya. Sana maliwanagan tayong lahat at umalagwa sa nakasayan nang mga pananaw sa mundo. Dahil iyon naman ang hamon sa mga batang manunulat di ba? Ang wasakin ang mga hangganan--ang mga dingding, kisame't bubungan--upang makapasok ang hangin at maliwanagan ang lahat.

Pagtakas sa Isang Lumulubog na Bangka

2009-11-19T14:10:00.000+08:00

Napanood ko kanina sa ANC ang konperensiya ng LAKAS-KAMPI-CMD. Punong-puno ang dating PICC. Engrande ang entablado--malalaki't maliliwanag na video screen ang telon na gumagalaw pa. Sa mga naroon, nagkalat ang mga lobo at plakard. Estilo talagang Democratic o Republican Convention sa Amerika. Pero isa lang itong walang katuturang pag-iingay at wala naman talagang kapangyarihan ang LAKAS-KAMPI-CMD pagdating sa pambansang antas. (Sa tingin ko mananatili pa ring makapangyarihan ang LAKAS-KAMPI sa lokal na antas maliban na lang kung maging matalino ang mga botante at tanggalin ang lahat ng mga bumoto para sa HR 1109.) Walang-wala halos si Gibo Teodoro. 4% pagdating sa SWS survey. 4%! May margin of error pa sila ng 2.5%. Parang hindi ka umiiral noon. Mas mataas pa ang ranggo ni Erap. At may masamang kasaysayan na si Erap noon. Kagaya nga ng sinabi ni MLQIII sa kolum niya, isa itong laban sa pagitan ni Manny Villar at Noynoy Aquino para sa pagkapangulo. Bukod pa diyan, marami ang nag-aaklasan mula sa LAKAS-KAMPI tungo sa ibang mga partido tulad ng Nacionalista at Liberal. Ewan ko ba pero pakiramdam ko, habang pinapanood ang konperensiya ng LAKAS-KAMPI-CMD, parang nag-aaksaya lang ako ng oras.

Mga Sandali ng Apokalipsis

2009-11-16T14:57:00.001+08:00

1. Kawalan ng Langis

Tinanggal na ang price ceiling para sa mga produkto ngayong araw ngunit naging interesante ang pagbabanta ng mga korporasyon ng mga langis ng kakulangan sa langis dulot ng price ceiling na ipinataw ng pagkatapos ng Ondoy at Peping. May mga balita na may mga istasyon ng gasolina sa Metro Manila hanggang sa mga lalawigan ang nauubusan ng gasolina’t napipilitang magrasyon at magsarado. At naging tensiyunado ang buong bansa. Mahirap linawin kung gaano naging kalala ang problema (may tendensiya kasi na maging eksahirado ang balita sa TV).

Nakakatawa lang talaga ang lohika ng korporasyon ng “kita muna”. Naging dating talaga sa akin ay black mail ang nangyari. Kung hindi rin nga naman sila kikita e di huwag na lang. Hindi naman sa sinusuportahan ko ang price control at ang EO 839 pero naging malinaw lang kung kaninong kapakanan ba talaga ang binabantayan at sinusubaybayan ng mga korporasyon. (Hindi naman sa sobrang galing ng track record ng Administrasyong Arroyo sa kung ano-ano.) At interesante nga na ang BSP mismo’y nagsasabi na hindi pa naman kailangan ng price increase sa petrolyo. Ewan ko ba kung ginagago lang talaga nila tayo o krisis na nga ba talaga.

2. Lindol

Ako lang ba o parang ang dami ng mga lindol akong nakikita sa balita dito sa Pilipinas? Sa nakalipas na dalawang buwan, marami-raming magnitude 5 pataas na lindol ang naganap sa iba’t ibang bahagi ng Pilipinas. Pero kung titingnan nga ang website ng PHIVOLCS, parang normal lang naman talaga ang isang magnitude 5. Kaya baka epekto naman ng panonood ng TV ito. Pero pagkatapos ng mga lindol sa Indonesia, hindi rin naman kataka-taka na maging sensitibo sa mga balitang tulad nito.

3. 2012

Ewan ko kung bakit may mga kaso na naniniwala ang mga tao na matatapos ang mundo sa 2012 (Disyembre 21 to be exact) pagkatapos mapanood ang pelikulang “2012”. Napanood ko na ang pelikula at malinaw na kalokohan ang pseudo-science na nililikha ng pelikula bilang dahilan ng pagtatapos ng mundo. At, ano ba, ang pangit-pangit ng pelikula para paniwalaan.

ANI 35 Press Release

2009-11-11T15:00:00.003+08:00

CCP launches 35th issue of Ani publication

11 November 2009, Pasay City – The Cultural Center of the Philippines (CCP) Literary Arts Division will launch Ani 35, The Pinoy as Asian issue, on November 26, 2009, 6:00 p.m., at the CCP Ramp with some of the featured authors reading from their works.

“Ani 35 is devoted to writings by Filipinos on their interaction with other Asian peoples and cultures. This may be interpreted as a response to the call of Dr. Bienvenido Lumbera, National Artist, on the need to reconnect with Southeast Asian literary tradition if we are to survive in this age of globalization,” Herminio S. Beltran, Jr., Literary Arts Division chief and editor of the publication, wrote in the Introduction. “We hope this will inspire the birthing of mechanisms and eventually practices in the Philippine literary/publishing world that will start off a more dynamic interaction among Filipino writers and their counterparts in the Asian continent,” Beltran continued.

Ani 35 features 54 authors who contributed for three sections: poetry; prose (essay and fiction) based on the The Pinoy as Asian theme and; Malayang Haraya for poetry and prose contributions outside the theme.

The 54 authors included in Ani 35 are Mark Angeles, Lilia F. Antonio, G. Mae Aquino, Genevieve L. Asenjo, Abdon M. Balde, Jr., Janet Tauro Batuigas, Gil Beltran, Herminio S. Beltran, Jr., Kristoffer Berse, Jaime Jesus Borlagdan, Raymond Calbay, Catherine Candano, Nonon V. Carandang, Christoffer Mitch Cerda, Joey Stephanie Chua, Kristian S. Cordero, Genaro R. Gojo Cruz, Carlomar Arcangel Daoana, Arvin Tiong Ello, Dennis Espada, Rogerick Fontanilla Fernandez, Reparado Galos III, Dr. Luis Gatmaitan, Joscephine Gomez, Malou Jacob, Ferdinand Pisigan Jarin, Karla Javier, Phillip Kimpo, Jr., Ed Nelson R. Labao, Gexter Ocampo Lacambra, Erwin C. Lareza, Jeffrey A. Lubang, Glenn Sevilla Mas, Perry C. Mangilaya, Noahlyn Maranan, Francisco Arias Monteseña, Ruth V. Mostrales, Victor Emmanuel Nadera, Jose Velando Ogatis-I, Wilhelmina S. Orozco, H. Francisco V. Peñones, Jr., Scott Magkachi Sabóy, Judith Balares Salamat, Edgar Calabia Samar, Louie Jon A. Sanchez, Soliman Agulto Santos, Dinah Roma-Sianturi, Rakki E. Sison-Buban, Jason Tabinas, Vincent Lester G. Tan, Dolores R. Taylan, Rosario Torres-Yu, Betty Uy-Regala, and Camilo M. Villanueva, Jr.

For issues of Ani, please contact the CCP Marketing Department at 551-7930 or 832-11-25 locals 1800 to 1808. For authors who want to contribute for the next issue of Ani, please contact the CCP Literary Arts Division at 832-11-25 locals 1706 and 1707, or email aniyearbook@yahoo.com.

Rebyu Edition: Sembreak (Ingat: May Spoilers)

2009-10-28T23:57:00.003+08:00

1. Virgintarian at Iba Pang Kuwento

Tinitipon sa aklat na ito ang mga kuwento ni Mayette Bayuga. Sa introduksiyon ng aklat, ginugrupo ni Rosario Cruz Lucero sa tatlong hanay. Una, mga kuwentong inisasyon o coming-of-age. Pangalawa, mga kuwentong may maigting na paglalahad ng sexual politics lalo ng feminismo. Pangatlo, mga kuwento ng pagiging "iba" ng babae, wika nga ni Lucero. Interesante ang mga kuwentong nasa unang hanay dahil sa sensitibidad at pinong paghawak ni Bayuga ng kanyang materyal. Bagaman hindi na bago ang mga ganoong uri ng kuwento, sa kamay ni Bayuga, umaangat sa ibang antas ang mga kuwento. Halimbawa na lang ang "Unang Baytang." Bagaman walang banghay at tungkol lamang sa unang araw sa eskwela ni Sarah. Ngunit puno ng tensiyon ang kanyang unang araw dahil ipinamamalas ang kawalang-inosente ng mga bata. Na sa mga murang edad, puno na sila ng mga prehuwisyo. Nakakaasiwa naman ang mga kuwento sa pangalawang hanay at sa tingin ko, iyon naman talaga ang gustong gawin ni Bayuga. Napakatindi ng kuwento sa paglalarawan ng pagkaapi ng kababaihan sa mga relasyon sa mga lalaki. May tendensiyang maging istereotipikal ang paglalarawan ng mga lalaki sa hanay ng mga kuwentong ito ngunit nauunawaan ko naman iyon dahil nga dinadala sa sukdulan ng mga kuwento ang pang-aapi sa mga babae. Na ang mga lalaki'y mga representasyon ng patriarkiya at hindi lamang mga a**hole na nang-aapi ng kanilang mga asawa/kinakasama. Kaya nga kapag itinuturo ko ang "Ang Baliw," palagi kong sinasabi sa mga lalaki kong estudyante na hindi nila kailangang maging masyadong mailang o malungkot kasi ganoon lang talaga. Sa huling hanay ng mga kuwento lumalabas ang eksperimentasyong ambag ni Bayuga sa pagkukuwento. Karamihan sa mga kuwentong nasa hanay na ito'y patungkol sa natatangi ngunit marginal na kalagayan ng mga babae partikular ang babae bilang babaylan. Lahat ng mga kuwento sa kalipunan ay may dating at salimuot na maaaring pag-isipan.

2. Shame

Tungkol at di-tungkol sa Pakistan ang nobelang ito. Malinaw itong sinabi ng tagapagsalaysay sa loob ng nobela. Puno ng mga tauhang batay sa mga tunay na tao habang naghahalo sa mga kathang nilalang. Bagaman may pangunahing tauhan, si Omar Khayyam Shakil, na itinatanghal ang tagapagsalaysay, hindi naman talaga siya ang pangunahing paksa at pakay ng nobela. Sa pamagat pa lang, itinatanghal na ang pangunahing tema ng nobela: shame o hiya. Nagsisimula ang nobela sa kawalanghiya at nagtatapos sa panunubos ng kawalanghiyaang namamayani sa kabuuan ng nobela. At pangunahin nang pinagkakaabalahan ng mga tauhan ang hiya o kawalan ng hiyang kanilang nararamdaman. Para kay Omar Khayyam, ang kawalanghiyaang nararamdaman niya sa kanyang pinagmulan at sa kawalanghiyaang damdamin ng kanyang mga ina. Para kay Raza Hyder, ang nanggagaling ang hiya sa kanyang kakulangan bilang sundalo at bilang lalaki. Para kay Bilquis, asawa ni Raza, resulta ang kanyang hiya ng terorismong kanyang naranasan noong dalaga siya't iniligtas siya ni Raza. At ang lahat ng kawalanghiya at hiyang nararanasan nila'y ipinamamalas nang literal ni Sufiya Zinobia, anak nina Raza't Bilquis. At ito nga ang pangunahing nagpapatakbo hindi lamang sa buhay nila kundi sa buong bansang maaaring hindi Pakistan. At matatapos ang lahat sa literal na pagkasawi ng mga tauhan dahil sa kanilang hiya't kawalanghiya.

Rebyu Edition: Pelikula (May Spoilers)

2009-10-10T14:14:00.001+08:00

1. In My Life

Pinanood ko ito kasama ang pamilya tatlong linggo na ang nakakaraan. May mga sandaling nakakaaliw ang pelikula pero all in all, pangit ito. Isang nakakainis na tauhan ang ginagampanan ni Vilma Santos, isang talakerang maraming isyu sa buhay, mula sa pagtanda, pagkakawatak-watak ng kanyang pamilya at sa pagiging bading ng kanyang kaisa-isang lalaking anak. At dahil napakadaming isyu ang tinatangkang harapin ng pelikula tungkol sa pangunahin nitong tauhan, nagiging sabog tuloy ang kabuuang daloy ng lahat. At parang napakadaling resolbahin ang bawat problema at isyu nang ganun na lang. Interesante ang isyu ng migrasyon at gay relationships pero hindi lubusang natatalakay nang maayos ng pelikula dahil nga nasasapawan ng tauhan ni Vilma Santos ang mga isyu na ito. Kaya pagkatapos manood e napagod din lang ako imbes na gumaan ang pakiramdam dahil sa catharsis.

2. Blow Up

Dinerehe ni Michelangelo Antonioni at batay sa isang maikling kuwento ni Julio Cortazar, umiikot ang pelikula sa isang photographer na nagngangalang Thomas, na ginampan ni David Hemmings. Malaking bahagi ng mga unang kalahating oras ng pelikula ay walang banghay o plot. Sinusubaybayan lamang ang mga gawain ni Thomas bilang isang photographer. Kung saan-saan siya pumunta at maliban sa kanyang trabaho bilang isang photographer, tila walang direksiyon ang kanyang buhay. Ginagawa lang niya ang gusto niyang gawin sa sandaling iyon at kapag may nakita siyang interesante, kinukunan niya ng litrato. Ang pinakamahalagang sandali sa pelikula ang pagkuha ni Thomas ng mga litrato ng dalawang mangingibig sa isang park. Kakaiba ang reaksiyon ng babae, na ginampan ni Vanessa Redgrave, sa kanyang pagkuha ng litrato. Sinundan siya ng babae sa kanyang apartment at tinangkang kunin mula sa kanya ang mga negatibo ng kanyang litrato. Sa pag-develop niya sa mga litrato, doon niya natagpuan na posibleng naging saksi siya sa isang krimen at ang kanyang mga nakuhang litrato ang tanging ebidensiya sa nangyaring krimen.

Decadent ngunit nabubulok ang kabuuang kaligiran na ginagalawan ni Thomas. Isang 60's London na tila catatonic at manhid sa maraming mga bagay. May isang eksena sa pelikula sa isang club at umaawit ang isang rock band ngunit walang ekspresyon ang mukha ng mga tagapakinig. Interesado si Thomas sa mundong ito at siya na nga ang isa sa mga pinakabuhay sa London. Ngunit interesado sa mundo bilang isang photographer at hindi bilang isang tao. Interesado siya sa mundo bilang sining. Kaya't nang mamalayan niya ang krimen na nangyari, hinanap niya ang katotohanan. Bilang photographer, mga representasyon at imahen ang kanyang pangunahing katuwang. At kung tutuusi'y gamit ng kamera lamang niya natantong may krimen palang nangyari sa park. Isa itong kabalintunaan dahil matalas ang kanyang mata bilang photographer. Gayudin, nang mawala ang mga negatibo niya dahil nilooban ang kanyang bahay, nawala na rin ang ebidensiya. At bagaman nakita niya ang bangkay, nawala rin ito at sino ang makapagsasabi na nangyari nga ang krimen kung wala na ang ebidensiya? At dahil hindi naman talaga niya nakita nang tuwiran ang krimen, dahil sa mga larawan lamang niya iyon nahinuha, kaduda-duda rin ang kanyang magiging testimonya. At sa mundo ng puno ng pagwawalang-bahala, bakit pa nga ba niya kailangang mabahala?

3. Infernal Affairs

Umiikot sa isang mole ng triad na nasa loob ng Hong Kong Police at ng isang undercover na pulis na nasa loob ng triad, puno ng paliko-liko ang pelikula dahil sa bawat sandali'y may bagong development. Nang hindi naging matagumpay ang isang sting operation ng pulisya laban sa triad, naging malinaw na may mga traydor sa loob bawat organisasyon. Puno ng pagpapanggap ang bawat tauhan at tila nagkakahalo na nga ang mga identidad. At iyon ang interesante para sa pelikulang ito, na hindi lamang ito labanan sa pagitan ng mabuti at ng masama. Paano nga ba huhusgahan ang kabutihan ng isang tao? Buong buhay ba niya bilang krimenal ang pagbabatayan o ang isang sandali ng pagwawasto? Lubhang etikal ang pelikula at hindi basta-bastang moralistiko.

Post-Apocalyptic Commentary

2009-09-30T20:04:00.002+08:00

1.

Kahapon, ginawang relief center ang Malakanyang. Kaya hindi kataka-takang marami ang pumuntang mga tao sa Malankang para humingi ng tulong. Pero kataka-taka ang anunsiyong ginawa ni Esperon sa mga taong nandoon. Huwag na raw silang pumunta sa Malakanyang dahil ang pagkain at mga kagamitang ipinapake doon ay para sa mga higit na nangangailangan sa mga bayan ng Cainta, Pasig at Marikina. Marahil kaugnay ito ng napansin ni Sir Roland Tolentino sa kanyang column sa Pinoy Weekly. Mga kakatwang anunsiyong puno ng kabalintunaan. Kasi nga bakit pupunta sa Malakanyang ang mga taong iyon kung hindi sila nangangailangan? Hindi ba halos buong Metro Manila, lalong-lalo na ang mga malalapit sa mga ilog at mga mababang lugar ang tinamaan ng baha? Hindi ba malapit ang Malakanyang sa mga barangay na binaha rin ng umapaw na ilog? Ewan ko, parang napaka-insensitive lang ng anunsiyo ni Esperon.

2. Anunsiyo mula sa Pangalawang Pangulo ng mga Paaralang Loyola

30 September 2009

MEMO TO: The Loyola Schools Community
FROM : Ma. Assunta C. Cuyegkeng
Vice President for the Loyola Schools

SUBJECT: After Ondoy

For the past days, we have been hearing stories of loss and devastation experienced by many members of our community. We share in their grief and hope to share, too, in the rebuilding. This aftermath of Ondoy challenges the University's traditional learning environment; however, it allows us to learn and grow in different ways. Thus, the Deans, Associate Deans, representatives of various sectors, and I have agreed on the following:

1. Unless otherwise announced by CHED, Malacañan, or the Quezon City government, classes will continue until 21 October 2009, but there will be no final exams.

a.The basis of the final grade will be the current class standing of the student.
b.If a student wishes to raise his/her grade, s/he will have the option of taking the final exam or fulfilling an equivalent requirement. The deadline for completing INC or NE may be extended.

2.Classes can be used to deal with the aftermath of Ondoy, e.g., apply knowledge, skill sets, and values to understanding and managing disaster, rebuilding and rehabilitation of communities, or organizing and implementing support systems.

3.We are encouraging everyone to assist affected members of our community by volunteering and assisting in any of the following activities:

a.Collection and distribution of relief goods (c/o Ms. Mary Ann P. Manapat, Director of the Office for Social Concern and Involvement, loc. 5090, 5091, direct line: 426-1017, mmanapat@ateneo.edu)

b.Debriefing and counseling assistance (c/o Dr. Edna C. Franco, Chair of the Department of Psychology, loc. 5260, 5262, efranco@ateneo.edu)

c.Accommodation or service assistance to affected members of the LS community (e.g., community/house clean-up, food preparation, laundry, repairs, transport, babysitting, sharing IT and learning resources, etc.) (c/o Ms. Marie Joy R. Salita, Director of the Office of Administrative Services, loc. 5100-5103, msalita@ateneo.edu)

d.Medical and health assistance (c/o Dr. Raymundo S. Baquiran, Director of the Office of Health Services, loc. 5110, 5106, lshealth@admu.edu.ph)

4.We would like to get updates on members of our community who have not been accounted for. You may contact Sanggu (0928 348 1686), Office of the ADSA (0920 914 2372), or Office of the VPLS (0928 503 1248).

I wish to thank all those who have given time, resources and service to our relief operations and look forward to your involvement in the difficult period of rehabilitation.

Post-Apocalypse

2009-09-28T20:15:00.001+08:00

1.

Tinulugan ko lang ang bagyo noong Sabado. Oo, tinulugan ko lang. Nagsusulat kasi ako ng unang draft ng thesis proposal at nagpupuyat noong mga nakalipas na mga gabi. Gumising ako nang mga alas nuwebe at tumanaw mula sa bintana at wala ako halos makita sa tanawin. Ganoong kalakas ang ulan, hindi ko makita ang ibang mga bahay mula sa mataas-taas na palapag ng condominium. Kumain ako ng agahan at pagkatapos e natulog na ulit. (Natulog ampota!) Hapon na nang magising ulit ako. Bumili ako ng tinapay (kahit na umuulan pa rin) para sa hapunan. Nakakuha ako ng tawag mula sa mga magulang ko nang mga 9:30 at nakibalita mula sa kanila at sa nangyari sa mga kapatid na nasa Taft. Alas dos na ako nakatulog kasi nabasa pa ako't nagbalot ng libro. (Nagbasa at nagbalot ampota!)

Kahapon nagkita-kita kami ng pamilya sa Glorietta. (Nagmall ampota!) Sumakay lang ako ng LRT2 at MRT3. Doon ko napansin ang pagkasalanta ng ilang mga lugar. At napansin ko din na may putik ang mga binti't paa ng ilang mga kasabay sa tren. Kaya tinext ko lahat ng mga kakilala: "Happy post-apocalyptic Sunday sa inyong lahat! Sana manatiling ligtas kayong lahat." (Nag-joke ampota!)

Pagkauwi, pagkatapos makakuha ng text mula kay Sir Je, doon ko namalayan ang bigat ng lahat at ni-raid ko ang aking pantry. Kinuha't inilagay sa plastic bag ang ilang mga bagay na nakita doon na hindi ko naman makakain kaagad kasi medyo puno pa ang ref ko.

Kanina, pumunta ako ng Ateneo. Hapon na noon. Inaantok pa rin e kaya ganoon. Una akong pumunta sa De La Costa pero walang tao sa Kagawaran. Kaya, dala-dala ang bag ko ng pagkain, dumiretso na ako ng Cov Courts. Papunta doon nakapagtatakang makakita ng mga taong walang dalang payong na naglalakad sa Ateneo. Pero nakakatuwang makakita ng maraming tao doon sa Cov Courts. Parang iyong isang maayos na kaguluhan. Iniwan ko na lang aking plastic bag ng kung ano-ano at umalis na rin. Kahit na patulog-tulog ako nitong mga nakalipas na mga araw, wala talaga akong stamina para sa mga ganoong bagay. Nakakuha din ako ng balita mula kay Sir Je na okey na raw ang karamihan ng mga taong hindi namin makontak sa Marikina. kaya umuwi na lang ako, umidlip at nagbasa. (Umidlip at nagbasa ampota!)

2. Mga link

Tungkol sa Bagyong Ondoy. Mula sa NY Times. Mula sa BBC News. Mula sa CNN. Mula sa The Age. Mula sa The Guardian.

Isang listahan ng mga relief centers sa Pilipinas.

Kung bakit hindi masayang makipag-usap sa mga manunulat.

Dahil kailangang ipagmayabang ang nabili sa Book Fair...

2009-09-19T21:37:00.000+08:00

1.

Langya, masakit pa rin ang paa't binti. Pero heto na:

1. "El Indio," Francisco Coching, Vibal Publishing, 2009
2. "The Kite of Stars and Other Stories," Dean Francis Alfar, Anvil Publishing, 2007
3. "The Revolution According to Raymundo Mata," Gina Apostol, Anvil Publishing, 2009
4. "Eros, Thanatos, Cubao," Tony Perez, Cacho Publishing, 1994
5. "Beyond Paris: Contemporary French Stories," Cacho Publishing, 1998
6. "Religion of the Katipunan," Isabelo de los Reyes, National Historical Institute, 2009
7. "Speeches, Articles and Letters," Graciano Lopez Jaena, National Historical Institute, 1994
8. "Sawikaan 2007," UP Press, 2008
9. "Pag-aklas/Pagbaklas/Pagbagtas," Rolando Tolentino, UP Press, 2009
10. "Globalization and Becoming-Nation," Elmo Gonzaga, UP Press, 2009
11. "The Birthing of Hannibal Valdez," Afrredo Navarro Salanga, New Day Publishing, 1984
12. "Fortess in the Plaza," Linda Ty-Casper, New Day Publishing, 1985
13. "Parang," Mesandel Virtusio Arguelles, High Chair, 2008
14. "Samsara," Allan Popa, High Chair & AVHRC, 2002
15. "Alunsina's Wrist," Kristine Domingo, High Chair, 2004
16. "You Are Here," Mabi David, High Chair, 2009

Iyon lang.

2.

Book launch nga pala kahapon ng unang isyu ng Heights para sa taong pampaaralan na ito. Hindi maganda ang isyu kasi wala ako. (Egotistic much?) Pero seryoso, kumuha kayo ng kopya hangga't meron pa.

Maikli lang...

2009-09-07T18:06:00.000+08:00

1.

Naging nakakapagod ang nakalipas na linggo dahil sa pagsasaayos ng mga application at entry para sa UBOD at Ateneo National. Mga hapon na sorting at filing, sorting at filing. Kaya madalas akong nakakatulog pagkauwi noong isang linggo. Nakapatong pa diyan ang sakit ko. (Kaunting ubo lang naman at sakit ng katawan at lagnat.) Hindi naman sa nagrereklamo ako. Ganoon lang talaga ang nangyari. Isang interesanteng pangyayari nga lang e mukhang coordinator ako para sa workshop dahil ginawang direktor ng workshop si Yol, ang coordinator ng nakalipas na mga taon. Si Egay dapat ang direktor, tulad ng nakalipas na mga taon, pero nagpaliban siya dahil sa kanyang compre para sa Ph.D. Kaya iyon, mukha mas malaki nang kaunti ang role ko para sa workshop ngayong taon.

(Oy, tsismis, may mga napili na kaming ilang fellows. Hintayin lang ang kabuuang listahan sa susunod na linggo. Tease, hahaha)

2.

Birthday ni Dad kahapon. Nag-hotel siya at ang mga kapatid ko. Hindi na sumama. May sakit e. Sumama lang ako sa hapunan noong Sabado. Iyon lang naman talaga ang ginawa ko nitong long weekend. Nagpahinga. Dahil siguradong tambak na naman para sa paghahanda sa ANWW.

3.

Binigyan ako ni Mama ng mas matapang na antibiotics. Mukhang gumagana naman.

4.

Shit, bumabagal ang paggawa ng thesis. May malinaw na naman akong gustong gawin. Malinaw na ang statement of the problem. Malinaw na kung ano ang gagawin ko para sa kabuuan ng thesis. Medyo tuliro lang siguro at out of focus.

Paglulunsad ng "The Highest Hiding Place" ni Sir Larry Ypil

2009-09-04T13:27:00.002+08:00

You are warmly invited!

Palanca and Free Press winner Lawrence Lacambra Ypil's first book of poems, The Highest Hiding Place, will be launched on Monday, September 7, from 6.30 pm, at Mag:net (in front of Miriam College), Katipunan Ave., Quezon City. The event will feature readings and performances by Ypil's mentors, colleagues, friends, and fellow poets.

Highest Hiding Place gathers Ypil's award-winning works and other pieces, and charts his more than a decade's exploration of the intersections of desire, displacement and voice. In the book's foreword, Simeon Dumdum Jr., finds that "[m]ost of these poems have to do with the house in which the poet grew up and which he now sees from his imaginary loft--the area by the screen door, under the old clocks, beside the vases, the lemon tree in the yard around which his father cut away for more air and sun. Which brings us to the man, a doctor, whom the poet sees tenderly attending to his patients." And to his mother, whose "Garden" is a quiet poem of order and love and time and death. Adds Dumdum, "In and through these the poet sees his own life."

Much of this life Ypil has spent in Cebu, where he was born and raised. He studied medicine before deciding to teach poetry and creative writing at the Ateneo de Manila University. His bimonthly column comes out in Sun Star Weekend. As a biology major at the Ateneo, Ypil received the Dean's Award for Creative Writing: Poetry, and the Mulry Award for Literary Excellence.

Highest Hiding Place is available at the Ateneo Press bookshop, the Loyola Schools bookstore (426-6001 loc. 5184), Popular (372-2162), Solidaridad (523-0870), and soon in other good bookstores. (Mag:net 929-3191; Press bookshop 426-5984; unipress@admu.edu.ph,
www.ateneopress.org)

Thank you, we hope to see you!

23

2009-09-01T17:19:00.000+08:00

1.

Kahapon, nagkasakit ako. Kaya imbes na ayusin ang thesis proposal, o kaya manood ng "District 9", nakahilata lang ako nang buong araw. Isang nakatutuwang birthday gift.

2.

Buong buwan ng Agosto ay Buwan ng Wika at Kultura sa Ateneo. Nagbukas ang mga aktibidad ng Buwan ng Wika sa pagbubukas ng eksibit at pagpaparangal kay Fr. Roque Ferriols para sa kanyang ambag sa pagtuturo ng pilosopiya sa wikang Filipino. Sunod na malaking gawain ay isang panayam na ginanap sa Leong Hall noong ika-12 ng Agosto. May pamagat na "Pagmamakata sa Filipino, Pagmamakata at Pilosopiya," naging tagapagsalita sina Sir Mike Coroza at Dr. Jean Page-Tan. Nakalagay sa aking Multiply ang mga audio file ng panayam. Tatlo namang panayam ang inihanda ng Heights at Kagawaran ng Filipino: "May quota ang pag-ibig: ang panulat ni Ricky Lee", "Kasarisarian" at "Bigkasaysayan". Sayang at hindi ko nai-record ang "Kasarisarian" dahil interesante ang naging talakayan tungkol doon sa pagitan nina Yol Jamendang, Ma'am Beni Santos at Larry Ypil. Nakakatuwang malaman ang creative process ni Ricky Lee bagaman nagtapos ang panayam sa isang segment ng "Dr. Love". "Is love worth it" amputa. Nagsilbi ang "Bigkasaysayan" bilang isang performance night ng iba't ibang anyo. Mga tradisyunal na musika, dagli at protest/indie songs care of Jess Santiago. Naging maganda naman ang pagdaraos ng Sagala ng mga Sikat. Hindi umulan at maagang natapos. At nagtapos ang lahat sa KA, kung saan pinarangalan ang lahat ng mga nagwagi sa iba't ibang mga timpalak at sa mga nagwagi sa Sagala ng mga Sikat.

Dahil kaya sa Buwan ng Wika kaya ako nagkasakit?

3.

Binabasa ko ngayon ang "Collected Fictions" ni Jorge Luis Borges na hiram ko mula kay Egay dahil, ayon na nga kay Sir Vim, baka makatulong sa thesis. Mukhang may pagkakahawig nga ang ginagawa ko ngayon sa thesis sa mga temang ginawa na noon ni Borges. Akala ko baliw na ako sa ginagawa kong proyekto, mas baliw talaga si Borges.

4. links

Paano lalabanan ng mga British ang mga asteroids.

Picture ng isang molecule.

Ilang tala tungo sa isang thesis proposal

2009-08-28T15:35:00.000+08:00

Noong high school, naaalala kong nakatambay lang kaming magkaklase. Hindi ko tanda kung bakasyon noon o tanghalian lamang ng isang school day o kung ano. Basta ang naaalala ko’y nakatambay lang kami. Dahil mga nerd kami, pinag-usapan namin ang mga paborito naming mga klase. Siguro mga 4th year na kami noon at nagpapaka-nostalgia dahil malapit na kaming magtapos. Pinag-usapan namin kung gaano namin kagusto ang Algebra at gaano kahirap ang Physics. Naaalala kong sinabi kong ayoko sa Philippine History dahil palaging talo ang mga Filipino. Walang pag-aalsa ang lubusang nagtagumpay. Ano’ng nanyari kay Diego Silang? Pinatay. Ano’ng nangyari kay Rizal? Binaril. Ano’ng nangyari kay Bonifacio? Pinatay ng mga kapwa niya rebolusyunaryo. At hindi lang kay Bonifacio nangyari iyon, kay Antonio Luna din. Si Aguinaldo? Hayun, nahuli’t kinailangang maging tuta ng mga Kano. Si Macario Sakay? Binitay. Kaawa-awa ang kasaysayan ng Pilipinas. Puros pagkasawi at pagkatalo. Kaya hindi kataka-taka na naghahanap tayo ng mga bayani kahit sa man lang larangan ng boksing.

Kung paghahambingin ang kasaysayan ng Pilipinas sa Kasaysayan ng Mundo, parang napakaikli ng sa atin. Dulot na rin siguro ito ng kolonyal nating karanasan. Palaging nagsisimula sa pagdating ni Magellan. May mga teorya, halimbawa, tungkol sa pagdating ng mga unang tao sa Pilipinas, kung aling Imperyong Asyano ang nagkaroon ng impluwensiya dito sa Pilipinas. Ngunit walang kuwento o naratibo ang malilikha hanggang sa dumating si Magellan.

At marahil doon magsisimula ang kuwento ng pagkasawi ng Pilipinas. Dahil nagsimula ang kuwento hindi sa simulang gusto natin kundi sa simulang gusto ng iba. Kaya’t kahit namatay si Magellan sa Mactan, natalo ang Pilipinas dahil sa kanyang pagkamatay sinisimulan ang lahat.

***

Unang-una, ano nga ba ang Kasaysayan? Sa pinakabuod nito at pinakatradisyunal nitong anyo, isa itong naratibo. Paglalatag ito ng mga mahahalagang pangyayari na kinasangkutan ng mahahalagang tao sa mga mahahalagang sandali’t lugar. At dahil naratibo, malaki ang impluwensiya nito sa kamalayan. Tulad ng paghubog na ginagawa ng mga kuwentong nasa puso’t isipan ng isang tao sa kanyang kamalayan, hinuhubog din ng Kasaysayan ang kamalayan ng tao. Dinidikta ng Kasaysayan na alam mo ang iyong pananaw sa mundo.

Kaya’t napakahalaga ng Kasaysayan. Ito ang isa sa mga maraming bagay na humuhubog sa isang tao. Ngunit isang aspekto lamang ng Kasaysayan ang nailalarawan ko. Hindi lamang natin nakakaharap ang Kasaysayan bilang naratibo. Nararanasan din natin ang Kasaysayan sa pang-araw-araw na buhay. Araw-araw tayong nakikibahagi sa Kasaysayan. Ang araw-araw ay palaging lumilipas at nagiging bahagi ng Kasaysayan. Palaging may personal na aspekto ang Kasaysayan.

Kaya mapapatanong ako, iniisip ba ng ordinaryong tao ang kasaysayan sa pang-araw-araw niyang buhay? Marahil hindi. Hindi niya iniisip kung ano ang hitsura ng kanyang pinagtatrabahuhan dati 50 o 60 taon na ang nakararaan maliban na lang kung ganoon katanda ang gusaling pinagtatrabahuhan niya. Kalimita’y nakatuon ang ordinaryong mamamayan sa kanyang ngayon, sa kanyang kailangang gawin ngayon. Hindi sa nakaraan. Sa mga holiday lamang tumatatak sa utak ng ordinaryong tao ang kasaysayan at hindi pa nga tungkol sa halaga ng araw na iyon sa ating Kasaysayan kundi dahil may bakasyon. Kung gayon, may bigat nga ba ang Kasaysayan para sa atin?

Kaya’t medyo nakalulungkot ito dahil, para sa akin, napakahalaga ng Kasaysayan. Popular na kasabihan na ang nakaraan ang nagtatakda ng ating kasalukuyan at ng hinaharap. Kaya’t para sa mga kuwentong ito, gusto kong pansinin hindi lamang ang mga mahahalagang pangyayari sa nakaraan kundi kung paano natin dinadanas ang Kasaysayan. Hindi ang pagtatanghal sa “Nakaraan” o “Kasaysayan” ang gagawin ko.

***

Maraming mga historyador ang malay sa isang pagtatangkang “bawiin” ang kasaysayan ng Pilipinas mula sa isang “banyagang” pananaw. Maraming pagtatangka na gumawa ng “people’s history” o kaya’y “history from below”. Kasaysayan natin para sa atin na gawa natin. Interesante itong pananaw dahil matindi ang umiiral na politika sa loob ng Kasaysayan at malay ang mga historyador tungkol dito. Kaya ang tingin sa Kasaysayan ay hindi obhektibong pagtatala ng mga pangyayari. Ang Kasaysayan, partikular na ang Kasaysayan natin, ay mayroon nang pagkiling na kailangang itama.

Pero paano mo itatama ang Kasaysayang alam mo nang tagilid o kaya’y puno ng mali? Hindi ba’t may panganib na maging tagilid din ang Kasaysayang isusulat? Paano kung walang Kasaysayang lubos na tama o tunay? Nagiging malinaw na ang Kasaysayan ay isang likha na representatibo ng isang politikal na tunguhin. Gayundin, parang kaduda-duda palagi ang Kasaysayan. Na para bang palaging may hidden agenda ang mga historyador. Kaya’t parang isang napakalaking black hole ang Kasaysayan. Kahit na anong gawin mong pagpupuno, hindi ito napupuno. Walang nakakawala sa Kasaysayan ngunit parang ang hirap sukatin ng halaga ng Kasaysayan para sa atin.

Kaya’t sa proyekto kong ito, isa nga bang “pagbawi” ang gagawin ko? Paano kung tuluyan nang naglaho ang gustong bawiin? May mga bagay mula sa nakaraan ang nananatili pero nabahiran na ito. Hindi na ito puro kung magpapaka-nativist tayo. Kailangang maging malay na lumilikha ako, lumilikha tayo, ng Kasaysayan.

Hindi na mababawi ang nakaraan. Nakaraan na ito. Ang maaari lamang mabawi ay ang kakayahang isalaysay ang sariling Kasaysayan. Babalikan ko ang talinghaga ng blackhole. Mukhang negatibo ito ngunit positibo din ito. Makapangyarihan ito at kung wala ito, wala rin ang isang galaxy. Kung walang Kasaysayan, wala tayong sentrong mapag-iikutan.

***

Ayokong masyadong seryosohin ang Kasaysayan. “Kasaysayan.” Parang napakaseryoso nang paksa, seseryosohin ko pa nang sobra-sobra sa loob ng mga kuwento ko. Gayundin, hindi naman talaga isang kasaysayan ang isinusulat ko kundi mga kuwento. Kaya gusto kong paglaruan ang Kasaysayan. Maglaro sa forma. Maglaro sa nilalaman. Mag-pastiche. Hubugin ito ayon sa kagustuhan ko o sa pangangailangan ng proyekto ng partikular na kuwento.

Kailangang linawin, di ibig sabihing gusto kong maglaro ay gusto ko nang bastusin ang Kasaysayan. Bagaman nakakaaliw, may seryosong tunguhin ang mga laro. Sa tradisyonal na panulaan, tinatangka ng laro ng bugtong na hasain ang isip ng tagapakinig ng bugtong at palawigin ang kanyang imahenasyon. Isang pakikipagtunggalian ang laro sa pagitan ng mga kalahok tungo sa pangkalahatang ikabubuti nila. Ngunit napakamakapangyarihan ng Kasaysayan. Mahirap makipaglaro sa isang katunggaling napakalakas. Kung babalikan ang talinghaga ng blackhole, maaari akong mahigop tungo sa kawalan. Ngunit kapana-panabik ang mga larong alam mong dehado ka. Bagaman malaki ang tsansang matalo ka, kapag nanalo ka naman, parang napakasarap ng pakiramdam.

Gayundin, kapag sinabing pastiche, parang napakanegatibo din nito. Isang panggagaya. Nililinaw ni Fredric Jameson ang pagkakaiba ng parody at pastiche. Halos pareho lang ang ginagawa ng dalawa, isang panggagaya. Ngunit may bahid ng katatawanan ang parody dahil pinagtatawanan nito ang orihinal. Sa pastiche, walang ganitong tawa. Pero hindi dahil walang tawa, seryoso na agad. Hindi dahil walang tawa, wala nang laro.

Hindi lamang mga forma, mga dokumento’t mga talang ikinakabit natin at nagiging mahalaga sa pag-unawa at pagdanas natin sa Kasaysayan, ang gusto kong i-pastiche. Gusto ko ring i-pastiche at mahuli ang kapangyarihan ng Kasaysayan. Gusto kong bigyan ng enerhiya’t kapangyarihan ang mga akda ko ng tulad sa pagbasa natin sa mga pangunahing tekstong pangkasaysayan. Ulit, malaki ang galang ko sa Kasaysayan. Isa itong malaking blackhole at kailangang pag-ingatin ang pakikitungo dito. Ngunit sa aking paglalaro at pakikipaglaro sa Kasaysayan, gusto kong busisiin ang kaibuturan ng kapangyarihan ng Kasaysayan. Paano nga ba gumagana ang Kasaysayan? Ano ba ang pinagkaiba nito sa ibang kuwento, ibang naratibo?

Kaya ayokong magsulat lamang ng “historical fiction”. Ayon kay Virgilio Almario, maraming mga kathang historikal ang napapasailalim sa mistipikasyon ng kasaysayan. Nakukulong ang mga akda sa di-mabaling “tadhana” na inilalatag ng Kasaysayan. Gusto kong lagpasan ang tadhana ng Kasaysayan. At sa tingin ko, sa paglalaro ko lamang ito magagawa.

***

Interesante para sa akin ang isang episode ng Crossroads sa ANC kung kailan pinag-usapan nila ang konsepto ng “kabayanihan” at kaugnay nito ang Kasaysayan. Pangunahing panauhin sina Jonathan Balsamo, tagapagsalita ng Philippine Historical Association at si Rep. Liwayway Vinzons-Chato. Tinatangka ni Rep. Vinzons-Chato na isabatas ang pagiging bayani ni Presidente Cory Aquino at kasabay noon ay formal na ilatag ang isang malinaw na proseso ng pagpaparangal sa mga bayani. Marami ang mga isyu na ang naungkat tungkol sa tamang sandali ng pagtatanghal ng isang bayani. Dapat lang bang parangalan ang isang tao bilang bayani habang buhay siya? Dapat bang parangalan siya pagkatapos na pagkatapos niyang mamatay? Kailangan bang maghintay lumipas ang isa o dalawang henerasyon bago natin sila parangalan?

Kakatwa ang diskusyon dahil lumalabas ang isyu ng panahon. Pabor si Rep. Vinzons-Chato sa agarang pagpaparangal sa isang tao dahil baka malimutan ang kanyang kabayanihan. Hindi naman lumalayo si Jonathan Balsamo sa nakagawiang paghihintay dahil sa paghihintay doon nahahasa’t nasusuri kung tunay nga bang mahalaga sa kamalayan ng sambayanan ang kabayanihan ng isang bayani. Lumalabas sa diskusyon ang isyu ng kamalayan at, sa isang banda, ng imahenasyon ng sambayanan. Kailangang magmalay ang mga mamamayan sa partikular na kuwento ng isang bayani upang tanggapin siya bilang bayani. Ngunit saan ba nagsisimula ang pagkukuwento ng kuwento ng isang bayani? Mula ba sa mga historyador na luklukan ng opisyal na kasaysayan o sa imahenasyon at karanasan ng sambayanan na dapat sana'y nakararanas ng kontribusyon ng mga bayani?

***

Ano nga ba ang relasyon ng Kasaysayan at Panitikan? Ayon kay Caroline Hau, kakaiba ang relasyong ito para sa Pilipinas. Nang tanghalin ang mga akda ni Jose Rizal bilang pangunahing teksto sa pagsasabansa, malalim na ang ugnayan ng Panitikan at Kasaysayan sa Pilipinas. Tinitingnan ang Panitikan bilang sisidlan ng kamalayang makabayan. Sa madaling salita, nagiging kasangkapan ang Panitikan ng Kasaysayan, ng pagsasabansa ng Pilipinas. Bakit nagkaganito? Dahil pala-palaging tinitingnan ang mga akdang pampanitikan, partikular ang mga kuwento’t nobela, bilang mga testamento ng partikular na sandali ng Kasaysayan. Samakatuwid, ang mga akdang pampanitikan ay lumilipas, tulad ng Kasaysayan. Pero paano kung baligtarin ko at gawin kong kasangkapan ng Panitikan ang Kasaysayan? Maaari bang mapako ang isang akdang historikal katulad ng pagpapakong ginagawa sa isang akdang pampanitikan bilang salamin ng isang partikular na sandali ng panahon? Noli at Fili sa panahon ng pagtatapos ng Kolonyalismong Espanyol. Banaag at Sikat at Pinaglahuan para sa mga unang taon ng Kolonyalismong Amerikano. Sa mga Kuko ng Liwanag para sa dekada 60. Kaya ba ng kathang historikal na lumutang mula sa isang partikular na sandaling pangkasaysayan habang sabay na nakikipaglaro sa Kasaysayan?

***

Isang komento ni Dave Lozada, naging guro sa Western History noong undergrad, tungkol sa henerasyon naming namulat pagkatapos ng People Power: na sa batang edad namin, malalim at marami nang mga politikal na pangyayari ang aming pinagdaanan. Ilang presidente, eleksiyon, kudeta, kontrobersiya at iba pa ang napagdaanan namin at marami sa amin ay hindi pa pwedeng bumuto noong sinabi niya iyon. Pero kung titingnan ko ang sarili ko at ng mga kahenerasyon ko, parang hindi naman talaga ganoon kahalaga ang mga karanasang ito. Nasaan na nga ba ang Kasaysayan sa aming buhay?

Excerpt 3

2009-08-27T12:30:00.002+08:00

Sipi mula sa isang kuwento para sa thesis. (May talababa ang kuwentong ito)

Relacion de las Islas de San Gabriel[1]

Isang taos-pusong pagbati sa inyo, Felipe III, Dakilang Hari ng Castilla at Leon, Aragon, Sicilia at Granada at Matapat na Alagad ng Simbahang Katoliko. Sumusulat ako sa inyo upang ilarawan nang higit na malalim ang mga lupaing napapasailalim na sa inyong pamamahala ayon sa dakilang gawain na iniatas ninyo sa amin na sakupin ang mga lupaing ito sa ngalan ng inyong Korona at sa Ngalan at Kadakilaan ng ating Panginoong Jesucristo, sa Nag-iisa at Walang-hanggang Diyos Ama, Anak at Espiritu Santo na Lumikha sa Lahat at sa Simbahan Niyang itinatag dito sa Lupa at sa Kaluwalhatian ng Birheng Maria. Nais ko pong ipakita't ilarawan ang lupaing ito, kasama na rin ng mga munting kasaysayan kung paano ito nasakop, upang sa gayo'y inyong higit na mapangasiwaan ang malayong lupaing ito nang may karampatang kaalaman sa pinagdaanan at pangangailangan nito.[2] Maging gabay po sana ang sulat na ito tungo sa ikauunlad ng bagong Kolonyang inyong pinaghaharian, sa tulong ng Diyos Ama, Anak at Espiritu Santo. Bukod pa po rito, nais ko ring ibahagi ang mahahalagang pangyayari sa lupaing itong aking inilalarawan nang sa gayo’y magkaroon kayo ng isang matapat at tunay na salaysay tungkol sa nangyari dito at hindi sumalalay sa mga kasinungalingang maaaring naging malaganap diyan, lalo na tungkol kay Kapitan Sevilla, ang yumao’t dakilang conquistador ng lupaing ito at matapat na alagad ng Korona’t Krus.[3] Naniniwala po akong, bagaman Diyos lamang ang Punong Tagapaghatol, hindi mababang gawain ang pagtatanghal sa Katotohanan na pala-palaging pinapanigan ng Diyos.

***

Bagong Bayan ng Catalina

Mula sa mga abo ng Maitacai, pinasimulan ni Kapitan Sevilla, na tinatapos ko ngayon, at sa tulong ni Datu Tanaw,[4] ang pagtatayo ng Bagong Bayan ng Catalina. Sa pagsang-ayon ni Datu Tanaw, pinalitan namin ang pangalan ng Maitacai upang ipahiwatig ang malaking pagbabagong kakaharapin ng bayan, na sa muli naming pagtatayo’t pagpapaunlad ng bayan, hindi lamang ang dating kadakilaan nito ang aming aabutin ngunit higit-higit pa doon.

Naging mabagal sa simula ang pagkukumpuni at pagtatayo ng bagong mga gusali dahil nagbabadya pa rin ang paglusob ni Datu Salam[5] sa amin. Kailangang hatiin sa iba’t ibang trabaho ang aming mga sundalo’t mandirigma. May mga inatasang magkumpuni ng iba’t ibang mga kailangang kumpunihin. May mga inatasang panatilihin ang kaayusan sa loob ng bayan. May inatasan namang magbantay sa mga kalabang nagbabanta mula sa mga kakahuyan. Minabuti na lamang namin ang pagbabalanse ng mga tauhan at sundalo upang hindi lubos na mapagod ang lahat.[6]

Pinakauna naming inayos ang nawasak na pader na pumapalibot sa bayan. Nagkaroon ng mga siwang sa pader na kinailangan naming punuan. Nang maayos na namin ito’y unti-unti naming itinayo ang mga bahay at gusaling nawasak. Ngunit imbes na panatilihin ang pabilog na kaayusan ng bayan, ipinataw ni Kapitan Sevilla ang isang kuwadradong paglalatag ng mga kalye at bahay. At sa gitna ng bayan namin itinayo ang bagong plasa at Simbahan ni San Juan Bautista. Mahalaga na maglaan ng ilang mga pangungusap tungkol sa simbahang ito dahil ito ang pinakamalaki at pangunahin sa mga simbahang itinayo namin dito. Unang-una, si Datu Tanaw, ang dating pinuno ng Bayan ng Maitacai at ngayo’y isa nang cabeza sa ating pamahalaan, ang nagmistulang patron ng pagpapatayo ng Simbahan ni San Juan Bautista. Gamit ang kanyang pera’t impluwensiya, mabilis ang pagpapatayo ng simbahan. At bagaman gawa lamang sa kahoy, mahirap mailarawan ang kakaibang ganda ng simbahang ito. Ngunit hindi doon nagtatapos ang kagila-gilalas na pananampalatayang ipinamamalas ni Datu Tanaw. Binanggit niya sa akin kamakailan ang mga plano niya upang muling itayo at gawin mula sa bato ang Simbahan ni San Juan Bautista. At buong puso kong hinikayat ang kanyang mga plano bagaman ipinaliwanag ko sa kanya na, sa ngayon, malayo sa mga plano ng ating pamahalaan ang mga planong ganoon.[7] Huli naming muling itayo ang daungan. Lalo naming pinalaki ang daungan upang tumanggap ng higit na maraming mga bangka at makadaong ang ating galleon.

Kaya’t hindi po naging mabilis ang pagtatayo ng Bagong Bayan ng Catalina ngunit naging biglaan para sa amin ang pagkasira ng Lumang Bayan ng Maitacai. Dahil tila po napakabilis ng mga pangyayaring kinasangkutan namin. Isang linggo pagkatapos magpabinyag ni Datu Tanaw, bigla siyang nagpakita sa amin sa Fuerza de San Miguel Arcangel nang madaling araw kasama ang dalawandaang mandirigma, nakasakay silang lahat sa mga bangka. Inakala naming pumunta siya upang atakihin ang aming kuta ngunit, pagkatapos makipagpulong kay Kapitan Sevilla, nalaman kong humihingi siya ng tulong mula sa amin. Pinatalsik siya, kasama ang pamilya ng mga madirigmang tapat na sumusunod sa kanya, mula sa Maitacai. Lumala ang tensiyong namagitan sa kanila ni Datu Salam at sa iba pang mga datu ng Maitacai. Higit na marami ang kumampi kay Datu Salam sa hanay ng mga datu at napatalsik si Datu Tanaw bilang pangunahing datu ng Maitacai. Agad na inihanda ni Kapitan Sevilla ang aming mga sundalo para sa isang labanan. Isinama din niya ang aming galleong Hilario upang magamit namin ang aming mga kanyon na pandagdag na lakas laban kay Datu Salam.

Sakay ng Hilario at kasama ang sandaan at limampung sundalo namin at ng dalawandaang mandirigma ni Datu Tanaw, agad kaming nagtungo sa Maitacai. Sa kabilang pampang kami nagtayo ng kampo at naghanda para sa laban. Nagpadala ng mga tagapagsalita sina Kapitan Sevilla at Datu Salam sa Maitacai at hiniling nilang sumuko si Datu Salam at ibalik ang Maitacai sa pamamahala ni Datu Tanaw. Naging matagal ang usapan at negosasyon ngunit naging matigas si Datu Salam, na hiniling ang pag-alis namin at hindi na magbalik sa San Gabriel. Ngunit naging malinaw ang huling salita ni Kapitan Sevilla, kapag hindi pa rin sila sumuko pagdating ng tanghaling-tapat, sisimulan na namin ang pagpapaputok at paglusob sa Maitacai. At dumating nga’t lumipas ang tanghaling-tapat ngunit hindi pa rin sumuko si Datu Salam kaya’t walang nagawa si Kapitan Sevilla kundi utusan ang Hilario na paputukan ang Maitacai. At kung gaano katagal ang pakikipag-usap at negosasyon noong umaga’y naging mabilis pagkatalo ni Datu Salam. Walang nagawa ang mga pader na kahoy ng Maitacai sa sunod-sunod na pagputok ng kanyon. Kaya’t naging madali ang pagbawi namin sa Maitacai. Wala sa mga sundalo namin ang namatay habang iilan lamang ang namatay o nasugatan sa hanay ng mga mandirigma ni Datu Tanaw. Sa hanay naman ng mga mandirigma ni Datu Salam, limampu mula sa kabuuang tatlondaan ang namatay sa mga kanyon o kaya’y sa kamay ng mga sundalo’t mandirigma sa aming panig. Hindi nagtagal ng kalahating minuto ang labanan. Ngunit sa kasamaang palad, nakatakas si Datu Salam at marami pa sa kanyang mga mandirigma. Nagtungo sila sa kasukalan ng gubat na hindi malayo sa bayan.

Marami ang bumabatikos kay Kapitan Sevilla sa kanyang mga pamamaraan at desisyon upang mabawi ang Maitacai. Na marami ang nasawi bukod pa sa mga mandirigma ni Datu Salam nang paputikan namin ang Maitacai gamit ng mga kanyon.[8] Na halos nawasak ang buong bayan dahil sa mga kanyon. Na sa gitna ng kaguluhan, kasiraan at kasawian, hindi man lamang namin napatay o nahuli si Datu Salam. Ngunit hindi nauunawaan ng mga bumabatikos na iniisip rin lamang ni Kapitan Sevilla ang higit na mahabang plano’t gawain namin sa lupaing ito. Hindi uhaw sa dugo si Kapitan Sevilla at kung maaari’t iiwasan niya ang isang laban. Iang tahimik at maunawaing tao ang pagkakakilala ko kay Kapitan Sevilla. Ngunit kung hindi namin agad nabawi ang Maitacai, hindi magiging maganda ang pagtingin ni Datu Tanaw sa amin at mawawalan siya ng pagtitiwala, hindi lamang kay Kapitan Sevilla kundi pati na rin sa Kapangyarihan ninyo. Kung hindi namin ginamit ang mga kanyon at pinalibutan lamang ang bayan at hintaying magutom at mauhaw si Datu Salam at ang kanyang mga mandirigma, baka mainip si Datu Tanaw. Kung hindi namin ginamit ang mga kanyon at agad na lusubin ang bayan gamit ang aming mga sundalo at mandirigma ni Datu Tanaw, baka marami sa aming hanay ang mamatay. Hindi iyon magandang makita ni Datu Tanaw at hindi rin iyon maganda kung sakaling hindi lamang si Datu Salam ang magpasyang lumaban sa amin. Kukulangin kami ng mga sundalo’t mandirigmang maaari lumaban kung kailanganin namin sila. Wala pong kaduda-duda at walang kaparis, sa aking pananaw, ang mga kakayahan ni Kapitan Sevilla pagdating sa sining ng pakikipagdigma.

At kung ano man po ang mga pagkawasak na nangyari sa Maitacai ay amin nang muling naitayo sa Catalina. At ngayon po, tulad ng ginagawa namin sa Fuerza de San Miguel Arcangel, inilalatag na po namin ang pundasyon ng isang batong pader na magtatanggol sa Catalina sakaling hindi maging sapat ang San Miguel bilang isang tanggulan. Gayundin, patuloy ang paglaki’t pagdami ng mga mamamayan ng Catalina sa patuloy na paglaganap ng inyong pamamahala at ang pagkalat ng Salita ng Diyos. Patuloy rin po ang pagdami ng mga mangangalakal galing sa iba’t ibang lugar, lalo na po mula Tsina, na dumadaong sa daungan ng Catalina. Sa katunayan nga po’y nag-uumapaw na po ang mga tao at hindi na sila magkasya sa loob ng mga pader ng Catalina. At malinaw po na patuloy ang paglago ng bago’t muling binuhay na bayan na ito at nawa’y sa ilalim ng inyong masusing pamumuno, patuloy itong lalago’t maging tanda ng Kadakilaan ng ating Kaharian sa ilalim ng inyong pamamahala.

----------

[1] [Tala ng tagapagsalin] Isinalin ko ang relaciones na ito noong taong 2009 upang higit na makilala ng mga Filipino ang kasaysayan ng Republika ng San Gabriel. Na sana’y maging tulay ang saling ito sa higit na pagkakaunawan ng San Gabriel at Pilipinas. Gayundin, makita sana ang malalim na pagkakaugnay ng dalawang bansa sa ilalim ng mga Kastila. Nagpapasalamat ako sa San Gabriel Ministry of Foreign Affairs para sa grant na ibinigay nila para sa pagsasalin ng dokumentong ito. Gayundin, salamat sa Translation Desk ng Ateneo Institute of Literary Arts and Practices. Sana’y hindi na manatili sa laylayan ang ating mga kasaysayan.

[2] Isinaayos ni Gobernador-Heneral Dominico Pablo de Muñoz (1560-1621) ang kanyang mga tala tungkol sa iba't ibang mahahalagang lugar sa isang alpabetikong pagkakasunod-sunod. Ngunit kung babasahin sa ganoong pagkakaayos, tila ang mga mahahalagang mga pangyayaring kanyang isinasalaysay ay nawawalan ng kaayusan. Kaya't upang makatulong sa mambabasa, lalo na sa mga mag-aaral ng kasaysayan, na maunawaan nang mabuti ang mga bahagi tungkol sa mga mahahalagang pangyayari sa mga unang taon ng pananakop ng San Gabriel, itatala ko ang isang kronolohikal na pagkakaayos ng mga tala: (1) Dalampasigan ng San Gabriel, (2) Ilog San Gabriel, (3) Fuerza de San Miguel Arcangel, (4) Lumang Bayan ng Maitacai, (5) Bagong Bayan ng Catalina, (6) Bundok San Pedro, (7) Gubat Maikauaian, (8) Lawa Imaculada Concepcion at Bundok San Jose. Bagaman hindi sakto ang pagsasaayos na ito, sana’y makatulong ito sa mambabasa.

[3] Antonio Bernardo de Sevilla y Borja (1549-1599) Tinutukoy ni Gobernador-Heneral Dominico Pablo de Muñoz ang sulat ng naunang Gobernador-Heneral Gregorio de Villafuerte (1543-1605) kung saan hindi naging maganda ang pagsasalaysay at paglalarawan sa nangyaring pananakop na pinamunuan ni Kapitan Sevilla.

[4] Datu Tanaw (1574?-1633). Siya ang ninuno ng makapangyarihang pamilya Tanaw dito sa San Gabriel.

[5] Datu Salam (?-1596): Pinaniniwalaang pinakaimpluwensiyal na datu sa buong San Gabriel sunod sa ama ni Datu Tanaw.

[6] Ayon sa mga dokumentong lumabas, isang paraan upang mabawasan ang mga sundalong nakabantay sa Maitacai laban sa mga mandirigma ni Datu Salam ay pagpupugot ng ulo ng mga labi ng mga mandirigma ni Datu Salam na napatay sa labanan at tutuhugin sa mga patpat na kawayan. Itutuhog naman sa palibot ng Maitacai ang mga patpat na may ulo bilang panakot sa mga kalaban at maging sa mga taong nag-iisip na mag-aklas.

[7] Noong taong 1660 nang matuloy ang planong gawing bato ang Simbahan ni San Juan Bautista. Naisagawa ito dahil noong 1659, nasunog ang lumang simbahang gawa sa kahoy. Pinamunuan ang pagtatayo ng simbahang bato sa ilalim ni Alfredo Tanaw III, apo sa tuhod ni Datu Tanaw. Ngunit mawawasak ang simbahang itong ginawa ni Alfredo Tanaw dahil sa isang lindol noong 1721 at sa taong din iyon itinayo ang Katedral ni San Juan Bautista na nakatayo pa rin hanggang ngayon.

[8] Pinaniniwalaang higit sa isang libo ang namatay kasama ang mga babae, matanda’t kabataang naipit sa labanan. Bagaman isa lamang itong hinuhang bilang na batay sa tinatantiyang laki ng Maitacai noong mga panahong iyon. Noong 1988, isang libingan na kinalalagyan ng mga buto’t labi na pinaniniwalaang nanggaling sa dalawandaang katao ang natagpuan nang simula ang pagtatayo ng isang fly-over sa lumang bahagi ng Lungsod ng Catalina.

Dahil kailangang magparamdam sa mundo...

2009-08-22T15:11:00.001+08:00

1.

Madaming ginawa sa nakalipas na mga linggo kaya hindi masyadong nakapag-update ng blog. Una, Buwan ng Wika at Kultura sa Ateneo. Pumunta ako sa talk na inihanda ng Kagawaran ng Filipino at ng Pilosopiya noong Agosto 12 sa Leong Hall. Na-upload ko na sa aking Multiply ang mga audio files ng panayam na ito. Noong Agosto 17 naman, nagbigay ng panayam si Ricky Lee tungkol sa kanyang pagsusulat partikular ang kanyang unang nobelang "Para kay B". Ibibigay ko pa sa Heights ang kopya ko ng audio file at mga litrato. Noong Agosto 20 naman, idinaos ang Sagala ng mga Sikat. Sa susunod na lang ang mga picture. Sa susunod na Linggo, nakasalang ang "Kasarisarian" at "Bigkasaysayan" na mga panayam na inihanda ng Heights katuwang ang Kagawaran ng Filipino. Gayundin, sa Miyerkules na rin ang KA Poetry Jamming. Pararangalan doon ang mga nagwagi sa Sagala ng mga Sikat at sa ibang mga patimpalak ng Kagawaran. May performance din ako doon (maliit lang) bilang pagtulong sa kabuuang performance ni G. Yol Jamendang. Tapos ko na nga rin palang magpasa ng advisory mark at tsekan ang mahabang pagsusulit ng mga estudyante.

Noong nakaraang Sabado, nag-overnight kaming magkakaibigan sa high school sa bahay nina Krisette sa San Pablo. Kainan, inuman, pelikula at Wii ang buong gabi. Medyo ramdam ko pa ang kakulangan ng tulog hanggang ngayon. (Medyo nabawi-bawi ko na nitong nakalipas na mga holiday). Babalik na ngayong araw si Krisette patungong Hawaii. Maging ligtas at mabuti sana ang paglalakbay niya.

2. Public Enemies

Matagal na ito pero ngayon ko lang mapag-uusapan. Umiikot ang pelikula kay John Dillinger (na ginampanan ni Johnny Depp) noong Depression Era sa Amerika. Mala-Robin Hood ang pagkakalarawan kay Dillinger. Ang pangunahing tensiyon na nakikita ko ay ang pag-usbong ng FBI upang labanan ang mga gang na kinabibilangan ni Dillinger. At si Melvin Purvis (na ginampanan ni Christian Bale) ang naatasan upang hulihin ang mga "public enemies" na ito.

Para sa akin, hindi ito sobrang gandang pelikula. Okey lang ito na pelikula. Pero magagaling ang mga performance nina Johnny Depp at Christian Bale. Ramdam ko ang trauma sa mukha ni Bale kapag may namamatay siyang kasamang pulis (pero pagminsan medyo natatagalan ako sa mga sandaling iyon). Kakaiba rin ang camera-work dahil na rin siguro na hi-def digital ang ginagamit na teknolohiya. Mahirap ihanay ito sa pelikulang tulad ng "The Goodfellas" pero nahuli naman ata nito ang timpla ng panahon na tinatangka nitong hulihin.

3. Up

Pinanood ko ang "Up" ng Pixar kahapon. Masaya itong pelikula na may madamdaming kabig. Umiikot ang kuwento kay Carl, isang retirado, na nagluluksa pa rin pagkatapos mamatay ng kanyang asawa. Bilang pagtupad ng kanyang pangako, tinangka niyang dalhin sa South America ang kanilang tahanan gamit ang daan-daang lobo. Kasama sa kanyang paglalakbay si Russell, isang scout na naghahanap ng matutulungang matanda para sa kanyang badge, si Kevin, isang higanteng ibon, at si Dug, isang asong naghahanap ng pagmamahal. Pambata man ang pelikula, matinding lungkot at pangungulila ang nararanasan ng mga tauhan partikular sina Carl at Russell. At ito ang nag-uudyok sa kanilang paglalakbay.

UBOD New Authors Series deadline of submission is extended to Aug. 30, 2009!

2009-08-14T12:36:00.000+08:00

Deadline for the submission of manuscripts for UBOD New Authors Series 2009 is extended to August 30, 2009

***

UBOD Writers Series 2009 Announces Call for Submissions

The National Commission on Culture and the Arts (NCCA), the National Committee on Literary Arts (NCLA) and the Ateneo Institute of Literary Arts and Practice (AILAP) are now accepting manuscripts for the UBOD series 2009. 12 writers who have not released book-length titles will be given a chance to have their first book published under UBOD New Authors Series.

The qualified languages are: Luzon (Tagalog, Bikolano, Ilokano,Kapampangan, Pangasinense), Visayas (Cebuano, Waray. Kinaray-a, Hiligaynon) and Mindanao (Maranao, Tausug, Magindanaon, Chavacano). The manuscript should be 40-60 pages in chapbook length. 20-40 poems or 5-10 short fiction. The most exceptional pieces in their manuscript shall be translated into Filipino or English.

Send two copies of the manuscript to the Ateneo Institute of Literary Arts and Practice (AILAP) c/o The Department of Filipino, 3rd Floor Dela Costa Bldg., School of Humanities, Ateneo de Manila University, Loyola Heights, Quezon City 1108. Include a CD of the manuscript and one page curriculum vitae with the author’s name, contact number and e-mail address and 1X1 picture.

Deadline will be on Aug. 30, 2009.

For inquiries, please e-mail ailap@admu.edu.ph or call 426-6001 loc. 5320-5321

Parang Ang Daming Gustong Sabihin

2009-08-08T20:42:00.000+08:00

1. Thesis

Nakipagkonsulta na ako kay Sir Vim Yapan tungkol sa thesis. Nagbigay na ako ng mga kuwento sa kanya at malinaw ang kanyang evaluation: not good enough. Masyado daw safe. Wala daw "libog". (Love that term.) Siguro, masyado lang talaga akong nako-conscious at nape-pressure sa mga bagay-bagay. Mukhang nagkakawala ng loob pero, sa totoo lang, nabuhayan ako. Dahil sa dulo ng konsultasyon, hinamon ako ni Sir Vim (mas assignment talaga pero kinukuha kong hamon) na sa susunod na magpapakonsulta ako, magbibigay ako ng isang akda na nagpapakita talaga ng "the best" ko, yung tipo ng pagsulat na masasabi kong gusto kong tunguhin. Kasama na rin doon ang mga awtor na gusto kong gayahin o nag-i-inspire sa akin sa ngayon.

Sa mga oras pagkatapos noon, medyo nabalisa ako. Paano na? Halos simula sa zero ang naging dating. Pagkauwi ko, balisa pa rin ako pero bago matulog, naliwanagan ako. Naalala ko ang isang ideya para sa kuwento na isinantabi ko at hindi ko talaga isinama sa thesis kasi masyadong mahirap. At naisip kong baka iyon ang kailangan kong gawin, iyong pahirapan ang sarili ko sa mga mahihirap na proyekto. Dahil ang mga nakalipas na mga kuwentong naisulat ko, kahit mukhang interesante, hindi naman talaga pinahirapan o hindi ko pinaghirapan. Kaya nga siguro nawalan ng libog ang mga kuwento. Walang paghihirap sa aking parte. Kaya noong ala-una ng umaga, binalikan ko ang MS Word file na sa laptop ko at inisip nang mabuti kung ano nga ba ang gusto kong gawin sa kuwentong iyon. At nagsimula akong magsulat ng isa't kalahating oras. Natulog ako nang mga alas-dos y medya at nagising noong alas-otso y medya. Miyerkules iyon kaya habang nagsusulat, nanonood ako ng paglalakbay ng labi ni Pres. Cory Aquino mula Manila Cathedral hanggang Manila Memorial. Sa pagsapit ng gabi, naka-tatlong pahina ako, single spaced. Pagod pa rin ako hanggang ngayon sa pagsusulat pero hindi na ako makapaghintay na tapusin ang kuwento. At mukhang nagiging gabay ang pagsusulat ng kuwentong ito ang gusto kong gawin para sa thesis ko. At may ideya na rin ako kung sinong mga manunulat ang gusto kong itanghal na gusto kong gayahin o maging inspirasyon. Sa ngayon, focus ko muna ay tapusin ang kuwento at makipagkosulta agad kay Sir Vim.

2. Thesis Writing Mantra

Kaya heto, nakapag-iisip din ako ng Thesis Writing Mantra para sa akin, mga gabay upang hindi ako mawala sa focus. Ipino-post ko ito sa Facebook. Heto ang mga naisip ko sa ngayon:

#1:Huwag basta-basta magkukuwento. Magkuwento dahil masarap magkuwento.
#2: Iyong masarap ikuwento ay yung mga kuwentong hindi ka sigurado kung epic win o epic fail. Pero kahit na hindi ka sigurado, masarap pa ring isulat. Kung sigurado kang hindi epic fail ang sinusulat mo, siguradong may problema. Kung sigurado kang epic win ang sinusulat mo, may problema din.
#3: Ang thesis adviser lamang ang makapagsasabi kung ang iyong kuwento ay epic win.
#4: Huwag kakalimutang kumain at matulog. Walang halaga ang kuwento kung wala kang lakas at huwisyo para isulat ito.
#5: Huwag din nga palang makalimutang maligo.
#6: Ang isang kuwento, kahit na seryoso ang tono, ay isang malaking joke. Kaya huwag mahihiyang kung nakangiti ka habang nagsusulat. (Halaw kay Kundera)

3. National Artist Awards

Marami na'ng nasabi tungkol dito ngunit malinaw ang hinanakit ng maraming manunulat, pintor at artista. Na ang ginawa ng Malakanyang ay isang pambabastos at pang-aabuso sa kapangyarihan na nasa kamay ng Pangulo. Hindi isyu ang "kalidad" o "kwalipikasyon". Ang isyu ay ang proseso. Bakit pa ba nagpapakahirap ang mga tao sa pagpili ng mga nominado kung babaliwalain lamang ito? Gayundin, anong karapatan ng "honors committee" ng Malakanyang na iisantabi ang listahan na ibinigay ng NCCA at CCP at baliwalain ang opinyon ng mga eksperto? Sino ba sila? Ang paggagawad ng mga Parangal, sa sining o kahit na saang larangan, ay salamin ng mga kahalagahan (values) na pinahahalagahan ng naggagawad. Kung ang sistema ng paggagawad ay aabusuhin, abusado ang naggagawad. Kung bastos ang ginawaran, bastos ang nanggagawad.

4.

Natapos kanina ang pinakaunang AILAP Strategic Planning. Naliwanagan ang ako sa maraming mga bagay tungkol sa AILAP at nakakatuwang makita ang mga plano at proyekto. Aliw talaga kahit nakakapagod.

5.

Sulat muna ng kuwento ha. At gawa na rin ng long test.

Excerpt 2.1

2009-08-01T23:37:00.004+08:00

Binalikan ko ang isang proyektong pansamantala kong inabandona dahil umaalagwa ako't kung saan-saang pumupunta ang akda. Heto ang resulta sa ngayon. Ewan ko kung isasama ko ito sa thesis o may tsansa ba talaga itong malathala sa isang journal kasi sobrang eksperimental ito. Bukas na forma. Pero tinangka kong magtimpi. Para hindi umalagwa tulad ng dati. Mukhang mabagal na sulatan ito.

Gusto kong magsulat ng isang makabuluhang kasaysayan ng aming bayan. Pero parang sobra-sobra ata iyon. “Makabuluhang kasaysayan.” Marahil sapat na sabihin na lang na gusto kong magsulat ng kasaysayan ng aming bayan. Hindi para magyabang ng aking malawak na kaalaman. Aaminin ko, kulang na kulang ang aking kaalaman tungkol sa aking bayan. Ngunit isang pagdiskubre ang pagsulat, di ba? Marahil sa pagsulat ng isang kasaysayan, may madiskubre akong bago hindi lamang tungkol sa aming bayan kundi pati na rin sa akin at maging sa iba pang mga bagay-bagay.

***

Ngunit paano magsisimula? Marahil mas mabuting magsimula sa lawa dahil mahirap pag-usapan ang aming bayan kung hindi pag-uusapan ang aming lawa.

***

May lawak na 104 na hektarya at lalim na 27 metro, naglalaman ang aming lawa ng humigit-kumulang na 270,000 m3 na tubig. Nalikha ang lawa sa panahon ng matinding pag-aalma sa mundo. Sa panahong ito, nalikha rin ang libo-libong mga bulkan, marahil kasama ang Banahaw at ang Makiling at maging ang buong kapuluan ng Pilipinas. At dito sa amin ay nalikha ang isang bulkang namatay at nakalikha ng butas, mga banging napakatarik, na kinalauna’y naging lawa.

Ngunit kung magliliwaliw kami sa mga bambang nito’y hindi ito ang aming magugunita bilang pinanggalingan ng lawa. Maaalala namin ang alamat kung saan may isang matandang dumating sa isang tahanang pagmamay-ari ng isang mag-asawa at ang lupaing pumapalibot sa tahanang ito’y punong-puno ng mga puno ng sampalok at dahil may sakit siya, maaaring trangkaso o sipon, basta may sakit siya at dahil mainam na gamot ang bunga ng sampalok sa sakit niya, kinatok ng matanda ang bahay ng mag-asawa at humingi ng bunga ng sampalok para maibsan ang kanyang sakit ngunit tumanggi ang mag-asawa at sa pagtangging ito’y nagalit ang matanda at nagpakilala bilang diwata at pinarusahan niya ang mag-asawa sa kanilang karamutan sa pagbaha sa kanilang lupain at lumindol at bumuhos ang langit at nalunod ang buong lupain ng mag-asawa.

Naaalala ko, noong bata ako, palaging inuulit ang alamat na ito sa paaralan. O baka inuulit ko lang sa isip ko. Pero napaisip ako noon, kung totoo nangyari nga itong alamat na ito ay may mga puno ng sampalok sa pusod ng lawa. Kaya’t kapag tititigan ko ang tubig ng lawa, ang nakalubog na gubat ng sampalok ang aasahan kong makita at hindi ang lalamunan ng isang patay na bulkan. At ganito rin marahil ang iba sa mga kababayan ko.

Marahil nakakatwang isiping naniniwala kami sa isang alamat na nagsasabing tao, na katulad namin, ang dahilan ng pagkalikha ng lawa. Sa tingin ko, hindi naman ito isang pagyayabang kundi isang pag-asam, na bahagi kami ng tadhana ng lawa at ang lawa ang aming tadhana.

Gayundin, wala rin naman talagang nakasaksi sa mga sandaling iyon ng pagsilang ng aming lawa. Alin nga ba ang higit na paniniwalaan, ang haka-haka ng mga siyentipiko o ang haka-haka ng mga ninuno? Sapat na, sa ngayon, ang malamang may simula, na may pinagmulan ang lahat. Kung ano man iyon.

***

Ganyang lang talaga ang suliranin ng isang kasaysayang higit na matanda pa sa mga nakaaalala: ang nalilikhang mga guwang, mga patlang. Naroon na ang lawa bago pa dumating ang mga ninuno at mananatili ito sa aming paglipas. Napakalaking guwang ang malilikha mula sa pagkasilang nito hanggang sa pagdating ng mga unang tao sa mga bambang nito. Kaya marahil kailangang lumikha ng mga alamat.

***

Mula sa mga Espanyol ang pinakaunang tala tungkol sa aming lawa at sa aming bayan. Nang dumating daw sila, hindi lumaban ang mga ninuno ng bayan namin. Hindi dumanak ang dugo, hindi dakilang pagharap at pagtatanggol sa lupang tinubuan laban sa mga mananakop. Malugod silang tinanggap ng mga ninuno. Isang kataka-takang pangyayari para sa mga Espanyol ang pagtanggap sa kanila nang ganoong kalugod dahil saan man sila nagpunta’y, kung hindi pagdududa, karahasan ang sumasalubong sa kanila. Baka nauunawaan ng mga ninuno ang pagkapagal ng paglalakbay, ng pag-akyat ng mga bundok. Baka nauunawaan ng mga ninuno ang paghihirap na naranasan ng mga Espanyol upang harapin ang masusukal na gubat. Baka nauunawaan ng mga ninuno ang galak na naranasan ng mga Espanyol nang marating ang lawa.

Baka.

Ang sigurado lamang ako, nang dumating ang mga Espanyol, may lubos ang pagtanggap sa pagdating ng mga dayuhan habang mayroon ding nagduda. Kaya't nahati ang bayan dahil sa mga dayuhan. Ganoon ba talaga ang nangyayari sa lahat ng mga bayang nasakop?

***

Dapat ba itong ikahiya, itong di paglaban ng mga ninuno ng aming bayan? Ayokong manghusga.

***

Dati'y iisa lamang ang pangalan ng aming lawa at ng aming bayan. Pero pinalitan ang pangalan ng bayan. Binago ito ng mga Espanyol pagkatapos maging lubos ang pagtanggap ng mga ninuno ng Simbahan at Kapangyarihan ng Hari ng Espanya. Pero hindi nila inaasahan ang pagpapalit ng pangalan ng bayan. At maraming nagtanong sa kura paroko kung bakit pinalitan ang pangalan ng aming bayan at ano nga ba ang ibig sabihin ng pangalang iyon.

Ipinangalan ang bayan namin sa isang santo. Ayon sa mga kuwento, tumakas ang santong ito tungo sa mga bundok at disyerto ng Tebes sa Ehipto para makatakas mula sa paniniil laban sa mga sinaunang Kristiyano. Mula noon, sa bundok at disyerto na siya nanirahan at nabuhay sa tubig-batis at sa pagkain ng mga dahon at bunga ng puno. Ngunit dinalhan din siya ng mga piraso ng tinapay ng isang uwak at doon siya nabuhay hanggang mamatay siya at sinasabing umabot siya sa edad na 113. Nang mamatay siya, pinagtulungan ng mga leon na hukayin ang kanyang lilibingan.

At hindi naunawaan ng mga ninuno ng bayan namin kung ano ang kinalaman ng santong iyon sa bayan namin. Tulad ba ang bayan namin sa mga bundok at disyerto ng Tebes? Hindi ko alam. Pero tulad ng maraming pangalan, nasanay na rin ang mga ninuno ng bayan namin sa bagong pangalang iyon. Pero paano kaya ang mga unang panahong iyong kapapalit pa lamang ang pangalan ng aming bayan? Di kaya maraming naligaw? Di kaya maraming nalito? Pero baka mga dayo lamang iyon sa aming bayan ang nalito't naligaw. At mahirap maligaw sa sariling bayan. Kaya baka naging ganoon pa rin ang takbo ng kanilang buhay, gumising pa rin sila sa umaga, nagdasal, naligo, kumain ng agahan, nagtrabaho, nagtanghalian, nagtrabaho, umuwi, kumain ng hapunan, natulog. Dahil hindi naman nagbabago ang pagkakakilala mo sa sarili mong bayan kahit na magbago ito ng pangalan. Pareho pa rin naman ito, kahit papaano.

***

Aaminin ko, hindi ko alam ang lahat ng pangalan ng bawat kalye o lugar sa bayan namin. Kagaya nga ng sinabi ko, mahirap maligaw sa sariling bayan. Kahit na hindi mo alam ang pangalan ng mga daan, alam mo ang daan patungo sa nais mong puntahan. Hindi mo kailangang malaman ang pangalan ng mga kalye para makapunta ng palengke, makapunta ng simbahan, makapunta sa bahay ng kaibigan mo.

Syempre, kailangan mo ng pangalan ng isang lugar kapag sasakay ka sa traysikel. Pero kalimitan ay sapat na'ng ibigay ang pangalan ng isang barangay. At kapag malapit ka na sa gusto mong puntahan, kailangan mo lang ituro ang daan.

***

Hindi lamang ang pangalan ng bayan ang pinalitan. Pati ang mga pangalan ng mga barangay at mga sityo'y pinalitan. Pero nanatili ang mga lumang pangalan sa kamalayan namin hanggang ngayon. Atisan. Malamig. Wawa. Bulaho. Butocon. Macampong. Banlagin. Boe. Tikew. Imok. Banlagin. Balanga. Sapa. Tiim. Malinaw. Liptong. Tabaw. Sandig. Bunot. Ilog. Kaya halos kalahati ng bayan ay may opisyal at may lumang pangalan. May mga bagay talagang hindi malimot-limot.

Cinemalaya Rebyu Edition Part 2 (Mag-ingat sa Spoilers)

2009-07-27T15:18:00.001+08:00

1.

Kagabi ang Awarding Ceremony ng Cinemalaya at nakakatuwang malamang nanalo ng Special Jury Prize "Ang Panggagahasa kay Fe" at Best Actress si Ina.

2. Astig

Nahuli akong makarating ng ilang minuto sa CCP kaya hindi ko lubos na nasimulan ang "Astig" na dinerehe ni GB Sampedro. Umiikot sa iba't ibang tauhang nakatira sa Maynila/Tondo, inilalarawan ng pelikula ang iba't ibang kailangang harapin at pagdaan ng mga tauhang pinalilibutan ng kahirapan at karahan, ang kanilang kailangang gawin para mabuhay at lumigaya. Nagsasali-salikop ang mga buhay ng mga tauhang sinusubaybayan ng pelikula pero sa kalakhan, wala naman talaga silang epekto sa isa't isa maliban na lang ang mga kuwento nina Ariel, na ginampanan ni Dennis Trillo, at ni Baste, na ginampanan ni Sid Lucero.

Dahil itinatampok ang Maynila, hinanapan ko ng paraan o pagtatangka sa bahagi ng pelikula kung paano napupunta sa foreground ang Maynila bilang tagpuan imbes na backdrop lamang.Pero wala naman akong napansing kakaiba.

Ang mahalaga, para sa akin, kapag may iba't ibang hibla ng naratibo sa isang akda ay kung paano nagkakatahi-tahi ang lahat sa dulo. At wala akong nakitang malinaw na pagtatahi. Maliban na lamang sa umuulit na tema ng kasawian. Na wala nang mabuti pang mangyayari sa Maynila. At ang mga tauhang may natitira pang hibla ng pag-asa ay lumayo sa Maynila, tulad ng ginawa ng tauhang si Boy.

Final note: Bakit laging last resrt ang mga bakla pag may problema ka? Ilang ulit iyong nangyari sa pelikula e.

3. Colorum

Tungkol lang naman talaga ang "Colorum" na dinerehe ni Jon Stefan Ballesteros, sa mga mabubuting taong nais magkaroon ng magandang buhay. Malas lang talaga ang mga mabubuting taong nakukulong sa isang masamang mundo at masamang sistema. At iyon lang naman talaga ang pangunahing problema ni Simon, na ginampanan ni Alfred Vargas, at ni Pedro, na ginampanan ni Lou Veloso. Si Simon ay isang modelong pulis ngunit dahil gusto niyang makapag-ipon at bigyan ng mabuting buhay ng kanyang nobya nasa ibang bansa, nagsa-sideline din siya bilang tsuper ng ilegal na FX taxi. Si Pedro naman ay isang dating presong binigyan ng parole dahil sa katandaan at ninanais lamang makausap ang kanyang anak na hindi na niya nakakausap mula pa nang bata pa ito. Magtatagpo ang kanilang buhay nang makabangga si Simon ng isang lalaki habang sakay-sakay si Pedro. At dahil ayaw niyang masabit sa gulo, tumakas siya kasama si Pedro at para maayos ang lahat, inutusan si Simon na dalhin ang FX kasama si Pedro sa Ormoc. At sa daan, marami silang tauhang makakasalubong.

Naaliw naman ako sa pelikulang ito. Namroblema lang siguro ako sa consistency ng mga tauhan. At ganoon din, sa mga coincidences. Bakit hindi tinulungan ni Simon ang kanyang binangga kung mabuti nga siyang tao? Pero may moralismo ang pelikula na hindi in-your-face. Sa mga sandaling kapit-patalim ka, may karapatan nga ba tayong maging mabuti?

4. Ang Nerseri

Walang partikular na kuwento "Ang Nerseri" na dinerehe ni Vic Asedillo Jr. Tungkol lamang ito sa pagsunod sa buhay ni Cocoy, na ginampanan ni Timothy Mabalot, habang binabantayan niya ang mga kapatid na may sakit sa isip. Bagaman si Cocoy na ang pinakanormal sa kanilang magkakapatid, unti-unting lumalabas ang mga sintomas na maaaring siya rin ay nadadapuan na ng sakit na mayroon ang kanyang mga kapatid.

Hindi ko pa lubos na nauunawaan ang kung may metaporikal bang antas ang konsepto ng pagkabaliw sa pelikula. Sa kabuuan, mukhang hindi. Mas nakikita ko ang nerseri/pag-aalaga bilang pangunahing konsepto ng pelikula. Sa kabaliwan, nawawala ka sa sarili. Ngunit sa pag-aalaga at maging sa pagmamahal sa isa, kailangang ibigay ang sarili. At ito, sa tingin ko, ang pangunahing internal dilemma ni Cocoy. Hahayaan lamang ba niyang manalo ang napipintong pagkabaliw na nararanasan niya o harapin ito't gawin ang kailangang gawin para mabuhay.

5. Dinig Sana Kita

Umniikot sa pagkakaibigan/pag-iibigan ng isang rocker chick at ng isang binging-mananayaw, hindi kaduda-duda kung bakit nanalo ng Audience Choice Award ang "Dinig Sana Kita" ni Mike Sandejas. Puno ng mga kaantig-antig na mga sandali kasabay ng mga magagaan na mga eksena. Malinaw na hindi ito art film, na isa itong love story. Ngunit dahil isa itong love story, tadtad ang pelikula ng mga cliche na bagay o trope. Una, kailangang nanggagaling sa magkaibang mundo ang dalawang pangunahing tauhan. At ano pa nga ba ang mas polar opposite pa sa rocker chick/deaf-dancer? Gayundin, dahil middle class si rocker chick, kailangang may daddy issues siya. At siyempre, hindi ipinakikita ang mukha ni emotionally distant daddy kasi lahat ng mga emotionally distant daddy ay walang mukha. At si deaf-dancer naman ay inabandona ng kanyang mga magulang. At dahil isa itong love story na may happy ending, kailangang bigyan lahat ng closure sa huling limang minuto.

Okey, medyo sarcastic ang rebyu ko ng "Dinig Sana Kita" pero kailangang sigurong unawain na pagkatapos mapanood ang mga pelikulang tulad ng "Ang Nerseri", "Ang Panggagahasa kay Fe", "Mangatyanan" at "Engkwentro", na pinahirapan ako nang todo-todo (pero yung masarap na hirap naman ang naranasan ko [sadistic amputa]), hindi lang siguro akong handang tanggapin intelectual obviousness ng pelikulang ito. Nag-enjoy din naman ako sa pelikulang ito. Maganda ang pagganap ng mga aktor, nina Zoe Sandejas at Romalito Mallari, maging ng mga support nila. Kaya nga siguro nanalo ng Audience Choice ang pelikulang ito dahil sa kanilang pagganap. At kahit na tadtad ng cliche ang kuwento, maayos pa rin ang pagdadala ni Mike Sandejas ng kabuuang tono ng pelikula mula drama at pagpapatawa. At natuto din ako ng kaunting sign language. Pero iyon nga, pagkatapos mapanood ng isang beses, ewan ko lang kung babalik-balikan ko ang pelikulang ito o pwede ko itong pag-usapan kasama ng iba.

6.

Tingnan ko kung mapapanood ang "Last Supper No. 3" at "Sanglaan" pagdating ng Cinemalaya sa UP.

Cinemalaya Rebyu Edition (Mag-ingat sa Spoilers)

2009-07-24T16:43:00.000+08:00

1.

Oo, nag-commute ako papuntang CCP galing Katipunan, and back. At gagawin ko ulit iyon bukas. May tanong? Sa ngayon apat na competition films pa lamang ang mapapanood ko: "Ang Panggagahasa kay Fe", "Engkwentro", "Mangatyanan" at "24K". Apat pa ang papanoorin ko bukas: "Astig", "Colorum", "Nerseri" at "Dinig Sana Kita". Naubusan na ako ng oras para mapanood agad ang "Sanglaan" at "Last Supper No. 3".

2. Engkwentro

Dinerehe ni Pepe Diokno, umiikot ang pelikula sa pagitan ni Richard, na ginampanan ni Felix Roco at Raymond, na ginampanan ni Daniel Medrana. Pinuno si Richard ng "Bagong Buwan", isang gang, habang napasali naman si Raymond sa "Batang Dilim", isang karibal na gang. Isang tulak ng bato ang kanilang ama habang nasa Maynila ang kanilang ina. Sa simula pa lamang ng pelikula, ipinapakita ang desperasyon ni Richard na makaalis sa kanilang lugar kasama si Jenny Jane, na ginampanan ni Eda Nolan, dahil may hit na nakamarka sa kanya mula sa gumagalang "City Death Squad".

At iyon marahil ang pangunahing emosyong matatagpuan sa mga pangunahing tauhan ng pelikula: ang desperasyon. May mga tauhang wala nang pagnanasa pang umalis o nawalan na ng pag-asa, tulad na lamang ng ama nina Richard at Raymond at ang pokpok na ina ni Jenny Jane. At tila wala na talagang pag-asa ang ipinipintang imahen ng pelikula para sa mga tauhan lalo na sa nagbabantang death squad. Sa huli, mauunahan ng death squad ang pag-asang kinikimkim ni Richard para sa kanila ni Jenny Jane at Raymond.

At hindi lamang sa mismong pagpatay ng death squad pinapatay ang pag-asa sa mga taong katulad nina Richard na namulat sa kahirapan at krimen. Sa kabuuan ng pelikula, paulit-ulit ang boses ng mayor ng lungsod, na nanggagaling sa radyo, at kung paano niya binibingyan ng rasyonal ang irrasyonal na pagpatay ng mga death squad. Malinaw na mas mahalaga ang pagpapairal sa kaayusan kaysa sa pagpapaunlad ng pag-asa't pagnanais na pagbabago na nais makamit ng tulad ni Richard.

Diretso ang paghuli ng pelikula sa kahirapan ng di binabanggit na lungsod (o hindi ko lang narinig na banggitin), bagaman malinaw na Davao ang tinutukoy ng pelikula. Masikip, madumi at madaming tao ang mga eskinita't daan na nilalakad ng mga tauhan at ng kamera. Ngunit hindi lamang ito ang tagpuang hinuhuli ng kamera. Sa pinakasimula, sa gitna at dulo ng pelikula, mayroong mahahabang kuha ng dagat. Isa itong malinaw na pagtatambis sa makikitid at masisikip na eskinita ng squatters area. Puno ng simbolismo ang dagat. Ito dapat ang nagbibigay ng buhay para sa mga tao ngunit hindi ito sapat para suportahan ang libo-libong nasa kahirapan. Kaya't hindi sa dagat umaasa ang mga tao kundi sa isang tila mitolohikal na lugar tulad ng "Maynila" kahit na maaaring hindi rin iba ang matagpuan nila doon kumpara sa lilikasan nila.

Isang handheld camera lamang ang ginagamit ng buong pelikula at mga continueos shots ang pangunahing gamit ng pelikula. Minimal ang editing. May mga sandali na hindi mo kita ang mga mukha ng mga tao dahil sa dilim. At walang pakialam ang pelikula kung hindi ito manalo ng best cinematography. Iyon naman talaga ang punto. Ang hindi maganda.
3. Mangatyanan

Dinerehe ni Jerrold Tarrog, tungkol ang pelikula kay Himalaya "Laya" Marquez, na gimapanan ni Che Ramos, isang photographer. Inabuso si Laya ng kanyang ama noong bata pa siya kaya't naging kimkim o di-bukas sa iba. Ipinadala siya, kasama ng tauhang ginampanan ni Neil Ryan Sese, sa Isabela para kunan ang ritwal ng Mangatyanan ng mga Labwanan.

Ayokong gawan ng psychoanalysis ang buhay ni Laya ngunit ganoon ang lumalabas. Gumagana sa malay at kubling-malay na antas ang repression na ginagawa ni Laya sa trauma na naranasan niya. Gayundin, ginagamit niya ang ritwal ng Mangatyanan, na ibig sabihin ay muling pagkabuhay, upang muling maisilang at magkaroon ng bagong buhay na nakalaya mula sa trauma na naranasan niya. Arketipal ang mga ritwal bilang pagtatangkang makipag-ugnay ng malay sa kubling-malay, ng tao sa Diyos.

Ang problemang nararanasan ni Laya ay itinatapat sa problemang nararanasan ng mga Labwanan. Hindi isang totoong katutubong grupo, sinasalamin ng grupong ito marahas na pagbabagong nangyayari sa lipunan. Sa pagkawala ng mga ritwal at mga tradisyon, maaaring nawawala na rin ang malalim na pag-unawa ng isang komunidad sa sarili.

Hindi na naman talaga bago ang tema ng pang-aabuso ngunit nananatiling makapangyarihan ang pelikula dahil sa makapangyarihang pagganap ni Che Ramos. Oo na, aaminin ko na, nagka-crush na ako sa kanya sa pagtatapos ng pelikula. Pero seryoso, magaling talaga siya. Maganda rin ang pagkaka-edit ng pelikula, ito ang pinakamalinis na sinematograpiya sa lahat ng pananood ko sa ngayon.

4. 24K

Sinulat at dinerehe ni Ana Agabin, umiikot naman ang "24k" sa limang treasure hunter, si Manok, na ginampanan ni Julio Diaz, si Boyet, na ginampanan ni Jojit Lorenzo, si Fred, na ginampanan Archi Adamos, si Karlo, na ginampanan ni Miguel Vasquez, at ni Arturo, na ginampanan ni Christian Galura, at ang paghuhukay nila sa isang dig site sa Ilocos. Wala akong masasabing banghay ang pelikula. Mas picaresque o misadventure ang dating ng pelikula. Gayundin, mas character sketch ang lumalabas na paglalarawan sa mga tauhan. Kaya marahil marami ang magsabing hindi ito isang tight na pelikula di tulad ng "Mangatyanan" o ng "Ang Panggagahasa kay Fe". Ngunit may personalidad ang pelikula at malalim ang pagtatangka nitong suyurin ang sikolohiya ng mga treasure hunter.

Nakaugnay ako sa mga tauhang treasure hunter. Sa simula pa lang, kaduda-duda kung mayroon ngang kayaman silang natagpuan. Hindi ito "Da Vinci Code" o "National Treasure" kung saan mayroon nga talagang iniwang mga clue ang mga tao. Puno ng pamahiin ang mga treasure hunter na ipinapakita ng pelikula. Sa pinakaunang eksena pa lamang, sa isang albularyo lumapit ang mga treasure hunter upang siguraduhing nasa dig site nila ang kayamanan. Gayundin, nag-aalay sila ng pagkain, beer at yosi para sa mga espiritung nagbabantay daw ng kayamanan ni Yamashita. At maging ang mga bato'y nahahanapan ng mga clue kahit na baka kathang-isip lamang ang mga ito. Tila isang relihiyon ang treasure hunting dito. Hindi ang pagkakatagpo ng kayaman ang tunay na punto kundi ang paghahanap, ang pagkabangag na nakukuha mo sa pag-asang baka nariyan na nga ang kayamanan. Di ba parang pagsulat iyon, lalo na para sa mga nagsisimula?

Ngunit hindi sapat ang umasa. Bababa sana si Manok mula sa bundok na hinuhukayan nila ngunit naantala dahil ang hihingan niya ng tulong sa pagbaba ay nasa gitna ng isang ritwal na pasasalamat pagkatapos ng ani. Dito naging malinaw kay Manok ang pinagkaiba ng ginagawa nila kumpara sa mga ordinaryong taoong tunay na umaasa sa lupa. Na di tulad nilang walang kasiguraduhan ang biyayang makakamit, ang mga trabahong tulad ng pagsasaka ay may malinaw at patuloy na biyayang nakakamit. Para sa mga treasure hunter, walang sandali ng pasasalamat hangga't hindi nakukuha ang kayamanan.

Bagaman napakapayak ng banghay at maging ng mga tauhan, nakuha pa rin ng pelikula ang atensiyon ko dahil sa pagpapatawa't sense of humor nito.

5. Ang Panggagahasa kay Fe

Biased ako para sa pelikulang ito dahil kilala ko si Sir Vim Yapan. Kaya siguro hindi ko na masyadong pag-uusapan pa ito. Nakakatuwa lang sigurong makita sa screen ang uri ng pagkukuwento na nakasanayan ko sa mga maikling kuwento at sa nobela ni Sir Vim. Panatag ang mga kuha ng kamera at maganda ang pagkakalatag ng mood sa buong pelikula. At nakakatawa ang reaksiyon ng mga manonood. Ayon sa reveiwer ng PEP na si Fidel Antonio Medel, frontrunner "Ang Panggagahasa kay Fe" at "Mangatyanan" para sa top awards ng Cinemalaya. Binanggit ata niya iyon sa review niya ng "Engkwentro".

Bago at mas detalyadong press release para sa UBOD 2009

2009-07-20T15:46:00.000+08:00

UBOD Writers Series 2009 Announces Call for Submissions

Deadline will be on Aug. 15, 2009.

For inquiries, please e-mail ailap@admu.edu.ph or call 426-6001 loc. 5320-5321.

Butas, etc.

2009-07-10T16:52:00.000+08:00

1. Butas

Humilom na ang ginalid ko pagkatapos magpatanggal ng wisdom tooth. Ang problema lang, sumasabit ang pagkain at tinga sa butas na naiwan pagkatapos tanggalin ang wisdom tooth. Kailangan ko tuloy magmumog nang mabuti pagkatapos kumain.

2. Auto

Headline kanina sa ANC na inaprubahan na ng SEC ang joint venture ng Smartmatic at TIM. Kebs. Sa personal na opinyon ko, kahit na automated o hindi ang eleksiyon, marami pa ring nadadaya. Hindi ibig sabihing may kaharap kang makina, mapagkakatiwalaan na iyon. Pala-palaging may tao sa likod ng mga makina. Mariming itinatago ang makinang nasa harapan mo na maaaring hindi mo maintindihan. Iyon ang mapanganib sa automated. Kahit na anong gawing pagtatangkang maging transparent ng sistema, hindi pa rin transparent.

3. Sidenote

Napanood n'yo na ba ang ad ng Comelec na naghihikayat magparehistro ng mga tao? Ang pangit, di ba? Parang high school project. Langya, parang mas maganda pa nga ang ilang mga high school project diyan. Wala lang. Natawa lang ako sa kapangitan ng ad na iyon.

4. Brothers

Natapos ko na ring basahin (sa wakas) ang dambuhalang "Brothers" ni Yu Hua. Napasama sa short list ito noong nakaraang Man Asia Literary Prize kung kailan nanalo si Chuck Syjuco. Tungkol ang nobela sa magkapatid na Song Gang at Baldy Li. Mas pwedeng tawagin silang adoptive brothers dahil hindi naman talaga sila dugong magkapatid. Nang mabalo ang ama ni Song Gang at ina ni Baldy Li, nagpakasal sila at naging "magkapatid" sina Song Gang at Baldy Li. Ngunit hindi lamang ang ugnayang ito ang nagpatatag sa kanilang pagiging magkapatid. Lumaki silang dalawa sa panahon ng Cultural Revolution at ang kanilang karanasan ng pagkaapi at pagkasawi nang mga panahong iyon ang nagbuklod sa kanilang dalawa. Mula sa kanilang kabataan, dadalhin tayo ng nobela sa kanilang pagtanda. Mapapangasawa ni Song Gang ang pinakamagandang dalaga ng bayan nila, si Lin Hong, habang magiging mayaman at makapangyarihan si Baldy Li sa panahon ng pag-ugat ng matinding kapitalismo sa Tsina.

Puno ng irony ang nobela at mula dito nanggagaling ang pagpapatawa. May ibang pagkakataon naman na gumagamit ng slapstick ang nobela para magpatawa. Ngunit malinaw na pinagtatawanan ng nobela ang kakatwang sitwasyon ngayon ng Tsina bilang yumayaman at nagiging makapangyarihang bansa. Interesante rin ang ugnayan ng sekswalidad at pag-unlad. Inilalarawan si Baldy Li bilang malibog na tao habang kabaligtaran naman si Song Gang. Ano ang ugnayan nito sa magkataliwas na kinahinatnan nila sa dulo? May ugnayan ba ang ambisyon at sekswalidad?

Huli tala, may ilang typo akong nasalubong habang binabasa ang nobela. Mukhang minadali ang pagpapalabas ng nobela. Gayundin, may mga pangungusap na medyo awkward. Pero isa itong nakakatawang nobela at mas nag-enjoy ako dito kumpara sa mas seryosong "Wolf Totem".

5. Of Love and Other Demons

Katatapos ko lang basahin ang "Of Love and Other Demons" ni Gabriel Garcia Marquez. Tipikal na Gracia Marquez ang nobela. Tungkol ang nobela sa buhay ni Sierva Maria, anak ng isang marquis, at kung paano siya namatay diumano sa rabis. At iimbestigahan siya bilang posibleng sinasapian ng demonyo. Ngunit lunsaran lamang ang nangyari kay Sierva Maria upang maging lunsaran ng konsepto ng nobela tungkol sa sapi/sanib o possession. At lilitaw ang konsepto na ito sa iba pang mga tauhan ng nobela. Lulong sa droga ang ina ni Sierva, isang literal na pagkasapi ng "masamanng espiritu" ngunit sintomas lang naman talaga ng pagsisisi't lungkot na nauna nang sumapi sa kanya. Madidiskaril ang magandang hinaharap ni Padre Cayetano sa kanyang pag-ibig kay Sierva Maria. Sasabihin pa niya na nasasapian siya ng demonyo dahil sa kanyang pagmamahal. Sinasapian naman ng kapangyarihan ang Obispo at malinaw na makikita ito sa kanyang pagtatangkang i-exorcise si Sierva Maria. Pride naman ang sumasapi kay Abernuncio lalo na ang kanyang kasiguraduhan sa kapangyarihan niyang manggamot. Kaya't hindi lamang iisa ang mukha ng demonyo tulad na hindi lamang iisa ang pangunahing tauhan sa mga akda ni Garcia Marquez.

6. Link

The soil of youth?

Sperm na nilikha sa laboratoryo. Parang gawain ata ito ng DTnL.

Araw-araw na sex, mabuti sa sperm. Ito ang gawain ng TnL.

Top 10 Disaster Stories

Ano ba talagang nangyari sa Roswell?

Dapat bang ituro ang Creative Writing?

Space storms? Meron pala noon.

Isa na namang hakbang tungo sa world domination ng mga robot.

Mailap na usa sa Negros.

Bituing maningning.

Mga kambing sa Taiwan, hindi makatulog. Patay! Ang suspek: wind turbines. Kawawang mga kambing.

Paano maglagay ng 300 DVD sa loob ng iisang disc.

Sex-themed theme park sa Tsina, joke lang pala.

Mas malakas daw ang resistensya ng mga babae kaysa sa mga lalaki.

Mas mukhang bata ang mga nagda-diet na unggoy kaysa sa mga masisiba. Totoo kaya ito para sa mga tao?

Cinemalaya Cinco

2009-07-10T14:41:00.000+08:00

Para sa mga interesadong manood ng "Ang Panggagahasa Kay Fe", maaari kayong bumili ng tickets mula sa crew, halimbawa kay Sir Vim Yapan sa email na ito: alvin.yapan@yahoo.com. Panoorin n'yo rin ang iba pang pelikula.

CINEMALAYA CINCO
The 5th Cinemalaya Philippine Independent Film Festival

17 to 26 July 2009, Cultural Center of the Philippines

Schedule of Festival Screenings & Events

Part One: THE CINEMALAYA BALANGHAI COMPETITION FILMS

The 10 Cinemalaya 2009 Full-Lengths

24K by Ana Agabin
Manok is a middle-class treasure hunter who’s been digging for Japanese treasure for years. He and his companions are in the final stage of their current site in the mountains of Suyo, Ilocos Sur, an area reputed as a Japanese stronghold during World War II. All the signs at their site indicate that they are certain to find treasure. With their resources nearly depleted, Manok convinces his godfather in marriage, Freddie, to finance the rest of their operations. Manok, Freddie, and another friend, Boyet, journey back to the site hoping that, as their medium predicted, they will find gold before Manok’s wife gives birth in a month’s time.
19 July/Sun, 6:15PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
21 July/Tue, 12:45PM at Tanghalang Huseng Batute
22 July/Wed, 9:00PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
23 July/Thu, 6:15PM at Tanghalang Huseng Batute
24 July/Fri, 9:00PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
25 July/Sat, 12:45PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
26 July/Sun, 3:30PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

ANG PANGGAGAHASA KAY FE by Alvin Yapan
Each morning, baskets of black fruits mysteriously appear by the front yard of Fe. Thinking that it was a reconciliatory gesture from her abusive husband, Dante, Fe tells him about it. This only confirms Dante's suspicions that she might be entertaining a lover. Fearing her husband's jealousy, Fe grows even more scared as the fruits kept coming, a step closer to her front door. She keeps everything to herself until she turns to a former suitor, Arturo. When Fe urges Arturo to elope, she finds out that the young man has far more binding commitments with his family. Caught between an abusive husband and an impotent lover, Fe has to decide. Will she escape with her elusive suitor who could very well be just a figment of her imagination or stay trapped with the men in her real life who could never protect her nor make her happy?
21 July/Tue, 6:15PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
18 July/Sat, 3:30PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
19 July/Sun, 9:00PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
22 July/Wed, 12:45PM at Tanghalang Huseng Batute
23 July/Thu, 3:30PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
24 July/Fri, 12:45PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
25 July/Sat, 3:30PM at Tanghalang Huseng Batute

ASTIG by GB Sampedro
ASTIG is an episodic tale of four young men whose stories parallel and contrast with the landmarks and various images of Manila. It tells the story of Ariel, a conman who has to leave his girlfriend upon learning that she is in love with him; Boy, an expectant young father who has to sell his body to pay his wife's hospital bill; Ronald, a Chinese mestizo who is coming to grips with his identity; and Baste, an overly protective son of an OFW who has to avenge his sister. The film tells the stories of the tough guys of Manila and their resolve to survive the dirt and filth of the "Distinguished and Ever Loyal City."
18 July/Sat, 9:00PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
19 July/Sun, 3:30PM at Tanghalang Huseng Batute
21 July/Tue, 3:30PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
22 July/Wed, 9:00PM at Tanghalang Huseng Batute
23 July/Thu, 6:15PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
24 July/Fri, 12:45PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
25 July/Sat, 6:15PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

COLORUM by Jon Steffan Ballesteros
Two people. Simon a promising young cop working part-time as a driver of one of the many “undocumented” and ‘illegal’ FX taxis in the metro. And Pedro, a 70 year old ex-convict. An unfortunate incident forces the two together to embark on a road trip across the Historic Philippine East Coast.But, what was expected as an escape route doomed to be a domino of crime begetting crime, becomes a wagon of life choices to them and to the people they meet.
18 July/Sat, 3:30PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
19 July/Sun, 6:15PM at Tanghalang Huseng Batute
22 July/Wed, 9:00PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
23 July/Thu, 9:00PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
24 July/Fri, 3:30PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
25 July/Sat, 12:45PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
25 July/Sat, 6:15PM at Tanghalang Huseng Batute

DINIG SANA KITA by Mike Sandejas
The film is a love story between a Deaf boy who loves to dance and a troubled rocker girl who abuses her hearing. One lives in the world of solitude and silence, the other in noise and fear. Crossing paths in a Baguio camp that mixes Deaf and hearing kids, both find that they have more in common with each other including a love for music.
18 July/Sat, 6:15PM at Tanghalang Huseng Batute
19 July/Sun, 12:45PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
21 July/Tue, 9:00PM at Tanghalang Huseng Batute
22 July/Wed, 3:30PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
23 July/Thu, 6:15PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
24 July/Fri, 12:45PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
25 July/Sat, 6:15PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)

ENGKWENTRO by Pepe Diokno
Richard and Raymond are two teenage brothers. Richard is the leader of his gang, "Bagong Buwan," while Raymond is just being inducted into rival gang, "Batang Dilim." Complications at a deadly midnight engkwentro (square-off), when Raymond is given the task of killing his older brother. Meanwhile, the City Death Squad lurks the streets. This real-life vigilante group is allegedly backed by the city mayor and responsible for many unsolved murders of teen gangsters. Today, they are hunting down Richard. Will they take the younger brother, too?
18 July/Sat, 9:00PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
19 July/Sun, 6:15PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
21 July/Tue, 6:15PM at Tanghalang Huseng Batute
22 July/Wed, 3:30PM at Tanghalang Huseng Batute
23 July/Thu, 12:45PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
24 July/Fri, 9:00PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
25 July/Sat, 9:00PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

LAST SUPPER NO.3 by Roni Velasco & Jinky Laurel
Based on a true story, the film is a humorous look at the circuitous path our legal system takes to justice. Assistant Production Designer Wilson Nañawa is tasked to look for a Last Supper to use as a prop for a TV commercial. He finds three, but loses the one owned by Gareth Pugeda. What happens next changes Wilson forever as he spends the next two years entangled in bureaucracy and red tape facing estafa and serious physical injury charges. How will this ordinary man fare against a system he knows nothing about? Will justice prevail for Wilson? Or will he be imprisoned for the loss of Last Supper No. 3?
18 July/Sat, 3:30PM at Tanghalang Huseng Batute
19 July/Sun, 3:30PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
21 July/Tue, 3:30PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
22 July/Wed, 3:30PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
23 July/Thu, 9:00PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
24 July/Fri, 6:15PM at Tanghalang Huseng Batute
25 July/Sat, 9:00PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)

MANGATYANAN by Jerrold Tarog
HIMALAYA “Laya” MARQUEZ has never had a complete dream since she was 12. Something always wakes her up at night. That something used to be her father, the famous photographer DANILO MARQUEZ, whose constant sexual abuse of Laya tore her family apart. Now, at 27, Laya possesses a cold exterior that hides torrents of pain. Working as a travel photographer, Laya is sent to Isabela to capture a rare harvest ritual called Mangatyanan by the Labwanan tribe. What Laya finds there, however, is a severely dwindled group held together by their desperate leader MANG RENATO. Soon Laya senses a strong connection between the tribe’s predicament and her own troubled life. Events spiral out of control as the Mangatyanan crumbles under Mang Renato’s desperate grip and Laya is forced to flee. But something happens that brings her face-to-face with her own demons. Will she finally confront her past or will she keep running?
18 July/Sat, 9:00PM at Tanghalang Huseng Batute
19 July/Sun, 3:30PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
21 July/Tue, 6:15PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
22 July/Wed, 12:45PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
23 July/Thu, 3:30PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
24 July/Fri, 6:15PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
25 July/Sat, 12:45PM at Tanghalang Huseng Batute

NERSERI by Vic Acedillo Jr.
Cocoy ,12, takes on a great responsibility of taking care of his older siblings while his mother, Mai, goes to the province to get money to pay the expensive hospital bills for her three mentally sick children. His mother is gone for two weeks and Cocoy’s struggle in managing his personal, school and home life is a nerve-racking challenge. In the end he faces truth and life head-on as he fights for his own sanity.
18 July/Sat, 6:15PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
19 July/Sun, 12:45PM at Tanghalang Huseng Batute
21 July/Tue, 12:45PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
23 July/Thu, 3:30PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
24 July/Fri, 9:00PM at Tanghalang Huseng Batute
25 July/Sat, 3:30PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
26 July/Sun, 3:30PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

SANGLAAN by Milo Sogueco
SANGLAAN looks at seemingly simple relationships and uncomplicated events happening in a very mundane institution. A religious and single-minded businesswoman with a losing proposition, afraid of old age. A timid, vulnerable girl hopelessly in love with a high school crush. A security guard whose wife has a fragile heart. A charming and mysterious seaman just passing through. And a loan shark who won’t take “no” for an answer. These are some of the characters that populate the milieu of Sanglaan, a light, funny, poignant and very Pinoy story about hope and redemption.
18 July/Sat, 12:45PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
19 July/Sun, 9:00PM at Tanghalang Huseng Batute
21 July/Tue, 9:00PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
22 July/Wed, 6:15PM at Tanghalang Huseng Batute
23 July/Thu, 12:45PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
24 July/Fri, 3:30PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
25 July/Sat, 3:30PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

-------------------------

The Cinemalaya 2009 Shorts:

COMPETITON SHORTS PROGRAM A:
MUSA by Dexter Cayanes, BEHIND CLOSED DOORS by Mark Philipp Espina, TATANG by Jean Paolo Nico Hernandez, HULAGPOS by Maita Lirra Lupac, WAT FLOOR MA'AM by Mike Escareal Sandejas & Robert Sena

18 July/Sat, 6:15PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
19 July/Sun, 9:00PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
21 July/Tue, 3:30PM at Tanghalang Huseng Batute
22 July/Wed, 6:15PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
23 July/Thu, 12:45PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
24 July/Fri, 3:30PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
25 July/Sat, 9:00PM at Tanghalang Huseng Batute

MUSA by Dexter Cayanes
A poet into faith-healing finds his muse. A short film feature showcasing the poems of Amado Hernandez and Jose Corazon de Jesus.

BEHIND CLOSED DOORS by Mark Philipp Espina
BEHIND CLOSED DOORS is a story of relationships and the lies that unwittingly go with it. Butch and Sarah are a married couple whose relationship is not quite as smooth as it seems. A banana flavored condom found by Sarah will unravel the many secrets that happen Behind Closed Doors.

TATANG by Jean Paolo "Nico" Hernandez
Tatang Ruding lives in the streets of the Philippines’ urban Manila with his grandaughter Ester. Tatang makes ends meet the easiest way he knows, stealing and pickpocketing. He does it with Ester as his aide and apprentice. One incident goes awry and Tatang gets beaten up by a group of men. Tatang bitterly takes out his misfortune on Ester and starts to feel useless. Ester, on the other hand, starts to make it up to Tatang by becoming the breadwinner. She becomes better and better with stealing and Tatang realizes that he created a monster in her. One day, Tatang hears a gunshot---a moment that will serve as a wake-up call and will change the rest of his being.

HULAGPOS by Maita Lairra Tupac
A ten year old girl named Angeli has a stern, cold and seemingly unfeeling mother---Maria. To prevent her daughter from entering a forbidden room, Maria tells her daughter that a child-eating monster resides in there. Fully believing what her mother told her, Angeli refuses to go inside the room until a prank leads her to believe that the monster got her friend. Going inside the room, Angeli discovers her mother’s secret.

WAT FLOOR MA'AM by Mike Sandejas and Robert Sena
A flamboyant former First Lady of the Philippines and a “Bad Boy” actor from local cinema find themselves trapped inside the elevator of an old Government building. While waiting for rescue, the First Lady emotionally reveals to the Bad Boy the shocking secret history of the Philippines.

COMPETITON SHORTS PROGRAM B:
UGAT SA LUPA by Ariel Reyes, SI BOK AT ANG TRUMPO by Hubert Tibi, LATUS by John Paul Seniel, BLOGOG by Rommel "Milo" Tolentino, BONSAI by Alfonso "Borgy" Torre III

18 July/Sat, 12:45PM at Tanghalang Huseng Batute
21 July/Tue, 9:00PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
22 July/Wed, 6:15PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
23 July/Thu, 9:00PM at Tanghalang Huseng Batute
24 July/Fri, 6:15PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
25 July/Sat, 3:30PM at Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)
26 July/Sun, 12:45PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

UGAT SA LUPA by Ariel M. Reyes
UGAT SA LUPA (Roots on Earth) is a non-dialog film about a farming family who lives in an island. It dramatizes the family’s hardships of living in an island bereft of fresh water, hence their struggle to fetch water from another island in order to water the plants periodically. It is also about family relationships and the sacrifices of elder siblings for the benefit of the younger ones.

SI BOK AT ANG TRUMPO by Hubert Tibi
Bok is a playful boy who enjoys counting the things he sees around him, posting pieces of paper everywhere, and playing with his favorite toy top. One day, Bok accidentally forgets his toy top at his grandmother’s house. When he decides to come back and get it, Bok discovers something far more precious than his beloved toy.

LATUS by John Paul Seniel
This true to life based story is about Vicknelyn, who was raised by her father with too much punishment, and Jenelza, her good friend. Both are 16 years old and studied in the same school where they became friends. They differ in their economic status in life and share same experiences on corporal punishment. To gain relief from pain, Vicknelyn joined the Kuyaw gang who have similar experiences as hers. On the other hand, Jenelza focused her time on her studies. When Jenelza witnesses Vicknelyn being punished by her father, she is traumatized.

BLOGOG by Rommel “Milo” Tolentino
A seven year old boy got more than what he bargained for when picked up a filthy yellow ball down by the creek.

BONSAI by Alfonso “Borgy” Torre III
BONSAI tells the story of Romy, an obese, insecure security guard who attempts to capture the attention of his neighbor, Daisy, an ambitious laundry woman, and hopefully make her fall in love with him. The film explores insecurity and the distance once is willing to go through for love.

-------------------------

Part Two: SPECIAL SCREENINGS & EVENTS

OPENING CEREMONIES (Open To The Public)
17 July/Fri, 6:00PM, CCP Ramp

Followed by the Philippine Premiere of
MANILA by Adolfo B. Alix, Jr. & Raya Martin
Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)

-------------------------

AWARDS NIGHT (Open To The Public)
26 July/Sun, 7:00PM
Tanghalang Nicanor Aberlardo (CCP Main Theatre)

-------------------------

Cinemalaya Cinco FILM CONGRESS
Theme: “Linking Digital Hi-Ways”
21 & 22 July/Tue & Wed, from 9:00AM to 5:00PM
Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

-------------------------
Cinemalaya Cinco SINE TAKTAKANS
(Meet the Cinemalaya 2009 Filmmakers)
23 & 24 July/Thu & Fri, from 2:00PM to 5:00PM
Tanghalang Huseng Batute
(Free Admission)

-------------------------

Dialogue w/M. Alain Bégramian
Counsellor for Export & International Distribution
Department of International & European Affairs
French National Center for Cinema
Centre National du Cinéma
23 July/Thu, from 10:00AM to 12:00PM
Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
(Free Admission)

-------------------------

The CINEMALAYA/NETPAC Premieres

AURORA by Adolfo B. Alix, Jr.
18 July/Sat, 6:15PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

BASECO BAKAL BOYS by Ralston Jover
19 July/Sun, 6:15PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

BAYAW by Monti Parungao
21 July/Tue, 9:00PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

BOY by Auraeus Solito
24 July/Fri, 6:15PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

HANDUMANAN by Seymour Sanchez
22 July/Wed, 9:00PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

KARERA by Adolfo B. Alix Jr.
23 July/Thu, 6:15PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

LATAK by Jowee Morel
23 July/Thu, 9:00PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

PRINCE OF COCKFIGHTING by Yeng Grande
18 July/Sat, 9:00PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

WALANG HANGGANG PAALAM by Paolo Villaluna & Ellen Ramos
25 July/Sat, 6:15PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)
(NOTE: There may be additional Cinemalaya/NETPAC Premiere titles to follow.)

-------------------------

Cinemalaya Cinco SPECIAL SCREENINGS

INDEPENDENCIA by Raya Martin
19 July/Sun, 9:00PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

LUPANG HINARANG by Ditsi Carolino (Documentary)
21 July/Tue, 6:15PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

MELANCHOLIA by Lav Diaz (9 hours - counts as 1 screening)
26 July/Sun, 10:00AM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

SERBIS by Brillante Mendoza
25 July/Sat, 9:00PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

World Premiere:
WALKING THE WAKING JOURNEY by Ferdie Balanag (Documentary)
22 July/Wed, 6:15PM at Tanghalang Aurelio Tolentino (CCP Little Theatre)

-------------------------

Part Three: CINEMALAYA CINCO EXHIBITIONS

Cinemalaya Cinco: TRIBUTE TO LINO BROCKA

BONA (1980)
22 July/Wed, 6:15PM at CCP Silangan Hall

INA KA NG ANAK MO (1979)
22 July/Wed, 12:45PM at CCP Silangan Hall

BINATA SI MISTER DALAGA SI MISIS (1981)
23 July/Thu, 12:45PM at CCP Silangan Hall

CADENA DE AMOR (1971)
19 July/Sun, 6:15PM at CCP Silangan Hall

CHERRY BLOSSOMS (1972)
21 July/Tue, 12:45PM at CCP Silangan Hall

JAGUAR (1979)
22 July/Wed, 3:30PM at CCP Silangan Hall

MACHO DANCER (1989)
23 July/Thu, 6:15PM at CCP Silangan Hall

MAKIUSAP SA DIYOS (1991)
24 July/Fri, 12:45PM at CCP Silangan Hall

MAYNILA SA MGA KUKO NG LIWANAG (1975)
21 July/Tue, 6:15PM at CCP Silangan Hall

OROPRONOBIS (1989)
24 July/Fri, 3:30PM at CCP Silangan Hall

SANTIAGO (1970)
19 July/Sun, 3:30PM at CCP Silangan Hall

STARDOOM (1971)
21 July/Tue, 3:30PM at CCP Silangan Hall

TUBOG SA GINTO (1971)
18 July/Sat, 6:15PM at CCP Silangan Hall

WANTED PERFECT MOTHER (1971)
18 July/Sat, 3:30PM at CCP Silangan Hall

WHITE SLAVERY (1985)
23 July/Thu, 3:30PM at CCP Silangan Hall

Plus
SIGNED LINO BROCKA: A Documentary by Christian Blackwood (1987)
24 July/Fri, 6:15PM at CCP Silangan Hall

-------------------------

Cinemalaya Cinco KIDS TREATS
In Cooperation with the National Council for Children’s Television

Kids Treats Shorts Program A
ANDONG by Rommel “Milo” Tolentino, DIAMANTE SA LANGIT by Vic Acedillo Jr., MAIKLING KWENTO by Hubert Tibi, PUTOT by Jeck Cogama, TRAILS OF WATER by Sheron R. Dayoc
18 July/Sat, 10:00AM at Tanghalang Huseng Batute
26 July/Sun, 10:00AM at Tanghalang Huseng Batute

Kids Treats Shorts Program B:
ANGAN-ANGAN by Sheron R. Dayoc, GABON by Emmanuel Dela Cruz, MY PET by Anna Bigornia, PARANG PELIKULA by Hubert Tibi, ROLYO by Alvin Yapan, TO NI by Vic Acedillo Jr.
19 July/Sun, 10:00AM at Tanghalang Huseng Batute
25 July/Sat, 10:00AM at Tanghalang Huseng Batute

Full-Lengths:

BATAD by Benjie Garcia & Vic Acedillo Jr. (Cinemalaya 2006)
18 July/Sat, 12:45PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
26 July/Sun, 10:00AM at CCP Silangan Hall

BOSES by Ellen Ongkeko-Marfil (Cinemalaya 2008)
18 July/Sat, 12:45PM at CCP Silangan Hall
26 July/Sun, 10:00AM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

BRUTUS by Tara Illenberger (Cinemalaya 2008)
18 July/Sat, 10:00AM at CCP Silangan Hall
26 July/Sun, 12:45PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

GULONG by Jeanne Lim & Socorro Fernandez (Cinemalaya 2007)
19 July/Sun, 12:45PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
25 July/Sat, 10:00AM at CCP Silangan Hall

KADIN by Adolfo B. Alix, Jr (Cinemalaya 2007)
19 July/Sun, 12:45PM at CCP Silangan Hall
25 July/Sat, 10:00AM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

PEPOT ARTISTA by Clodualdo Del Mundo (Cinemalaya 2005)
18 July/Sat, 10:00AM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
26 July/Sun, 12:45PM at CCP Silangan Hall

PISAY by Auraeus Solito (Cinemalaya 2007)
19 July/Sun, 10:00AM at CCP Silangan Hall
25 July/Sat, 12:45PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

SAAN NAGTATAGO SI HAPPINESS? by Real Florido & Florida Bautista (Cinemalaya 2006)
19 July/Sun, 10:00AM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)
25 July/Sat, 12:45PM at CCP Silangan Hall

-------------------------

Cinemalaya Cinco LGBT SPECIALS

DOSE by Senedy Que (Cinema One)
21 July/Tue, 9:00PM at CCP Silangan Hall

HEAVENLY TOUCH by Joel Lamangan
19 July/Sun, 9:00PM at CCP Silangan Hall

JAY by Francis X. Pasion (Cinemalaya 2008)
25 July/Sat, 9:00PM at CCP Silangan Hall

QUICK TRIP by Cris Pablo
25 July/Sat, 6:15PM at CCP Silangan Hall

SELDA by Paolo Villaluna & Ellen Ramos
22 July/Wed, 9:00PM at CCP Silangan Hall

THANK YOU GIRLS by Charlie Gohettia
18 July/Sat, 9:00PM at CCP Silangan Hall

THE AMAZING TRUTH ABOUT QUEEN RAQUELA by Olaf De Fleur Johanneson
23 July/Thu, 9:00PM at CCP Silangan Hall

-------------------------

INDIE ANI: A Harvest of Recent Full-Length Features

100 by Chris Martinez (Cinemalaya 2008)
18 July/Sat, 6:15PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

AGATON & MINDY by Peque Gallaga (Sine Direk)
19 July/Sun, 9:00PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

ALON by Ron Bryant (Cinema One)
22 July/Wed, 6:15PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

BENTE by Mel Chionglo (Sine Direk)
21 July/Tue, 9:00PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

CONCERTO by Paul Morales (Cinemalaya 2008)
19 July/Sun, 6:15PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

CONFESSIONAL by Jerrold Tarog (Cinema One)
24 July/Fri, 3:30PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

DED NA SI LOLO by Soxie Topacio (Sine Direk)
24 July/Fri, 9:00PM at CCP Silangan Hall

FAUSTA by Felino Tanada
21 July/Tue, 3:30PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

FORGOTTEN WAR by Carlo Marco Cruz
25 July/Sat, 9:00PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

FUSCHIA by Joel Lamangan (Sine Direk)
22 July/Wed, 9:00PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

IMBURNAL by Sherrad Sanchez (Cinema One)
24 July/Fri, 6:15PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

KAMOTENG KAHOY by Maryo J. Delos Reyes (Sine Direk)
18 July/Sat, 9:00PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

KOLORETE by Ruello Lozendo (Cinema One)
23 July/Thu, 3:30PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

LITSONERO by Lore Reyes (Sine Direk)
23 July/Thu, 9:00PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

MANONG by Arnold Argano
19 July/Sun, 3:30PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

MOTORCYCLE by Jon Red (Cinema One)
23 July/Thu, 6:15PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

NEXT ATTRACTION by Raya Martin
18 July/Sat, 3:30PM at Bulwagang Alagad Ng Sining (CCP MKP Hall)

PADYAK by Aloy Adlawan
25 July/Sat, 3:30PM at CCP Silangan Hall

UPCAT by Roman Olivares (Cinema One)
22 July/Wed, 3:30PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

YANGGAW by Richard Somes (Cinema One)
21 July/Tue, 6:15PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)

-------------------------

INDIE ANI: The Year’s Finest Shorts

Regional SHORTS From Luzon
18 July/Sat, 12:45PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring BAGONG BAYANI (animation, Bicol), LUPANG HINIRANG (animation, Bicol), HERMANO (animation, Bicol), SUPOT (Baguio), IKATLO (Batangas), KAPIT by Ian Baluca (Bicol).

Regional SHORTS From Mindanao
18 July/Sat, 3:30PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring A STEP FOR MY DREAM by Mona Labado (Maguindanao), ANG PAGHAHANAP NI BATUGAN SA BAKANG IBINAON SA BUNDOK (Work-In-Progress) by Gutierrez Mangansakan II, ANGAN-ANGAN by Sheron Dayoc (Zamboanga), BINITON by Mc Robert Nacario (Maguindanao), KASING-KASING AMANG by Shaun Uy (Cagayan De Oro) and WINDOWS OF DREAMS by Ma. Rosalie Zerrudo (Cagayan De Oro).

Regional SHORTS From Mindanao, Part 2
19 July/Sun, 12:45PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring ANOD by Zerich Bordios (Davao), BOMBDROP by Arnel Barbarona, EGAY by Erleen Bendisula (Davao), TAKIPSILIM by Herman Candelaria (Davao) and an excerpt from TATLONG MUKHA NG BUHAY (Episode 3: Ang Kabanata Sa Buahy Ni Abelardo Macaspac III) by Marichelle De Ramos (Davao).

Regional SHORTS From Visayas
19 July/Sun, 3:30PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring KASISIDMON by Seth Aguilos (Bacolod), KAWTI ACADEMY by Lawrence Fajardo (Bacolod), PAGBALIK by Publio Briones (Cebu), PAG-TUU by Jose Marquez Basa (Cebu), PANGANOD by Paolo Angelo Lindaya (Bacolod), SANGPIT SENYOR by Alan Lyddiard (Cebu) and Excerpts from JOY TO THE WORLD by Rey Defante Gibraltar & Oscar Nava (Iloilo),

SHORTS From Ateneo De Manila University
25 July/Sat, 12:45PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring ANY ONE FILM HE WANTS TO SHOW by Roel Mendoza (2:30 mins.); BY BYE BOBBY by Essa Balao (7 mins.); FARMER BITCH by Christian Yap (15 mins.); GREAT WALL by Jc Alelis (5:38 mins.); HAKBANG by Shar Tan (10 mins.) ; HOW NOT TO DISAPPOINT by Karen Ramos & Gracie Vergara (15 mins.); JAN PARMA'S MIS-EN-SCENE by Jan Parma (1 min.); JUAN HENERASYON by Mikhail Red (10 mins.); KAPIT NG KULIMLIM by Gino Jose (3 mins.); MARK'S EXPERIMENTAL FOR CLASS by Mark Peregrino (3 mins.); NIKKI ISAAC'S MUSIC VIDEO by Nikki Isaac (4 mins.); OPEN HOUSE by Jobo Ampil (3:09 mins.); OUTSIDE THE EDGE OF THE UNIVERSE by Enzo Valdez (12 mins.); SABADO NI MARIO by Gio Puyat (1:10 mins.); STOP by Nicole Ang (3 mins.); TATSULOK by Nikko Atienza (13 mins.); TEEN CREEPS by Julius Valledor (3:38 mins.); THE ART OF PHOTOGRAPHY by Dindin Reyes (2:20 mins.); TRANSIT by Francis Tan (3 mins.); UNTITLED by Jobo Ampil (1:58 mins.)

SHORTS From De La Salle-College of Saint Benilde Digital Filmmaking Program
22 July/Wed, 12:45PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring ANGEL by Pabelle Manikan, CELLPHONE by Eric Ejercito, FOR TODAY by Kevin Francisco & Bianca Ramiscal, HILAHIL by Pabelle Manikan, IN MEMORY OF by Bianca King, LUCHI by Jonel Factor & Celine Yao, OSCAR’S WORLD by Bianca King, Marcos Mabanta, Pabelle Manikan, & Bianca Ramiscal, REBECCA RED by Bianca King & Bianca Ramiscal, THE PROPOSAL by Patrick Vinalay, TROUBLED by Katherine Labayen, TUNOG KALYE by Pabelle Manikan & Katherine Labayen, WANTED: GARDENER by Kevin Francisco and WONDER/WANDER by Marcos Mabanta & Jannah Galvez.

SHORTS from De La Salle University
21 July/Tue, 12:45PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring SUPERFAN by Clodualdo Del Mundo Jr., BATANG PIER and other titles to follow.

SHORTS from the Asian Film Academy (Pusan, South Korea)
By Filipino Film Scholarship Grantees
25 July/Sat, 3:30PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring from AFA 2008: ONE LAST GOODBYE with cinematography by Maisa Guieb Demetillo (10 mins.); LETTERS FROM THE WHITE MOUNTAIN written by Sheron Rebollos Dayoc, production design by Armi Rae Salazar Cacanindin, editing By Sheron Rebollos Dayoc; AFA 2007: BLOSSOM, directed by Richard Soriano Legaspi (10 mins); VIRGINS with cinematography by David Carlo Mendoza (14 mins); AFA 2006: ALL BUNNIES CAN DANCE with cinematography by Jason Tan (11 mins); THE CALLING, original screenplay by Cristopher Gozum, directed by Cristopher Gozum (14 mins); AFA 2005: THE CEILING, directed by Janus January Victoria (18 mins).

SHORTS from the Marilou Diaz-Abaya Film Institute
25 July/Sat, 6:15PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring BELO by Malu Sevilla; LABING LABING by Ina Feleo; HULING BIKTIMA by Vitaliano Rave; MOON CAKES by Dominic Nuesa; MUSIKERONG JOHN by Mico MIchelena; OPO MA'M by Javier Abola, PAGTATAPOS by Biboy Belarmino; PFIGMENT by Toym Imao; THE THRESHOLD by Mik Red.

SHORTS from the University of the Philippines Film Institute, College of Mass Communications
23 July/Thu, 12:45PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring AGPANSULA by Jobelle Catequista; CAFE SANCTUARIO by Greg Sabado & Sue Aspiras; FOR HIRE by Mike De la Cruz; SANTAKRUZAN by Jumar Yap; SLIDESHOW by Lara Acuin.

"CineMaikli" SHORTS from the University of the Philippines Visual Communications Department, College of Fine Arts
24 July/Fri, 12:45PM at Tanghalang Manuel Conde (CCP Dream Theatre)
Featuring BESPREN by Gabriel Arcangel; CATCH UP by Jules Dacanay; DELATA by Mae Caralde; IGLAP by April Fronda; IKOT by Ericson Manansala; KAHON by Rommel Joson; SEVEN30 by Ariel Santillan; TUBERO by Jopay Guillermo; WALANG MAWAWALA SA MARTES by Regina Salazar.

-------------------------

For ticket sales info, call CCP Box Office at 8321125 local 1406.

Wisdom

2009-06-29T13:25:00.001+08:00

1. Wisdom

Noong Sabado, pinatanggal ko na ang wisdom tooth ko sa kanan ng panga ko. Iyon lang ang kaisa-isa kong wisdom tooth batay sa X-ray. Pinatanggal ko na agad kasi medyo alangan ang pagtubo. Patabingi. Alas nuwebe nang pumunta kami ni Dad sa dentista. Inabot ng isa't kalahating oras ang operasyon. Minor surgery ang pagpapabunot ng wisdom tooth kaya pahinga lang ako nitong nakalipas na dalawang araw. Medyo paga pa ang panga ko pero hindi na masakit. Abala lang sa pagsasalita at pagkain. Okey lang naman ang klase ko kanina. Nakapagsalita naman ako ng maayos. Nabubulol lang pagminsan. Medyo alangan din ang pagkain ko kasi may tahi pa ang gilagid ko. Kaya mabagal at sa kaliwa lang akong ngumunguya. Tatanggalin pa ang sinulid sa susunod na Sabado.

2. UBOD

(Sorry, Filipino and English writers, Regional Language writers lang ang puwede.)

UBOD Writers Series 2009 Announces Call for Submissions

The National Commission on Culture and the Arts (NCCA), the National Committee on Literary Arts (NCLA) and the Ateneo Institute of Literary Arts and Practice (AILAP) are now accepting manuscripts for the UBOD series 2009. 12 writers who have not released book-length titles will be given a chance to have their first book published under UBOD New Authors Series.

Four manuscripts written in four languages of each of the three major Philippine Island groups: Luzon, Visayas and Mindanao will be chosen. The manuscript should be 40-60 pages in chapbook length. 20-40 poems or 5-10 short fiction. The most exceptional pieces in their manuscript shall be translated into Filipino or English.

Send two copies of the manuscript to the Ateneo Institute of Literary Arts and Practice (AILAP) c/o The Department of Filipino, 3rd Floor Dela Costa Bldg., School of Humanities, Ateneo de Manila University, Loyola Heights, Quezon City 1108. Include a CD of the manuscript and one page curriculum vitae with the author’s name, contact number and e-mail address and 1X1 picture.

Deadline will be on Aug. 15, 2009.

For inquiries, please e-mail ailap@admu.edu.ph or at call 426-6001 loc. 5320-5321.

3. Collected Stories

Natapos kong basahin ang "Collected Stories" ni Gabriel Garcia Marquez pagkatapos ng mahaba-habang panahon. Interesanteng makita ang ebolusyon ng boses ni Marquez kung susundang mabuti ang kalipuan. Kung matapat ang pagsasalin sa Ingles, mapapansin ang maligoy at mabulaklak na estilo niya sa mga nauna niyang mga kuwento noong 50's. Dahan-dahan itong magbabago hanggang sa mas pamilyar na boses ni Marquez na mapakikinggan sa "One Hundred Years of Solitude". Nakakainggit ang proyekto't boses na mabubuo ni Marquez sa higit na bagong mga kuwento sa kalipunan. Ano kaya ang boses at magiging proyekto ko pag tumanda na ako? Magsusulat pa kaya ako? Hay, anxieties.

4. Slaughterhouse 5

Natapos kong basahin ang "Slaughterhouse 5" ni Kurt Vonnegut noong isang linggo. Bagaman maikli lamang itong nobela, nahirapan akong basahin ito pero hindi ko malaman kung bakit. Simple lamang naman ang wika nito. At kahit patalon-talon ang naratibo, pinaghandaan naman ito nang mabuti.

Mala-scifi ang nobela dahil ang pangunahing tauhang si Billy Pilgrim ay kayang maglakbay sa panahon. Kalimita'y hindi niya kontrolado ang pagtalon na nito sa panahon ngunit tinatanggap na lamang niya. Nagsisilbing metapora para sa akin ang paglalakbay ni Billy sa panahon bilang sintomas ng kanyang trauma bilang isang sundalo (at sa nobela nagsimulang lumabas ang kakayahang ito nang nasa kalagitnaan siya ng digmaan). Mas mabigat pa kaysa sa alaala ang nangyayari kay Billy na paglalakbay. Sa pagkatiwalag sa panahon, nananatiling nariyan ang nakaraan. Palaging narito ang nakaraan. At kahit na ang hinaharap ay naririto rin, nasa ngayon, nakikipaglaban ito sa nakaraan pala-palaging naririyan.

Interesante rin para sa akin ang pag-uulit ng katagang "So it goes." sa buong nobela kapag nagsasalaysay ito tungkol sa pagkamatay. Nagmimistulang dasal ang nobela para sa mga namatay. Bagaman nagtutunog cynical o mapagpaubaya sa katotohanan ng kamatayan at ng digmaan, may talim ito, mapatawa ka man o malungkot sa bawat pagsabi ng "So it goes."

5.

Gusto n'yong makita ang wisdom tooth ko?

Patalastas 2

2009-06-25T13:45:00.001+08:00

1.

Malapit nang magsimula ang Cinemalaya 2009 sa Hulyo. Panoorin ninyo ang "Ang Panggagahasa Kay Fe" at ang iba pang pelikula. Narito ang trailer ng "Ang Panggagahasa kay Fe" at ito ang mga araw at oras ng pagpapalabas nito sa CCP:

July 18 (Sat)
3.30 Little Theater

July 19 (Sun)
9.00 MKP Hall (4th Floor)

July 21 (Tues)
6.15 MAIN THEATER – GALA NIGHT

July 22 (Wed)
12.45 Huseng Batute

July 23 (Thu)
3.30 MKP Hall (4th Floor)

July 24 (Fri)
12.45 Main Theater

July 25 (Sat)
3.30 Huseng Batute

2.

PLAY: "Ang Henerala" by Nicolas Pichay
DATE: June 30, July 1-3, 7-11, 14-17 at 7 p.m. and July 4 & 18 at 3 p.m. (May 7pm din ata sa July 4 at 18.)
PLACE: Rizal Mini Theater, Ateneo de Manila University

Direction by Jethro Tenorio
Lights design by Christian Bautista
Set design by JJ Ignacio
Costume design by Jean Pierre Reniva

For ticket reservations/questions, please contact Karl Louie Fajardo 0917-5773208 or e-mail kl1_89@yahoo.com

3.

Hanggang sa susunod na linggo (June 30) na lang ang sale sa Ateneo Press.

Patalastas

2009-06-24T14:32:00.001+08:00

1.

Call for Manuscripts for the 9th Ateneo National Writers’ Workshop (ANWW)

The Ateneo Institute of Literary Arts and Practices (AILAP) is accepting applicants for the 9th Ateneo National Writers’ Workshop(ANWW) to be held from Oct. 19-22, 2009.

Each applicant should submit a portfolio in triplicate of any of the following: five poems, three short stories written in Filipino or English with a title page bearing the author’s pseudonym and a table of contents.

The portfolio must also be accompanied by a CD containing a file of the documents saved in MSWord or Rich Text format.

All submissions must include a sealed envelope containing the author’s name, address, contact number, e-mail address and a one-page resume including a literary CV with a 1X1 ID picture.

Eight fellows will be chosen from all over the country. Food and accommodations will be provided. Please address entries to ailap.admu.edu.ph or AILAP c/o Department of Filipino, School of Humanities, 3rd Flr. Dela Costa Bldg. Ateneo de Manila University,Loyola Heights, Quezon City 1108.

Deadline of submission will be on Aug. 30, 2009. For more information,visit www.ailap.org, or call 426-6001 loc. 5320 or e-mail ailap@admu.edu.ph.

2.

3.

Note: sa pagkakaalam ko, pwede ring magpasa dito ang mga alumni ng Ateneo National Writers Workshop

Literary 25

2009-06-14T10:09:00.000+08:00

After tagged, you are supposed to write down 25 literary pieces that you cannot live without (doesn’t really matter if it’s a poem, a short story, a novel, an epic, or a play). Literary works that you can read over and over again. Works that will make Plato squirm in his deathbed, stand in front of you at 3 a.m. with his bony fingers pointed at you, telling you that you should not be affected by literature because you could end up dead in a war. Works that have inspired you to do something stupid, put your head inside an oven, go on the great American pancake tour (or great Filipino kakanin tour), or works that you can read over and over again in front of a crowd, at every book launch or reading. After, tag 25 of your literary companions, people who are also insane as you, and hope that this would spread like some goddamn bubonic plague.

1.) My Sad Republic - Eric Gamalinda
2.) One Hundred Years of Solitude - Gabriel Garcia Marquez
3.) Midnight's Children-Salman Rushdie
4.) Etsa-puwera - Jun Cruz Reyes
5.) Ang Sandali ng mga Mata - Alvin B. Yapan
6.) Howl - Allen Ginsberg
7.) Of Being Numerous - George Oppen
8.) Mga Kagila-gilalas na Pakikipagsapalaran - Jose F. Lacaba
9.) The Sound and the Fury - William Faulkner
10.) Cloud Atlas - David Mitchell
11.) The Tin Drum - Gunter Grass
12.) Sa Mga Kuko ng Liwanag - Edgardo M. Reyes
13.) Dictionary of the Khazars - Milorad Pavic
14.) The Animal Farm - George Orwell
15.) The Stranger - Albert Camus
16.) Pamilya - Eli R. Guieb
17.) Invisible Cities - Italo Calvino
18.) Balthazar and Blimunda - Jose Saramago
19.) Madame Bovary - Gustave Flaubert
20.) Pinaglahuan - Faustino Aguilar
21.) Last Order sa Penguin - Chris Martinez
22.) The Brothers Karamazov - Fyodor Dostoevsky
23.) The Mythology Class - Arnold Arre
24.) The Death of Artemio Cruz - Carlos Fuentes
25.) Walong Diwata ng Pagkahulog - Edgar Calabia Samar

-----------------------------------------------------------------

Kabaliwan sa House of Representatives, H1N1 atbp.

2009-06-04T12:43:00.000+08:00

Sa mga seryosong bagay muna

1.

Pinanood ko kagabi ang sunod-sunod na pagpapaliwanag ng mga Representanteng bumoto kontra HR 1109. Iisa lang naman talaga ang sinasabi nila: na ilegal ang resolusyon, na isa itong panggagago sa konstitusyon, na isa itong pagtatraydor sa pagtitiwala ng mga mamamayang bumoto sa kanila, na isa itong malinaw na taktika upang hindi matuloy ang eleksyon sa 2010. Ewan ko pero natatawa na lang talaga ako sa mga nangyayari. At pagkatapos ng lahat ng ito'y siguradong iboboto pa rin ng mga mamamayan ang mga Representanteng iyan na walang-hiyang itinatapon ang batas sa susunod na eleksiyon (sa 2010 man iyan o 2050) dahil ganoon lang talaga ang kapangyarihan. At ganoon lang naman talaga ang lahat ng ito--kapangyarihan. Power trip. Matalo man sila sa susunod na eleksiyon, wala rin naman talagang magiging pinagkaiba ang papalit dahil sila-sila rin naman talaga iyon, magkaiba lang ng partido pero pareho rin lang naman talaga. (Kaya nga nagawang nagkaisa ng LAKAS at KAMPI di ba? Kasi pareho lang talaga sila.) Civil Disobedience? Bakit pa? Nangunguna na ang House of Representatives.

Heto nga pala ang listahan ng mga pumirma sa HR1109. Huwag silang kalimutan sa susunod na eleksiyon (dahil siguradong may eleksiyon sa 2010 at tanga ang buong Pilipinas kung hindi mangyari iyon).

Read the list of congressmen here who signed House Resolution No. 1109. (Those who voted “Aye” may not have signed this HR 1109.) Feel free to copy and paste this list to your blog post or Facebook note or other social media sites and state “I am ashamed of my Congressman (enter name if applicable, district) for supporting HR1109.”

National Capital Region

Vincent P. Crisologo, Quezon City
Matias V. Defensor, Jr., Quezon City
Mary Ann L. Susano, Quezon City
Nanette Castelo-Daza, Quezon City
Bienvenido M. Abante Jr., Manila
Jaime C. Lopez, Manila
Maria Zenaida B. Angping, Manila
Maria Theresa B. David, Manila
Amado S. Bagatsing, Manila
Daniel R. De Guzman, Marikina City
Marcelino R. Teodoro, Marikina City
Eduardo C. Zialcita, Parañaque City
Henry M. Dueñas, Jr., Taguig
Alvin S. Sandoval, Malabon City-Navotas City
Jose Antonio F. Roxas, Pasay City
Oscar G. Malapitan, Caloocan City
Mary Mitzi L. Cajayon, Caloocan City
Roman T. Romulo, Pasig City
Rexlon T. Gatchalian, Valenzuela City
Magtanggol T. Gunigundo I, Valenzuela City

Cordillera Administrative Region

Manuel S. Agyao, Kalinga
Elias C. Bulut, Jr., Apayao
Mauricio G. Domogan, Baguio City
Samuel M. Dangwa, Benguet
Solomon R. Chungalao, Ifugao

Ilocos Region

Thomas M. Dumpit Jr., La Union
Victor Franciso C. Ortega, La Union
Arthur F. Celeste, Pangasinan
Conrado M. Estrella III, Pangasinan
Marcos O. Cojuangco, Pangasinan
Victor F. Agbayani, Pangasinan
Ma. Rachel J. Arenas, Pangasinan
Eric D. Singson, Ilocos Sur
Ronald V. Singson, Ilocos Sur
Roque R. Ablan, Jr., Ilocos Norte
Cecilia S. Luna], Abra

Cagayan Valley

Florencio L. Vargas, Cagayan
Manuel N. Mamba, Cagayan
Junie E. Qua, Quirino
Carlo Oliver D. Diasnes, Batanes
Rodolfo T. Albano, Isabela
Edwin C. Uy, Isabela

Central Luzon

Jose V. Yap, Tarlac
Jeci A. Lapus, Tarlac
Monica Louise Prieto-Teodoro, Tarlac
Lorna C. Silverio, Bulacan
Pedro M. Pancho, Bulacan
Reylina G. Nicolas, Bulacan
Ma. Victoria Sy-Alvarado, Bulacan
Arturo C. Robes, San Jose del Monte City
Albert C. Garcia, Bataan
Herminia B. Roman, Bataan
Joseph Gilbert F. Violago, Nueva Ecija
Ma. Milagros H. Magsaysay, Zambales
Antonio M. Diaz, Zambales
Aurelio D. Gonzales, Jr., Pampanga
Juan Miguel M. Arroyo, Pampanga
Anna York P. Bondoc, Pampanga
Carmelo F. Lazatin, Pampanga

CALABARZON

Danilo E. Suarez, Quezon
Wilfrido Mark C. Enverga, Quezon
Michael John R. Duavit, Rizal
Adeline Rodriguez-Zaldarriaga, Rizal
Angelito C. Gatlabayan, Antipolo City
Roberto V. Puno, Antipolo City
Eileen Ermita-Buhain, Batangas
Mark Llandro L. Mendoza, Batangas
Victoria H. Reyes, Batangas
Jesus Crispin C. Remulla, Cavite
Elpidio F. Barzaga, Jr., Cavite
Maria Evita R. Arago, Laguna
Edgar S. San Luis, Laguna

MIMAROPA

Antonio C. Alvarez, Palawan
Carmencita O. Reyes, Marinduque
Eleandro Jesus F. Madrona, Romblon
Ma. Amelita C. Villarosa, Occidental Mindoro
Rodolfo G. Valencia, Oriental Mindoro

Bicol Region

Rizalina Seachon-Lanete, Masbate
Narciso R. Bravo, Jr., Masbate
Antonio T. Kho, Masbate
Al Francis C. Bichara, Albay
Reno G. Lim, Albay
Luis R. Villafuerte, Camarines Sur
Felix R. Alfelor, Jr., Camarines Sur
Diosdado Ignacio Jose Maria Macapagal-Arroyo, Camarines Sur
Joseph A. Santiago, Catanduanes
Jose G. Solis, Sorsogon

Western Visayas

Florencio T. Miraflores, Aklan
Genaro M. Alvarez, Jr., Negros Occidental
Jeffrey P. Ferrer, Negros Occidental
Ignacio T. Arroyo, Jr., Negros Occidental
Jose Carlos V. Lacson, Negros Occidental
Alfredo D. Marañon III, Negros Occidental
Raul T. Gonzalez, Jr., Iloilo City
Niel C. Tupas, Jr., Iloilo
Ferjenel G. Biron, Iloilo
Arthur Defensor, Sr., Iloilo
Judy J. Syjuco, Iloilo
Janette L. Garin, Iloilo
Joaquin Carlos Rahman A. Nava, Guimaras
Fredenil H. Castro, Capiz

Central Visayas

Roberto C. Cajes, Bohol
Edgardo M. Chatto, Bohol
Pryde Henry A. Teves, Negros Oriental
Pablo P. Garcia, Cebu
Pablo John F. Garcia, Cebu
Ramon H. Durano VI, Cebu
Nerissa Corazon Soon-Ruiz, Cebu
Benhur L. Salimbangon, Cebu
Eduardo R. Gullas, Cebu
Antonio V. Cuenco, Cebu City
Raul V. Del Mar, Cebu City

Eastern Visayas

Roger G. Mercado, Southern Leyte
Eufrocino M. Codilla, Sr., Leyte
Carmen L. Cari, Leyte
Andres D. Salvacion Jr., Leyte
Trinidad G. Apostol, Leyte
Ferdinand Martin G. Romualdez, Leyte
Reynaldo S. Uy, Samar
Sharee Ann T. Tan, Samar
Teodolo M. Coquilla, Eastern Samar
Paul R. Daza, Northern Samar
Emil L. Ong, Northern Samar
Glenn A. Chong, Biliran

Zamboanga Peninsula

Rosendo S. Labadlabad, Zamboanga del Norte
Cecilia G. Jalosjos-Carreon, Zamboanga del Norte
Cesar G. Jalosjos, Zamboanga del Norte
Victor J. Yu, Zamboanga del Sur
Antonio H. Cerilles, Zamboanga del Sur
Dulce Ann K. Hofer, Zamboanga Sibugay

Northern Mindanao

Vicente F. Belmonte, Jr., Lanao del Norte
Abdullah D. Dimaporo, Lanao del Norte
Rolando A. Uy, Cagayan de Oro City
Marina P. Clarete, Misamis Occidental
Herminia M. Ramiro, Misamis Occidental
Yevgeny Vicente B. Emano, Misamis Oriental
Pedro P. Romualdo, Camiguin
Candido P. Pancrudo Jr., Bukidnon

Davao Region

Franklin P. Bautista, Davao del Sur
Marc Douglas C. Cagas IV, Davao del Sur
Arrel R. Olaño, Davao del Norte
Antonio F. Lagdameo, Jr., Davao del Norte
Isidro T. Ungab, Davao City
Vincent J. Garcia, Davao City
Prospero Nograles, Davao City
Thelma Z. Almario, Davao Oriental
Nelson L. Dayanghirang, Davao Oriental
Rommel C. Amatong, Compostela Valley
Manuel E. Zamora, Compostela Valley

SOCCSKSARGEN

Datu Pax S. Mangudadatu, Sultan Kudarat
Arnulfo F. Go, Sultan Kudarat
Emmylou Taliño-Mendoza, Cotabato
Bernardo F. Piñol, Jr., Cotabato

CARAGA Region

Glenda B. Ecleo, Dinagat Islands
Philip A. Pichay, Surigao del Sur
Florencio C. Garay, Surigao del Sur
Francisco T. Matugas, Surigao del Norte
Guillermo A. Romarate, Jr., Surigao del Norte
Edelmiro A. Amante, Agusan del Norte
Jose S. Aquino II, Agusan del Norte

Autonomous Region in Muslim Mindanao

Pangalian M. Balindong, Lanao del Sur
Faysah Omaira M. Dumarpa, Lanao del Sur
Yusop H. Jikiri, Sulu
Munir M. Arbison, Sulu
Simeon Datumanong, Maguindanao
Nur G. Jaafar, Tawi-Tawi

Party- Lists

Narciso D. Santiago III, Alliance for Rural Concerns
Edgar L. Valdez, Association of Philippine Electric Cooperatives
Ernesto C. Pablo, Association of Philippine Electric Cooperatives
Robert Raymund M. Estrella, Abono
Nicanor M. Briones, Agricultural Sector Alliance of the Philippines, Inc.

2.

May H1N1 na sa La Salle. Tawag nang tawag si Marol kina Mama. Nakakapraning naman talaga. Sa ngayon, wala pasok sa La Salle hanggang sa Hunyo 14. Kaya sa tingin ko'y lalong maghihigpit ang Ateneo sa darating na pagbubukas ng pasukan. Ewan ko lang kung paano nila mai-implement ang kanilang memo. Postponed (maaaring makansel pa) ang ORSEM. Paano naman ang enrolment? Ilang libong tao rin ang dadagsa sa Ateneo. Ang saya talaga ng darating na semestre.

Sa higit na magaang paksa

3.

Star Trek. Oo, yung bago. Trip mo? Ako trip ko. Kaya lang paulit-ulit na lang talaga ang plot. Wala ba talaga silang maisip na ibang kakaharaping problema bukod sa isang alien na may revenge fantasy? Porke astig ang Wrath Of Khan, astig na ito ad infinitum. Pero astig naman itong bagong Star Trek dahil sa dalawang bagay: special effects at Zachary Quinto. Iyon lang talaga.

4. The Passion

Binasa ko ang "The Passion" ni Jeanette Winterson sa flight pauwi galing Amerika. Hindi masyadong mahaba ang nobela kaya mabilis ko itong nabasa. Binanggit ito ni Sir Vim Yapan sa intro ng kanyang MA thesis kaya naintriga din ako sa nobelang ito. Interesante ang paggamit ni Winterson sa kasaysayan at sa mga pamamaraang ng romansa para ilahad ang ideya niya ng "passion". Sa aspekto ng mga tauhan, makikita ito sa mga tauhan nina Henri at Villanelle, ang kanilang pag-iibigan at ang pag-ibig nila sa isang mga tao at maging sa mga ideya. Isa itong nobela ng mga ideya ngunit napakasensuwal din.

5. Ghostwritten

Dahil nagustuhan ko ang kanyang "Cloud Atlas", binili ko ang Vintage Edition ng "Ghostwritten" ni David Mitchell. hIto ang debut niya at igit na simple ang estruktura ng "Ghostwritten" kumpara sa "Cloud Atlas" ngunit komplikado pa rin kung ihahambing sa ibang mga nobela. Binubuo ang nobela ng sampung kabanata na umiikot sa siyam na magkakaibang mga tauhan sa iba't ibang bahagi ng mundo. (May dalawang kabanata sa para sa isang tauhan.) Magkakaugnay ang kanilang mga kuwento at kahit papaano'y naaapektuhan nila ang buhay ng isa't isa. Masasabing isang ripple effect ang kabuuang nobela. Bawat kabanata'y may sariling rurok at rebelasyon ngunit may higit na malawak na estruktura ang nobela.

Lahat halos ng kabanata'y nakasulat sa unang panauhan ng isang partikular na tauhan. At iba't iba ang mga tauhan. Mayroong isang miyembro ng kulto sa Okinawa, isang empleyado sa music shop sa Tokyo, isang tagabangko sa Hong Kong, isang tagapangalaga ng isang pahingahan sa isang bundok sa Tsina, isang "noncorpum" na nilalang na patalon-talon ng katawan, isang guwardiya sa isang museo sa Petersburg, isang drummer/manunulat sa London at isang physicist sa Ireland. Ang kabanatang "Night Train" lamang ang hindi nakasulat ng ganito dahil radio show naman ang ginagagad ng kabanatang ito--ang pag-uusap ng isang DJ at ng isang kakaibang tagapakinig na tumatawag sa radio show niya. Kahanga-hanga ang pagpapalit ng boses na ginagawa ni David Mitchell (at makikita rin ito sa "Cloud Atlas" niya.)

Naaliw ako sa pagkakahawak hindi lamang sa pagpapalit-palit ng punto de bista at boses ng mga kabanata kundi pati na rin kung paano binubuo ang iba't ibang mga kamalayan. At mahalaga sa nobela ang mismong tagpuan bilang repleksiyon ng kamalayan ng mga tauhan. Maraming mga sandali sa iba't ibang kabanata kung kailan inilalarawan lamang ng mga tauhan ang kanilang mga kapaligiran at mahihinuha dito ang kabuuang pag-iisip ng mga tauhan. Ang labas bilang repeksiyon ng loob. Medyo romantic pero imbes na kalikasan lamang o "universe" ang ekspresyon ng loob, ang siyudad bilang repleksiyon ng loob ay makikita din sa mga kabanata.

Nakakatuwa rin ang paglalaro sa iba't ibang antas ng salitang "multo".

6. Terminator Salvation

Noong bata ako, fan ako ng Terminator 2. At kung tatanungin ang grade school na bersiyon ng sarili ko kung ano'ng pinakaastig na pelikula sa na napanood ko, sasabihin kong Terminator 2 iyon. Naaalala kong ilang beses kong pinanood ang T2 sa VHS. Pakiramdam ko kasi, isang napakatinding labanan ang nangyayari. Na literal na hinaharap ng sangkatauhan ang pinaglalabanan. At hindi lang dahil madaming aksiyon na nangyayari kaya nararamdaman mo ito. Magaling na direktor si Cameron dahil ang mismong mga sandaling walang suspense at walang aksiyon ay nabibigyan niya ng bigat. Ito, sa tingin ko ang kulang sa huling dalawang pelikula sa serye. Effects na lang ang lahat. Interesante ang bagong dimensyon tungkol sa pagkatao/pagkamakina na pagtatanong sa identidad ngunit hindi pa rin ganoong kalalim o kabigat. Gayundin, may loophole sa plot na ayoko nang pag-isipan pa dahil tanga lang talaga at medyo spoiler. Basta, walang dating ang pelikulang ito sa akin. Mas nag-enjoy pa ako sa Star Trek.

Isa Na Namang Rebyu Edition

2009-05-23T05:44:00.001+08:00

1. Piling Maiikling Kuwento, 1939-1992

Natapos ko ang kalipunang ito ni Genoveva Edroza-Matute ilang araw pagkatapos mabalitaan ang kanyang pagkamatay. Tinitipon ng aklat ang mga natatanging mga kuwentong isinulat ni Edroza-Matute sa halos buong karera niya sa pagsusulat. Maraming mga temang umuulit sa mga kuwento: kahirapan, karahasan, kasarian. May mga kuwentong tunay na masasabing classic na talaga habang may ilan na medyo mabigat ang paghawak sa banghay. Interesante din ang kalipunan dahil mapapansin ang pagbabago sa wika ni Edroza-Matute. Napansin ko lang na medyo Ingles ang syntax ang ginagamit niya sa mga una niyang mga kuwento ngunit unti-unti itong nagbago kinalaunan, naging mas panatag, mas natural. Sayang lang at hindi siya pinarangalan bilang Pambansang Alagad ng Sining. Hindi ko alam kung ano ang magiging histura ng mapa ng Panitikan ng Pilipinas kung wala siya.

2. 2001: A Space Oddyssey

Matagal ko nang gustong panoorin ito dahil, syempre, kulang ang iyong scifi knowledge kung hindi mo pa napapanood ito. Hindi ito Star Wars o Star Trek. Hindi ito epic battle para sa kaligtasan ng universe. Nagsisimula ang lahat sa misteryo: Ano ba talaga iyang p*tang obelisk na iyan? Doon lang naman talaga umiikot ang kabuuan ng pelikula. Mula dito, nagsisimula ang iba pang mga isyu: Ano ang pagkatao? Paano hinuhubog ang pagkatao natin ng teknolohiya? Ano ba talaga ang obelisk na iyan? Tahimik lamang ang buong pelikula. Mas kampante itong magpakita imbes na magdadada. Isa ang pelikula sa pinakamaganda halimbawa ng kapangyarihan ng biswal na naratibo. Sa katapusan ng pelikula, walang malalim na sagot na ibinibigay ang pelikula tungkol sa mga misteryo. Iyon na iyon. What you see is what you see. Oo nga pala, ang ganda ng sound. Classical music, w00t.

3. Oscar and Lucinda

Medyo nahirapan akong basahin ang nobelang ito ni Peter Carey dahil sa wika't haba nito. Pero sa simula lang iyon at kinalauna'y nasanay din ako. Maganda rin na nahahati sa mga maiikling mga kabanata ang nobela. Mas madaling unti-untiin kumbaga. Madaling pagtuunan ang kuwento ng mga pangunahing tauhan ng nobela, ang eponymous ngang sina Oscar at Lucinda, at kanilang pag-iibigan. Pero hindi lamang naroroon, para sa akin, matatagpuan ang kabuuang tensyon ng nobela. Mas naging interesante para sa akin ang tensyon nabubuo sa katotohanang mayroong isang tagapagsalaysay na umaalala sa lahat ng nangyari sa mga buhay nina Oscar at Lucinda. Detalyado ang buong pagkakalarawan at pagkakasalaysay sa buong nobela at nakapagtataka kung talaga nga bang alam ng tagapagsalaysay, na nagsasalaysay halos sandaang taon pagkatapos ng panahon nina Oscar at Lucinda, kung totoo nga ba ang mga pangyayaring iyon. Ang muling pagsasalaysay ng mga buhay nina Oscar at Lucinda ba ay isang kumpisal, isang paghuhugas? Na sa pagsasalaysay, maitatama ba ang maling mga pagtataya at desisyon na nangyari noong naunang panahon? Sapat ba ang pagsasalaysay? Iyon, para sa akin, ang mga tanong na nag-uudyok sa tagapagsalaysay na magsalaysay. Na tulad ng obsesyon nina Oscar at Lucinda sa pagsusugal, obsessed din ang tagapagsalaysay sa nakaraan.

Isang di makakalimutang kabanata para sa akin ang kabanatang "Palm Sunday in New South Wales" kung kailan inilahad ang pagkamatay ng ama ni Lucinda. Isa iyong nakaaantig na sandali sa nobela at hindi ko alam kung maiiyak ba ako, matatawa o malulungkot. Ang cute-cute pa naman ni Elizabeth Mullens.

4. Gapo

Medyo nabagabag ako sa tono ng nobelang ito ni Lualhati Bautista. Alam mong isinulat ito nang may bahid ng galit. Ngunit halos tatlong dekada matapos itong isulat (wow, it's that old), marami pa ring mga realidad na inilalahad ang nobela na totoo pa rin hanggang ngayon. Kahit na wala na ang mga base militar, nariyan pa rin naman ang VFA. Kaya kahit na hindi ko gusto ang tono ng kabuuang nobela, nananatiling mahalaga ito dahil binabatikos nito hindi lamang ang namamayaning kalakaran kundi pati ang mismong pag-iisip natin sa mga inaakala nating kaibigan.

5. Crank 2

Hindi ito seryosong pelikula at alam mo na iyon kung napanood mo ang unang Crank. Malinaw ang impluwensiya ng videogame sa pelikula. Fast paced, madugo at puno ng mga pambihirang mga tauhan, para talaga nga ito sa henerasyong lumaki sa eksaheradong aksyon ng videogame. Tadtad din ng cameo at pop culture reference ang buong pelikula. Mas trip ko ang pagpapatawa ng "Shoot 'Em Up" at "Hot Fuzz" pero aliw pa rin naman ito kung hindi mo sobrang seseryosohin.

Rekomendasyon para sa Hay! Men!

2009-05-18T13:44:00.002+08:00

Dahil fan ako ng Hay! Men!, heto ang aking kontribusyon. Pero nagtataka kung bakit naging para na lamang ito sa mga invited readers.

Gabriel Garcia Marquez: Tunay na Lalake

imahen mula sa http://graphics8.nytimes.com/images/2007/03/28/books/29shiner450.jpg

Tunay na lalake si Gabriel Garcia Marquez sa madaming dahilan.

1) Dahil sa kanyang nag-uumapaw na pagkalalake at pagiging wasak na writer, gusto na siyang patayin at magretiro ng mga tao.
2) Bago pa man lumabas ang "Memories of My Melancholy Whores," pinipirata na ito sa Colombia.
3) Kahit na matanda't kulu-kulubot na, nali-link siya sa isang sexy chick na tulad ni Shakira.
4) Ayon sa Ricky Hatton Rule, ang tunay na lalake, hindi umiilag. Ang picture sa taas ay kinunan pagkatapos siyang upakan ni Mario Vargas Llosa. Obvious naman, hindi siya umilag. At bakit naman siya uupakan ni Pareng Mario? Syempre, dahil sa chick.

Mario Vargas Llosa: Under Consideration

imahen mula sa http://judeofobia.files.wordpress.com/2008/04/mario_vargas_llosa.jpg?w=331&h=449

Dahilan kung bakit hindi siya tunay na lalake:

Hindi nang-uupak ng kapwa tunay na lalake ang isang tunay na lalake para lamang sa isang chick. Ganito dapat ang magyayari sa pagitan ng dalawang tunay na lalake kapag nalaman nilang niloloko sila ng isang chick:

TnL1: Pare, nakikipagkita ka daw sa isang chick ko.
TnL2: Sinong chick?
TnL1: Hindi ko tanda ang pangalan e. (Nilarawan na lamang ang chick.)
TnL2: Siya nga iyon. Huwag na tayong makipagkita sa kanya. Hindi nagpapagago ang mga tunay na lalake sa mga chick.
TnL1: Tama. (apir.)
TnL2: Tara, maghanap na lang tayo ng chick na manlilibre sa atin ng beer.
TnL1: Alright. (chest bump)

Dahilan kung bakit siya tunay na lalake:

Kamukha niya si Rio Alma na kamukha ni Tulfo.

William Faulkner: Tunay na Lalake

imahen ay mula sa http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/William_Faulkner_01_KMJ.jpg

Ang tunay na lalake, dumadalo sa sariling Nobel Prize Ceremony nang lasing.

Salman Rushdie: Tunay na Lalake

imahen mula sa http://www.evilbeetgossip.com/wp-content/uploads/2007/07/padma_salman.jpg

Tunay na lalake si Salman Rushdie sa madaming dahilan.

1) 20 taon pagkatapos siyang patawan ng kamatayan ni Ayatollah Khomeini, buhay pa rin siya. Isa itong katangi-tangi abilidad. Kung ang Amerika nga hindi nakatakas sa mga terorista...
2) Nagawa niyang magpakasal ang isang sexy chick na tulad ni Padma Lakshmi (nasa picture).
3) At pagkatapos maghiwalay kay Padma, marami na agad ang nakapilang paltan siya sa tabi ni Pareng Salman.

Jedi/Sith: Di Tunay na Lalake

imahen mula sa http://www.blogcdn.com/www.cinematical.com/media/2007/11/star-wars-series-(3).jpg

Hindi sandata ng isang tunay na lalake ang lightsaber dahil hindi ito madugo. Gayundin, mayroon itong iba't ibang kulay. Red? Blue? Violet? Ang mga kulay na iyan, kapag pinagsama-sama, ay karapat-dapat lamang para dito:

imahen mula sa http://farm2.static.flickr.com/1291/634618244_46fbe1f405.jpg?v=0

Ang sandata ng tunay na lalake, gawa sa isang mahiwagang bulalakaw na pinanday ng isang tunay na lalake:

imahen mula sa http://3.bp.blogspot.com/_nxUb2kYKSvI/SXrRgAv-aUI/AAAAAAAAPNA/C-yQEwrW6qI/s400/Ang+Panday1-colored.jpg

C3PO: Di Tunay na Lalake / R2D2: Tunay na Lalake

imahen mula sa http://www2.pictures.fp.zimbio.com/23rd+Annual+American+Cinematheque+Awards+Honoring+Rrtk2PckcsEl.jpg

Kay R2D2:

1) Kahit na hindi nagsasalita ng tunay na wika, digs pa rin siya ng mga tao.
2) Ilang Starship/Death Star na ba ang tinulungan niyang pasabugin, ha?

Kay C3PO

Kay Goldust lang bagay ang gold.

Tunay na lalaki ka ba?

2009-04-24T03:04:00.000+08:00

Gusto mo bang malaman kung papaano maging tunay na lalaki? Alamin mula sa tunaynalalake.blogspot.com.

Links

2009-04-17T11:25:00.002+08:00

Links na pampanitikan:

Eve Sedgwick, pumanaw na. Isang kagulat-gulat na kaalaman--may asawa pala siya.

Hindi, hindi, nagsusulat pa rin daw si Gabriel Garcia Marquez.

Nobela ni Kazuo Ishiguro, isasapelikula. Keira Knightly no less! Basahin ko na nga ang kopya ko...

Mga wasak na ikalawang nobela.

Mga di-wasak na ikalawang nobela.

"Kite Runner", gustong i-ban.

8th IYAS Creative Writing Workshop Audio Recording - Session 13 (A, Memories...)

2009-04-16T18:21:00.005+08:00

Bilang pag-alala sa nakaraang 8th IYAS Creative Writing Workshop (ego tripping na rin), heto ang isang audio recording ng session ko at kung paano sinuri't binasa ng panel ang dalawa kong kuwento. Inayos ko rin ang post na ito para maging podcast ang recording. Medyo mahaba-haba iyan. 1 h and 15 mins. ata.

Meron na rin atang mga fellows para sa 9th kaya tumatanda na naman ako. Kongrats sa kanila, kung sino man sila.

Kasama nito, heto ang official TXTM8RS Inuman Lexicon.

Load – alak/alcohol

Magload – tumagay

Dial – chaser

Magdial – uminom ng chaser

Text – pulutan

Deadbat – nagsuka

Lobat – tahimik

Charging – tulog

Cell site – inuman/lugar

No network coverage – walang mahanap na lugar

Line – free flowing alcohol

Pasa-load – tagay nang kaunti

All text – puro pulutan

Speed dial – matakaw sa chaser

Missent – naitagay sa mali

snatch - biglang nawala/maagang aalis

“wer n u” – “nasaan na ang tagay?”

“d2 n me” – “narito ang tagay”

sun – gin

globe – grand matador/hard

smart – san mig/beer

vodafone – wine